Ocena brak

PIERRE BOURDIEU (1930 - 2002)

Autor /John Dodano /29.07.2011

Czołowa postać współczesnej socjologii francuskiej. Twórca oryginalnej teorii społeczeństwa, wyłaniającej się z bogatych badań empirycznych o najrozmaitszej tematyce. Najważniejsze książki to: Les heritiers [Dziedzice] (1972), Esguisse d'une theorie de ta pratigue [Zarys teorii praktyk] (1976), La distinction [Odróżnienie] (1980), ie sens praf/cjiue (1984), LaMisśredu Monde [Nędza świata] 1993. Społeczeństwo składa się z „praktyk", obserwowalnych sposobów działania jednostek i zbiorowości. Praktyki nie są ani prostą realizacją reguł kulturowych, ani efektem indywidualnej improwizacji, lecz efektem pośrednim ,obu tych czynników. Są „działaniami strategicznymi", poprzez które w ramach wzorów kulturowych, swojej wiedzy i środków ludzie mierzą się z życiowymi problemami, wychodząc często poza reguły. Działają zawsze w warunkach niepewności, a wzory postępowania są zawsze niepełne i przeniknięte sprzecznościami,

W praktykach wyraża się swoisty dla jednostek i grup „habitus", czyli półautomatyczny i nie do końca uświadamiany styl działania nabyty we wcześniejszych doświadczeniach życiowych. Jest on zakodowany w myśleniu, ale także odruchach cielesnych i fizycznych umiejętnościach. Żadna istotna zmiana społeczna nie dokona się bez przekształcenia habitusu, który cechuje się szczególną inercją.

Ludzie działają w ramach różnych „pól instytucjonalnych" (np. biznesu, nauki, sztuki), które cechują się swoistymi regułami kulturowymi i wytwarzają swoisty habitus. W każdym z pól ludzie dążą do osiągnięcia swoich celów, ale także sukcesu i wyróżnienia się na tym polu. Posługują się przy tym jako środkiem działania, a zarazem celem akumulacji, rozmaitymi rodzajami kapitału: ekonomicznym (pieniądz), społecznym (więzi i koneksje), kulturowym (prestiż, nawyki, obyczaje). Poprzez swoje działania ludzie doprowadzają do międzygeneracyjne-go dziedziczenia kapitałów i utrwalania nierówności, a szczególną rolę odgrywa w tym szkoła, narzucająca poprzez „przemoc symboliczną" swoiste ograniczające i zniekształcające ramy poznawcze i sposoby postrzegania świata. „Doxa" to potoczne, ugruntowane w ten sposób przekonania, a jednym z zadań socjologii jest ich demaskowanie i „walka o fakty", czyli odkrywanie głębszych prawd o społeczeństwie. Różne formy kapitału mogą też ulegać wzajemnej konwersji, np. sława pozwala na wzbogacenie się, a kontakty ułatwiają szansę zarobkowe.

Nadrzędne nad różnymi polami instytucjonalnymi i różnymi formami kapitału jest „pole władzy". Przedmiotem walki, kontestacji i celem władzy jest panowanie nad kulturą, centralnym zasobem żyda społecznego. Socjologia krytyczna musi obnażać strategie utrwalania władzy, reprodukowania nierówności, zniekształcania wiedzy, dominacji kulturalnej.

Podobne prace

Do góry