Ocena brak

Pedosfera

Autor /Mscislaw Dodano /29.09.2011

Na powierzchni Ziemi zachodzą bardzo intensywne procesy wietrzenia, w wyniku których powstaje zwietrzelina. Zwietrzałe skały stają się luźne, porowate, pochłaniają oraz zatrzymują wodę i powietrze- zaczynają się tworzyć warunki niezbędne do życia organizmów żywych. W momencie pojawienia się w niej życia organicznego rozpoczyna się przekształcanie zwietrzeliny, co daje początek procesowi glebotwórczemu. Proces ten prowadzi do powstania gleby. Obficie rozmnażające się drobnoustroje (bakterie i grzyby) powodują rozkład obumarłych szczątków roślinnych i zwierzęcych, w wyniku czego powstaje próchnica- humus. W skład każdej gleby wchodzi: materiał nieorganiczny, próchnica, woda, powietrze i organizmy żywe. Proporcje tych składników zmieniają się w zależności od rodzaju gleby.

Podstawowymi czynnikami glebotwórczymi są: klimat, stosunki wodne, szata roślinna, rodzaj skały macierzystej, rzeźba terenu, działalność człowieka i czas oddziaływania na skałę tych wszystkich czynników. Gleba powstaje w wyniku długotrwałego procesu glebotwórczego: 1 cm próchnicy tworzy się w sprzyjających warunkach naturalnych w ciągu kilkuset lat (300-500). Zróżnicowanie tych procesów na kuli ziemskiej powoduje odmienny przebieg procesów glebotwórczych na różnych obszarach Ziemi, a to prowadzi do powstawania odmiennych typów gleb.

W zależności od czasu oddziaływania czynników glebotwórczych powstają gleby:

-wykształcone (stare) tworzą się przez długi okres czasu i nie przypominają skały macierzystej

-niewykształcone (młode)tworzą się w krótkim okresie czasu i są bardzo podobne i mają związek ze skałą macierzystą.

Każda gleba ma charakterystyczne właściwości fizyczne i skład chemiczny. Różni się od innych barwą, składem chemicznym (stopniem pH) i zróżnicowaniem liczby poziomów glebowych. Przekrój pionowy przez glebę wskazujący ułożenie poszczególnych poziomów od powierzchni gleby aż po skałę macierzystą, to profil glebowy. Wyjaśnia on genezę i stopień wykształcenia gleby.

W glebie wykształconej (bielicowej) wyróżniamy 4 poziomy: próchniczy, wymywania, wmywania i skały macierzystej.

Najwyższy poziom glebowy- próchniczy- to mniej lub bardziej rozłożone szczątki organiczne obumarłych roślin i zwierząt przemieszane z materiałem nieorganicznym gleby. Miąższość tego poziomu stanowi o żyzności gleby.

Drugi poziom- wymywania- charakteryzuje się wymywaniem z niego łatwo rozpuszczalnych związków mineralnych do warstwy niższej.

Trzeci poziom- wmywania- powstaje wskutek osadzania sączących się z wodą składników z warstwy wyższej.

Czwarty poziom stanowi skała macierzysta, w której nie występują już procesy glebotwórcze, natomiast wyraźne są skutki wietrzenia.

Gleby niewykształcone nie posiadają w pełni rozwiniętych poziomów glebowych.

Strefowość klimatyczna powoduje strefowe występowanie roślinności i strefowe zróżnicowanie procesów glebotwórczych, co prowadzi do powstania różnych stref glebowych. Gleby strefowe w zależności od stopnia ich wykształcenia wykazują różny związek ze skałą macierzystą; bardziej rozwinięte posiadają mniej cech podłoża.

Niektóre typy gleb powstają na całej kuli ziemskiej, niezależnie od warunków klimatycznych, a na ich powstanie mają wpływ warunki lokalne. Są tzw. Gleby astrefowe, które zawsze zachowują właściwości skały macierzystej, niezależnie od stopnia ich wykształcenia.

Podobne prace

Do góry