Ocena brak

Perspektywy teoretyczne w nauce o polityce - Behawioralizm

Autor /pablo Dodano /19.07.2011

Wpływy pozytywizmu w politologii zaznaczyły się najwyraźniej w nurcie behawioralnym. Inspiracją tego nurtu był behawioryzm, który rozwinął się w psychologii we wczesnych dekadach dwudziestego wieku. Przedstawiciele behawioryzmu twierdzili, że psychologia społeczna nie powinna zajmować się badaniem ludzkich umysłów, ale systematyzacją obserwowalnych zachowań, tworzeniem modeli, generalizacji i praw, odkrywaniem środowiskowych czynników, które skłaniają ludzi do określonego typu zachowań (Rosenberg 2008 : 66).

Twórcy tzw. rewolucji behawioralnej w politologii amerykańskiej zmierzali do zerwania z ukształtowanym w pod koniec dziewiętnastego wieku historyczno-prawnym modelem uprawiania nauk politycznych. Przyjęli epistemologiczne i metodologiczne założenia pozytywizmu, zmierzając do stworzenia naukowych podstaw badań politologicznych. Nauka o polityce miała wyjść poza podejścia prawne i historyczne o charakterze opisowym i wartościującym. W to miejsce w centrum uwagi miała postawić realne zachowania polityczne i mechanizmy władzy. Celem badań było odkrywanie i wyjaśnianie natury mechanizmów władzy i wpływu ukrytych za fasadą demokratycznych instytucji i procedur. Nauka o polityce powinna być oddzielona od etyki, teorii normatywnej i ideologii. W opinii Harolda Lasswella, jednego z twórców behawioralnej szkoły w politologii amerykańskiej, przedmiotem badań politologicznych powinno być odkrywanie mechanizmów wpływu politycznego, relacje między elitami i resztą społeczeństwa (Bluhm : 223-226) Polityka jest sferą wpływu, rywalizacji grup interesów, partii politycznych i elit rządowych. Znaczenie polityki jest szerokie, wykracza poza arenę działania instytucji państwa. Polityka jako proces decyzyjny obejmuje nie tylko zachowania formalnych decydentów, ale także wielu innych podmiotów –korporacji, związków zawodowych, grup interesów, wpływowych jednostek, etc.

Według Davida Eastona (1997 :14) założenia metodologiczne behawioralizmu były następujące

1. Zachowania polityczne podlegają prawom które są możliwe do odkrycia;

2. Twierdzenia ogólne (prawa i teorie) muszą spełniać kryteria sprawdzalności;

3. Należy rozważnie dobierać metody gromadzenia i analizy danych;

4. Do analizy danych niezbędny jest pomiar i kwantyfikacja;

5. Oceny etyczne i empiryczne wyjaśnianie powinny być rozdzielone, bowiem za

wierają dwa odmienne typy twierdzeń

6. Badania powinny być prowadzone systematycznie, teorie i obserwacje empiryczne powinny być wzajemnie powiązane.

Prawa przyczynowe i teorie empiryczne stanowią postulowane cele w nauce o polityce, podobnie jak w innych dyscyplinach nauk empirycznych. Zachowania polityczne analizuje się przez ustalanie korelacji i związków przyczynowych między zmiennymi. Zmiennymi niezależnymi mogą być atrybuty personalne aktora politycznego (wiek, pleć, rasa, wykształcenie, przekonania polityczne) lub czynniki strukturalne (pozycja ekonomiczna, narodowość, religia, identyfikacja partyjna, postawy wobec kwestii politycznych). W ten sposób ustala się przyczyny, które powinny wyjaśniać zachowania aktorów politycznych (wyborców, kandydatów, zwolenników partii) w określonych sytuacjach i kontekstach politycznych, jak kampanie wyborcze. Procedura badawcza polega na selekcji hipotez i pytań badawczych, analizie danych ilościowych lub jakościowych (dane ankietowe, materiały statystyczne, eksperymenty, biografie) badań prób populacji. Bada się najczęściej bezpośrednio obserwowalne zachowania na starannie dobranych próbach, gromadzi dane ilościowe, poddaje przetwarzaniu i na podstawie analizy formułuje wnioski o charakterze uogólnień, rzadziej praw statystycznych. Badania powinny być prowadzone systematycznie według takich samych procedur i metod. Generalizacje, prawa i teorie empiryczne powinny być sformułowane w postaci, która umożliwia innym badaczom ich konfirmację lub falsyfikację. Hipotezy i teorie, które nie nadają się do weryfikacji lub falsyfikacji nie mają wartości naukowej. Badacze starają się możliwie precyzyjnie definiować pojęcia naukowe, którymi się posługują. W przeciwnym razie może pojawić się problem porównywalności rezultatów badań.

Pod wpływem krytyki pod koniec lat 60. politolodzy zrezygnowali z niektórych założeń, naturalistycznych, według których nauka o polityce nie różni się pod względem celow, metod i procedur badawczych od nauk ścisłych i przyrodniczych. Post-behawioralizm, który dominuje w politologii amerykańskiej i poszerza wpływy w nauce zachodnio-europejskiej przyznaje, że badania empiryczne inspirowane są zawsze perspektywą teoretyczną Założenia teoretyczne wpływają na wybór przedmiotu badań, kierują obserwacje na określone aspekty obszaru badawczego. Paradygmat behawioralny traktuje teorie są jako źródło hipotez i pytań badawczych, które w kolejnych fazach obserwacji i analizy danych podlegają konfirmacji lub falsyfikacji. Problemem pozostaje rola teorii normatywnej, która niesie określone założenia aksjologiczne dotyczące polityki i wymaga zajęcia stanowiska wartościującego.

Paradygmat behawioralny nie traktuje metod ilościowych jako punkt wyjścia przy wyborze tematów badań. Stosuje się łącznie metody ilościowe i jakościową w zależności od natury badanych problemów.

Wpływ paradygmatu behawioralnego na współczesną politologię jest widoczny na wielu obszarach badań dyscypliny. Główny nurt dyscypliny zaakceptował analityczno-empiryczne podejście w badaniach zachowań politycznych i mechanizmów władzy. Trwałe jest przekonanie, że politologia powinna korzystać z dorobku metodologicznego innych nauk społecznych, zwłaszcza socjologii, ekonomii, psychologii i antropologii. Wielkie znaczenie dla rozwoju ilościowych badań politologicznych miał rozwój technik gromadzenia danych dotyczących preferencji politycznych, opinii publicznej, korelacji zmiennych. Wielu politologów uważa, że szkoła behawioralna wypracowała solidne podstawy metodologiczne empirycznej nauki o polityce. W mniejszym lub większym stopniu badacze w głównym nurcie politologii, szczególnie autorzy prac na stopnie naukowe, stosują dzisiaj procedury metodologiczne zalecane przez zwolenników umiarkowanego pozytywizmu (post-pozytywizm). Polega one na przyjęciu ontologii empirycznej, formułowaniu hipotez i pytań badawczych, określaniu zmiennych zależnych i niezależnych, badaniu korelacji lub związków przyczynowych między zmiennymi, formułowaniu wniosków z badań zawierających stosunek do hipotez lub teorii.

Podobne prace

Do góry