Ocena 4.0 2 głosy

PEDAGOGIKA PRZEDSZKOLNA

Autor /weronika Dodano /16.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie txt PEDAGOGIKA PRZEDSZKOLNA

Transkrypt

PEDAGOGIKA PRZEDSZKOLNA
1. Biopsychiczne podstawy wychowania przedszkolnego
a) granice chronologiczne wieku przedszkolnego,

w Polsce okres przedszkolny obejmuje dzieci między 3 a 7 rokiem życia

dokonując charakterystyki wieku przedszkolnego pod ką tem rozwoju psychicznego
wyróżnia się trzy fazy: pierwszą – od 3 do 4 lat, drugą – od 5 do 5 ½ lat i trzecią – od 5 ½ do 7
lat

rozwój fizyczny, który posiada znamiona skoku rozwojowego, pozwala na wyodrębnienie
dwóch różniących się między sobą grup wiekowych: m łodszą (dzieci 3-4-letnie) i starszą (dzieci
5-6-letnie)
b) rozwój fizyczny i motoryczny w wieku przedszkolnym,

dzieci 3-4-letnie zachowują jeszcze typ budowy ma łego dziecka. Posiadają stosunkowo
dużą głowę, długi tu łów, krótkie kończyny, słabe i ma ło wydolne stopy oraz niepełne jeszcze
uformowanie naturalnych krzywizn kręgosłupa

wiek od 5 do 6 lat charakteryzuje się znacznym postępem rozwoju i wzmacnianiu
organizmu. Następuje przyrost wysokości ciała wywo łany wyd ł użeniem się kości dł ugich,
zw łaszcza kończyn dolnych. Dzieci z tej grupy charakteryzuj ą się już bardziej harmonijn ą
sylwetk ą. Widoczne są korzystne zmiany w zarysie kręgosłupa oraz postępujące wysklepianie
się ł uków stóp, co zwiększa ich wydolność

kościec dziecka pozostaje elastyczny i mię kki, ma dużą odporność na złamania, ale też
łatwo ulega deformacją

około 5 roku życia wzrasta umięśnienie ciała, a szczególnie nóg i tu łowia, co powoduje
przyrost si ł y. Dzieci starsze stają się zdolniejsze do wię kszych wysi ł ków. Wymiary całego ciała
staja się coraz bardziej proporcjonalne, co czyni sylwetkę smuklejszą

u dzieci 3-letnich nie jest także w stanie wykonywać czynności skomplikowanych,
łączących w sobie kilka form ruchu, np. rzucić pi ł ki w gorę i złapać, rozwinąć cukierka w biegu,
połączyć skoku z biegiem lub rozbiegiem.

Miedzy 4 a 5 rokiem życia następuje przyspieszenie procesów rozwojowych

Ch łopcy w zakresie wielu umieję tności i sprawności wykazują przewagę nad
dziewczynkami. Osiągają lepsze rezultaty w biegach i skokach, podczas gdy dziewczynki
nabieraj ą wię kszej wprawy w posługiwaniu się skakank ą, w ćwiczeniach równoważnych i
rytmicznych
c) rozwój psychiczny dziecka w wieku przedszkolnym,

psychikę dziecka przedszkolnego cechuje emocjonalność i łatwość przechodzenia w stany
kra ńcowe – od ożywienia i wesołości do przygnębienia i płaczu – labilność

dzieci w wieku przedszkolnym cechuje duża pobudliwość. Jest ona tym wię ksza, im
dziecko jest młodsze. Wskutek swojej pobudliwości dziecko łatwo traci równowagę uczuciową,
ulega sugestii, jest zmienne, trudno mu zapanować nad sobą, bywa krzykliwe, ruchliwe, ł atwo
się męczy i nuży
d) procesy poznawcze, spostrzeganie, myślenie, uwaga, mowa, pami ęć ,

istotnym elementem procesów poznawczych dzieci przedszkolnych jest spostrzeganie

myślenie dzieci 3-letnich cechuje sytuacyjność, bezpośrednia łączność z dzia łaniem i
spostrzeganie tego, co towarzyszy danej chwili. Jest to myś lenie sensoryczno-motoryczne
1


dalszym etapem charakterystycznym dla wieku przedszkolnego jest myś lenie konkretnowyobrażeniowe

w proces ten coraz bardziej włą cza się wyobraź nia. Stopniowo zaczynają występować u
dzieci zaczątki myślenia abstrakcyjnego, słowno-logicznego

uwaga dzieci w m łodszym wieku przedszkolnym jest krótkotrwa ł a, szybko zmieniają one
przedmiot swoich zainteresowań, łatwo się męczą

w okresie przedszkolnym następuje również rozwój mowy, zarówno ilościowy, jak i
jakościowy. Wzrasta znacznie liczba używanych przez dziecko słów – od około 1000 w wieku 3
lat, do co najmniej 2000 w wieku 5 lat i 4000 słów w wieku 7 lat

obserwuje się również postępy w zakresie gramatyzacji mowy

procesy pamięci u dzieci przedszkolnych zależne są od tego, jak przebiegał proces
spostrzegania i jaka była wtedy koncentracja uwagi

stopień trwa łości pamięci wzrasta , gdy dziecko bierze w zdarzeniach bezpośredni udział
i gdy towarzyszą pozytywne emocje
e) rozwój emocjonalno – społeczny dziecka ,

emocje u dzieci w wieku przedszkolnym są jeszcze niesta łe – łatwo postają, trwaj ą krótko
i szybko zmieniają

oprócz ruchów i mimiki do wyrażania uczuć dzieci w łączają reakcje werbalne

bardziej złożone stają się także reakcje emocjonalne wobec innych ludzi

dzieci zaczynają formu łować oceny estetyczne i moralne

w starszym wieku przedszkolnym uczucia dziecka stabilizuj ą się i jednocześnie
pogłębiają. Wprawdzie utrzymuje się jeszcze labilność uczuciowa i wyrazista ekspresja uczuć,
ale coraz częściej reakcje uczuciowe dziecka są odpowiednie do rodzaju i si ł y bodźców
emocjonalnych

dziecko 6-letnie charakteryzuje się już znaczną równowagą uczuciową w porównaniu do
lat poprzednich. Jest na ogół pogodne, pozytywnie ustosunkowane do otoczenia, nie obserwuje
się zmienności nastrojów przy jednoczesnym dużym angażowaniu emocjonalnym w to, co się
dzieje dookoła. Obserwuje się również powstawanie uczuć wyższych: patriotycznych,
estetycznych i humanistycznych. Jednak pomimo pewnej stabilności uczuciowej dzieci 6-letnie
wykazuj ą znaczną draż liwość i wraż liwość na ocenę ich osoby

rozwój sfery emocjonalnej w dużej mierze uzależniony jest od kontaktów społecznych
dziecka

stopniowo wdraża się ono do przestrzegania zasad współżycia w grupie, uczy
zachowywać się w zróżnicowanych sytuacjach przedszkolnych, ma możność pełnienia różnych
ról społecznych

w m łodszym wieku przedszkolnym dzieci w postępowaniu odznaczają się jeszcze w
dużym stopniu egocentryzmem i subiektywizmem.

W kontaktach z innymi uwzględniaj ą przede wszystkim w łasny punkt widzenia, osobiste
dążenia i pragnienia

Przeszkodą w uk ł adaniu wzajemnych stosunków jest dla nich trudność dzielenia się
zabawkami, a także słaba dojrza łość dzia łania wyrażająca się brakiem umieję tności planowania

Potrafi ą podporządkować swoje postępowanie wymaganiom dyscypliny i norm
moralnych
f) niektóre zaburzenia wyst ępuj ą ce u dzieci w wieku przedszkolnym, wady wymowy,
zaburzenia w rozwoju fizycznym


przyczyny zaburzeń mowy:
2

 nie ukończony rozwój mowy jako w łaściwość wieku dziecięcego
 niewykszta łcony słuch
 wady organiczne (trudności w oddychaniu spowodowane przerostem śluzówki, obrzękiem
w przewlek ł ych stanach kataralnych, przerostem migda ł ka, skrzywieniem przegrody
nosowej lub polipem a także nieprawid łowości zgryzu, brak dolnych siekaczy lub
niesprawność mięśni języka)
zaburzenia psychiczne

wady rozwojowe dzieci w wieku przedszkolnym:
 u 3-latków – szeplenienie lub seplenienie, zmiękczanie spółgłosek sz, s, ż, cz, c, t, d,
wadliwa wymowa głosek k, g, r (reranie), wymawianie dźwięcznych głosek jak
bezdźwięcznych, upraszczanie wyrazów
 u 4-latków – szeplenienie lub seplenienie, reranie, upraszczanie grup spółgłoskowych lub
brzmienia całego wyrazu (mp. mreko, radro)
 u 5-latków – seplenienie, czasami reranie, upraszczanie trudniejszych grup
spółgłoskowych (np. pcoła zamiast pszczoła)
 u 6-latków – upraszczanie trudniejszych grup spółgłoskowych obok prawid łowej wymowy
poszczególnych dźwięków

do wad w formie dźwię kowej zalicza się także błędy płynności wypowiedzi, jak wtrę ty
spółgłoskowe lub samogłoskowe (np. ee….. yy….) oraz zbędne krótkie pauzy przerywające
wypowiedź w niew ł aściwym czasie

rzadziej spotykane to nosowanie, dyslalia całkowita (beł kotanie) i ją kanie

w zakresie ogólnego rozwoju fizycznego dziecka w wieku przedszkolnym występuj ą
następujące zaburzenia:
 niezręczność ruchowa całego ciała – dzieci nie w łą czają się w zabawy ruchowe, czasem
próbują wykonywać w samotności to, co czynią inne dzieci, mają trudności w zabawie pi ł k ą ,
w bieganiu na palcach, maszerowaniu, „w nogę”, ich ruchy są kanciaste”, nieskoordynowane,
ma ło pł ynne
 niezręczność manualna – dzieci mają trudności w wycinaniu nożyczkami, zapinaniu
guzików, wiązaniu sznurowadeł, ubieraniu się i rozbieraniu a także ubieraniu lalki
 zaburzenia lateralizacji – dzieci lepiej posługują się ręką lewą niż prawą, mają więc
trudności w przyswajaniu pojęć określających stosunki przestrzenne oraz w określaniu
stron swojego ciała, przejawiaj ą trudności w maszerowaniu i różnych ćwiczeniach
grupowych
 zaburzenia w spostrzeganiu wzrokowym – dziecko ma problemy z wyodrębnianiem
części w złożonej całości oraz scalania poszczególnych części całości, dostrzeganiu różnic
między różnymi przedmiotami podobnymi lecz nieidentycznymi, posiada trudności w
odwzorowaniu graficznym i przestrzennym kszta ł tów geometrycznych i znaków graficznych
oraz trudności rozumienia i wnioskowania na materiale obrazowym
2. Podstawy funkcjonowania przedszkola, (co to jest arkusz organizacyjny, ramowy rozk ł ad
dnia, statut przedszkola, podstawa programowa)
 zgodnie z ustawą kszta łcenie, wychowanie i opiekę w przedszkolu publicznym dzieciom w wieku od
3 do 6 lat musi zapewnić samorząd terytorialny(gmina) i to on odpowiada za działalność
przedszkola, dokonuje remontów oraz zapewnia obsługę administracyjn ą, finansową i
organizacyjną, oraz sprawuje nadzór w zakresie spraw finansowych i administracyjnych
3

 podstawową jednostką organizacyjną przedszkola jest oddzia ł obejmujący dzieci w zbliżonym wieku
i uwzględniaj ący ich potrzeby, zainteresowani, uzdolnienia, stopień i rodzaj niepeł nosprawności
 liczba dzieci w oddziale nie może przekraczać 25, zaś w oddziale przedszkola integracyjnego oraz w
oddziale integracyjnym przedszkola ogólnie dostępnego powinna wynosić od 15 do 20, w tym od 3
do 5 dzieci niepełnosprawnych
praca wychowawczo-dydaktyczna i opieku ńcza prowadzona jest na podstawie programu
wychowania przedszkolnego
godzina zajęć w przedszkolu trwa 60 minut
 zajęcia powinny wynosić około 15 minut z dziećmi 3 i 4-letnimi i około 30 minut z dziećmi 5 i 6letnimi
 szczegółową organizację wychowania, nauczania i opieki w danym roku szkolnym okreś la arkusz
organizacji przedszkola opracowany przez dyrektora placówki
 natomiast organizację pracy przedszkola okreś la ramowy rozk ład dnia ustalony przez dyrektora.
Na podstawie ramowego rozk ł adu dnia nauczyciel ustala szczegółowy rozk ł ad dnia dla swego
oddzia ł u
przedszkole funkcjonuje przez cały rok a jego dzienny czas pracy nie może być krótszy niż 5 godzin.
 bardzo dok ładnie samą organizację przedszkola określa ramowy statut przedszkola publicznego
zawarty w załączniku nr 3 do rozporządzenia MEN.
 Ramowy statut przedszkola publicznego jest podstawą do opracowania statutu danego przedszkola
 Przygotowanie statutu lub jego zmiany należy do rady pedagogicznej -> rada przedszkola ->
kurator oświaty. A nowo zak ładanemu przedszkolu statut nadaje organ prowadzący
 Statut powinien zawierać: nazwę i typ placówki, organ prowadzący, cele i zadania placówki, organy
dzia łające na terenie przedszkola oraz ich kompetencje i zasady dzia łania (regulamin), organizacja
przedszkola, program pracy wychowawczo-dydaktycznej, organizacja pracy wychowawczej, zakres
zadań zatrudnionych nauczycieli i pracowników, zasady rekrutacji, sytuacje dopuszczające
skreślenie wychowanka z listy uczęszczających do przedszkola, liczbę dzieci w oddziale, współpracę
z rodzicami, zasady gospodarki finansowej, dokumentacje przedszkola.
 Podstawa programowa to jedyny dokument programowy wychowania przedszkolnego określony
przez Ministra Edukacji Narodowej
 Podstawa programowa – poznawanie i rozumienie siebie i świata, nabywanie umieję tności poprzez
dzia łanie, odnajdywanie swojego miejsca w grupie rówieśniczej, wspólnocie; budowanie systemu
wartości
3. Organizacja środowiska przedszkolnego (wyposażenie sali, organizacja dnia pobytu i
zaj ęć dzieci w przedszkolu, współ praca ze środowiskiem rodzinnym)
 Organ prowadzący przedszkole zobowiązany jest zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki
dzia łania przedszkola oraz wyposażyć je w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej
realizacji zadań opieku ńczych, wychowawczych i dydaktycznych.
 Wystrój Sali : Najbardziej wartościowe dla dziecka jest takie urządzenie Sali przedszkolnej,
które harmonijnie uwzględnia zasady estetyki, funkcjonalności i higieny. W Sali trzeba zmieścić
wiele przedmiotów : zabawek, pomocy, przyborów. Należy jednak unikać ich zat łoczenia, aby nie
odbiera ł y przestrzeni, która jest potrzebą dzieci i ozdobą przedszkola. Ściany powinny być
ozdobione kolorowymi obrazkami znanych dziecku zwierzą t, osób lub afiszami z imionami dzieci,
datami ich urodzin, porami roku, tablicą listy obecności itp.
Kąciki zabaw : Rozmieszczane są one zazwyczaj na obrzeżu sali. Mają do spełnienia
następujące zadania :
4


zaspokajają różnorodne potrzeby dzieci

u łatwiaj ą socjalizację i kontakty

rozwijaj ą zdolności manualne i sprawność fizyczną

rozwijaj ą umieję tności językowe
 Procesowi wychowania w przedszkolu podporządkowana jest organizacja poszczególnych
odcinków dnia przedszkolnego. Uwzględnia to potrzebę :

regularnego żywienia dzieci i rozmieszczania posi ł ków w odstępach nie krótszych niż 3
godziny

potrzebę południowego odpoczynku trwaj ącego około 1,5 godziny

potrzebę codziennego przebywania dzieci na świeżym powietrzu nie krócej niż 2 godziny
 Etapy dnia : schodzenie się dzieci, śniadanie, zajęcia obowiązkowe, zabawa, pobyt w ogrodzie,
obiad, odpoczynek, zajęcia popołudniowe, rozejście się dzieci do domów (są one wyznaczone i
określone czasem)
 Szczegółowy dzienny plan zajęć :

Godz. 6.00-8.00 – schodzenie się dzieci

Godz. 8.00-8.15 – zajęcia indywidualne lub w mał ych grupach

Godz. 8.15-8.30 – gimnastyka poranna i przygotowanie do śniadania

Godz. 8.30-9.00 – śniadanie

Godz. 9.00-10.30 – zajęcia obowiązkowe

Godz. 10.30-12.30 – zabawy w grupach, zabawy tematyczne, spacer

Godz. 12.30-13.00 – przygotowanie do obiadu, rozk ładanie leżaków

Godz. 13.00-13.30 – obiad

Godz. 13.30-15.00 – leżakowanie

Godz. 15.00-15.15 – sk ładanie leżaków, przygotowanie do podwieczorku

Godz. 15.15-15.30 – podwieczorek

Godz. 15.15-16.30 – zajęcia dowolne, rozchodzenie się dzieci do domu
 Zajęcia obowiązkowe : Organizowane są przez nauczyciela i odbywają się po śniadaniu, około
godziny 9.00. Uczestniczą w nich dzieci 4-6-letnie.

dla 4-latków jest to jedno zajęcie trwaj ące około 15 minut

dla 5-latków dwa zajęcia po 20 minut

dla 6-latków dwa zajęcia po 30 minut (jeżeli zajęcia występują jedno po drugim
obowiązuje 10-25 minutowa przerwa podczas której dzieci się bawią, jeżeli pierwsze zajęcia
odbywa ł y się przy stolikach to drugie powinny odbywać się np. na podłodze)
 Poranne ćwiczenia i zabawy ruchowe :

3-4-latki – zajęcia trwaj ą 10-15 minut (mimo, iż dla 3-latków program przewiduje tylko
zajęcia ruchowe i umuzykalniaj ące, to w praktyce prowadzi się z nimi również krótkie zajęcia
dydaktyczno-wychowawcze

5-6-latki – zajęcia trwaj ą 15-20 minut
 Zajęcia dowolne : Organizowane są po południu, po podwieczorku i trwaj ą do momentu rozejścia
się dzieci do domów. Są to zajęcia dobrowolne wybrane przez dziecko
Współpraca środowiska przedszkolnego i rodzinnego może obejmować następuj ące p łaszczyzny :

wzajemna wymiana informacji o dziecku

zaznajamianie rodziców z pracą dydaktyczno-wychowawczą przedszkola

podnoszenie kultury pedagogicznej rodziców

starania o zapewnienie warunków prawid łowego rozwoju dziecka

inicjowanie poczynań pedagogicznych rodziców

oddzia ł ywanie na postawy rodzicielskie
5


pomoc rodziców w ulepszaniu warunków pracy przedszkola

integrowanie dzieci, rodziców i nauczycieli
 Do podstawowych zasad nawi ązywania kontaktów między środowiskiem przedszkolnym a
rodzinnym zalicza się :

zasadę pozytywnej motywacji

zasadę partnerstwa

zasadę wielostronnego przepływu informacji

zasadę jedności oddzia ł ywa ń wychowawczych

zasadę aktywnej i systematycznej współpracy
 Do kontaktów zbiorowych zalicza się :

zapoznanie rodziców z treścią programu wychowawczo-dydaktycznego oraz metodami
jego realizacji

informowanie rodziców o osiągnięciach dzieci

organizowanie spotkań merytoryczno-szkoleniowych poświęconych omawianiu
określonych problemów wychowawczych, zdrowotnych, psychologicznych, socjologicznych
 Kontakty grupowe rodziców i nauczycieli to m.in. :

spotkania rady rodziców i wychowawców

spotkania przedstawicieli społeczności rodziców

spotkania metodyczne- współudzia ł rodziców w organizowaniu różnego rodzaju
wycieczek

projektowanie i wykonywanie dekoracji i pomocy naukowych

 Kontakty indywidualne obejmuje m.in. :

konsultacje pedagogiczne

indywidualne rozmowy z rodzicami w ramach dyżuru nauczycielskiego

wizyty domowe

kontakty telefoniczne

kontakty korespondencyjne

gromadzenie i pokazywanie rodzicom prac dziecka
4. Funkcje i zadania pedagogiki przedszkolnej
Funkcja wspomagająca rozwój dziecka – stwarzanie sytuacji sprzyjających wyzwalaniu i
doskonaleniu różnych form aktywności
 Funkcja zapewnienia opieki, wychowania i uczenia się w atmosferze akceptacji i
bezpieczeństwa
 Funkcja doradztwa i wspierania dzia ła ń wychowawczych rodziny wobec dziecka
 Przedstawione funkcje wychowania przedszkolnego ściśle wiążą się z zadaniami, poprzez które
mogą być realizowane. Do zadań należą:
 w zakresie wychowania zdrowotnego należy kszta ł towanie czynnych postaw wobec
zdrowia i bezpieczeństwa, wyrabianie nawyków higieniczno-kulturalnych , rozwijanie
ogólnej sprawności ruchowej
 zadania wychowania moralno-społecznego obejmuj ą rozwijanie wraż liwości
emocjonalnej, świadomości moralnej uczuć patriotycznych, kszta ł towanie w łaściwej
postawy dziecka jako członka rodziny, zbiorowości przedszkolnej
6

 do zadań wychowania technicznego należy rozwijanie zainteresowań i sprawności
konstrukcyjnych dzieci oraz umieję tności posługiwania się prostymi urządzeniami
technicznymi, zapoznanie z rolą techniki w życiu człowieka
 zadaniem wychowania estetycznego jest rozwijanie wyobraźni, wraż liwości estetycznej i
twórczości dzieci w kontakcie ze sztuką i przyrodą
5. Zasady pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym
 Zasada zaspokajania potrzeb dziecka – polega na wp ł ywaniu na jego dobre samopoczucie fizyczne,
psychiczne i społeczne
 Zasada aktywności – stanowi warunek skuteczności wychowania w każdej sferze wychowania
przedszkolnego
 Zasada indywidualizacji – wskazuje na konieczność otoczenia troską każdego dziecka i na
gotowości nauczycielki do nawi ązania z nim indywidualnych kontaktów
 Zasad organizacji życia społecznego dzieci – wymaga stosowania norm społecznych i moralnych
obowiązuj ących w zbiorowości przedszkolnej
 Zasada integracji – ukazuje konieczność liczenia się w każdej sytuacji ze współzależnością rozwoju
somatycznego i psychicznego dziecka z wp ływem zdrowia i dobrego samopoczucia na jego
zachowanie z wp ł ywem przeżyć emocjonalnych na funkcjonowanie dziecięcego organizmu
6. Podstawowe metody pracy wychowawczej w przedszkolu
 Metody czynne :

metoda samodzielnych doświadczeń – polega na stwarzaniu warunków dla spontanicznej
zabawy i innych form dowolnej dzia łalności dziecka, na u łatwianiu mu nawi ązywania z własnej
inicjatywy kontaktów z otoczeniem społecznym, przyrodą i ze sztuką. Nauczyciel nie bierze
udzia ł u w dzia łaniach dziecka, pozostawiając mu swobodę.

metoda kierowania w łasną dzia łalnością dziecka – obejmuje inspirowanie jego
spontanicznej dzia łalności poprzez zachętę, sugestię, podsunięcie pomysłu czy radę.

metoda zadań stawianych dziecku do rozwiązania – polega na inspirowaniu go do
odkrywania nowych zjawisk oraz do przyswajania i stosowania w praktyce określonych
umieję tności

metoda ćwiczeń – pobudza dzieci do powtarzania różnych czynności w celu rozwijania
sprawności ruchowej, utrwalania umieję tności praktycznych i wiadomości a także
kszta ł towania postaw
 Metody oglądowe :

metoda obserwacji i pokazu – obejmuje przedmioty, zjawiska i czynności, na których
nauczyciel chce skupić uwagę dzieci

metoda przyk ł adu osobistego nauczyciela – dostarcza dzieciom wzorów postępowania

metoda udostępniania dzieł sztuki – polega na oglądzie dzieł sztuki plastycznej,
teatralnej, muzycznej itp.
 Metody słowne :

rozmowy opowiadania i zagadki – rozwijaj ą procesy poznawcze i poszerzają zasób
wiadomości dziecka

objaśnienia i ilustracje

sposoby społecznego porozumiewania – wp ł ywaj ą na postępowanie dzieci

metoda żywego słowa – pobudza uczucia i procesy poznawcze, dzia ła na wyobraźnie i
motywacje dziecka.
7

7. Ś rodki dydaktyczne w wychowaniu przedszkolnym
 Środki dydaktyczne – są to przedmioty materialne, które dostarczają dzieciom określonych
bodźców sensorycznych oddzia ł uj ących na ich wzrok, słuch, dotyk itp., u łatwiaj ąc im bezpośrednie
lub pośrednie poznawanie rzeczywistości.
 MEN z dnia 31.08.1995 r. ogłosił zestaw środków dydaktycznych dopuszczonych do użytku
szkolnego. W zakresie wychowania przedszkolnego są to następujące pomoce :

ćwiczenia logopedyczne

domino graficzne

domino obrazkowo-wyrazowe

gra dydaktyczna „zestaw sylab”

gra dydaktyczna „domino sylabowe”

gra dydaktyczna „ domino literowe”

kolekcja papieru „zrób to sam

Lego Dacta – P1, P1+, P2, P2+

lista obecności

plansze dydaktyczne „ekologia

słownik obrazkowo-wyrazowy

wzornik do nauki pisania

wyszywanki bez ig ł y cz.1 i 2

zestaw do plastyki w przedszkolach i szkołach dla dzieci 4-11-lat

inne : audycje radiowe i telewizyjne, nagrania na kasecie, płycie, wideo, przeź rocza,
instrumenty muzyczne, ilustracje itp.
8. Planowanie pracy wychowawczo – dydaktycznej (plany roczne, miesi ęczne, tygodniowe,
dzienne)
 Plan pracy wychowawczo-dydaktycznej obejmuje całokszta ł t dzia łalności wychowawczej
podejmowanej w przedszkolu w czasie pobytu dziecka oraz wszelkie czynności niezbędne do
pomyślnej realizacji zadań.
 Funkcją planowania jest m.in. :

dobór oraz integrowanie zadań i treści zawartych w poszczególnych dzia łach programu

konkretyzacja tych zadań i treści

samokontrola realizacji zamierzeń wychowawczych, ciągłość i systematyczność pracy
wychowawczej oraz koordynacja dzia łania zespołu pracowników przedszkola
Cechy planu pracy wychowawczo-dydaktycznej :

Celowość

Wykonalność

wewnętrzna zgodność

operatywność, elastyczność, otwartość

czasowa określoność- kompletność
 Roczny plan pracy dotyczy całej placówki a poszczególni nauczyciele mają obowiązek
uwzględniać go podczas tworzenia w łasnych rozk ł adów materia ł u. Miesięczne plany są bardzo
szczegółowe. Zawierają nazwy zabaw i gier, nazwy ćwiczeń gimnastycznych, tytu ł y wierszy,
piosenek, tematy realizowane z dziećmi, spacery a także przewidziany czas na ich realizację.
Opracowuje go dyrektor przedszkola.

8

 Plan miesięczny tworzony jest przez nauczyciela na podstawie zadań zawartych w
realizowanym programie wychowania przedszkolnego. Wynika z niego podział na poszczególne
treści na które nauczyciel ma obowiązek przeznaczyć pewien odcinek czasowy. Są to :Zadania
umys łowe, zdrowotne, moralno-społeczne i estetyczne.
 Plan tygodniowy zawiera wiodące treści na których będą koncentrowa ł y się dzieci z
nauczycielem w danym tygodniu.
 Dzienny plan pracy jest szczegółowym opracowaniem tematu realizowanego w danym dniu.
Jest ciągiem czynności, z których każdą wykonuje się oddzielnie, chociaż po kolei, a każda czynność
następna wynika z poprzedniej.
9. Treści programowe wychowania w przedszkolu
a) struktura i zakres treści programowych w przedszkolu,
 wychowanie umys łowe obejmujące rozwijanie mowy i myślenia (edukacja polonistyczna),
poznawanie stosunków jakościowych i ilościowych i kszta ł towanie pojęć matematycznych (edukacja
matematyczne) oraz poznawanie przyrody (edukacja przyrodnicza)
wychowanie estetyczne
 wychowanie społeczno-moralne
 wychowanie zdrowotne
b) treści edukacji polonistycznej - rozwijanie mowy i myślenia
 tworzenie warunków do doświadczeń językowych w zakresie reprezentatywnej i
komunikatywnej funkcji języka ( ze szczególnym uwzględnieniem nabywania i rozwijania
umieję tności czytania i pisania)
 tworzenie sytuacji doskonalących pamięć, zdolność kojarzenia, umieję tność skupiania uwagi na
rzeczach i osobach
 wzbudzanie zainteresowań obrazem (ilustracj ą) i tekstem – odczytywanie sensu i przeznaczenia
rzeczy
c) treść edukacji matematycznej - poznawanie stosunków jakościowych i ilościowych
oraz kszta ł cenie pojęć matematycznych
 dostrzeganie i opisywanie różnic, podobieństw i relacji między przedmiotami i zjawiskami.
Stwarzanie okazji do porządkowania, klasyfikowania i liczenia
 poznawanie, stosowanie i tworzenie symboli i znaków
d) treść edukacji przyrodniczej – poznawanie otoczenia społecznego, technicznego i
przyrody
 budzenie zaciekawienia otaczającym światem poprzez prowokowanie pyta ń i dostarczanie
radości odkrywania
 organizowanie dzia ła ń umożliwiaj ących poznawanie wielowymiarowości człowieka (postrzegam,
myślę, czuję, dzia łam)
 organizowanie sytuacji pozwalających na poznanie możliwości w łasnych dziecka i innych ludzi,
np. wynikaj ących ze zróżnicowania płci, wieku, stanu zdrowia i doświadczenia
 wykorzystanie i tworzenie sytuacji do poznawania rzeczywistości przyrodniczej poprzez
obserwowanie, eksperymentowanie i odkrywanie
e) treści wychowania estetycznego – estetyka życia codziennego, obcowanie z przyroda,
sztuk ą , wytworami techniki, dzia ł alność plastyczno-konstrukcyjna, umuzykalnienie
 wykorzystywanie i tworzenie okazji do poznawania rzeczywistości kulturowej poprzez
poznawanie dzieł kultury
9

 wykorzystywanie i tworzenie okazji do poznawania rzeczywistości technicznej poprzez
obserwowanie, manipulowanie oraz przekszta łcanie przedmiotów lub zmianę ich u łożenia w
przestrzeni i czasie
f) treść wychowania społeczno- moralnego – uczestniczenie dziecka w życiu
podstawowych grup społecznych
 wykorzystywanie i tworzenie okazji do poznawania rzeczywistości społecznej poprzez
poznawanie zasad organizacji życia społecznego, tradycji rodzinnej, regionalnej i narodowej
 uczenie nawi ązywania bliskiego, serdecznego kontaktu z innymi osobami
 wdrażanie do zachowań akceptowanych społecznie, wprowadzenie w kultur ę bycia
 umożliwienie dziecku odkrywania znaczenia komunikowania się w sposób niewerbalny
 dostarczenie przyk ł adów i doświadczeń rozwi ązywania sytuacji problemowych
 tworzenie okazji do pełnienia różnych ról w uk ł adach interpersonalnych
 wprowadzanie dziecka w świat wartości uniwersalnych
 pomaganie dziecku w poznawaniu różnych postaw bohaterów literackich i filmowych oraz próby
ich oceny i uzasadniania stanowiska
 rozwijanie poczucia odpowiedzialności poprzez samodzielne, dok ładne i rzetelne wywiązywanie
się z podejmowanych dzia ła ń
g) treść wychowania zdrowotnego – zasady bezpiecze ństwa, kszta ł towanie nawyków i
przyzwyczaje ń higieniczno-kulturalnych, rozwijanie sprawności ruchowej
 Kszta ł towanie nawyków higienicznych i zachowań prozdrowotnych oraz proekologicznych
 Uczenie zasad postępowania warunkuj ących bezpieczeństwo
 Tworzenie warunków sprzyjających spontanicznej i zorganizowanej aktywności ruchowej
dziecka, umożliwienie udzia ł u w grach, zabawach ruchowych i gimnastyce
 Pomoc w budowaniu pozytywnego obrazu w łasnego „ja”, zaspokajania poczucia bezpieczeństwa
 Identyfikowanie i nazywanie różnych stanów emocjonalnych
 Uczenie sposobów radzenia sobie z w łasnymi emocjami, w łaściwego reagowania na przejawy
emocji innych oraz kontrolowania zachowań






Wspieranie samodzielnych dzia ła ń dziecka
Umożliwianie dokonywania wyborów
Pomaganie w dostrzeganiu problemów
Wspieranie dzia ła ń twórczych
Umożliwienie ekspresji

10. Przygotowanie dzieci do nauki w szkole (dojrza ł ość szkolna)
 Dojrza łość szkolna – osiągnięcie przez dziecko takie stopnia umysłowego, emocjonalnego,
społecznego, fizycznego jaki umożliwia mu udzia ł w życiu szkolnym i opanowanie treści
programowych w klasie pierwszej. Zależy od warunków bytowych dziecka, wykszta łcenia rodziców,
wychowania przedszkolnego, zdolności dziecka i jego zdrowia.
Czynniki wp ł ywaj ące na dojrza łość szkolną
 Indywidualne (potrzeby, sk łonności)
 Środowiskowe
 Kulturalne
 Społeczno-psychologiczne
 Uczęszczanie do przedszkola
 Dziecko, które osiągnęło gotowość szkolną powinno:
10

Sfera umys łowa
• Opanować syntezę i analizę wzrokową i słuchową
• Wypowiadać się, wymawiać słowa i budować zdania poprawne gramatycznie
• Wymawiać prawid łowo wszystkie głoski
• Logicznie i dość pł ynnie powiedzieć o niedawnych wydarzeniach, opowiedzieć
treść obrazka wyodrębniając szczegóły istotne i ważne dla akcji przedstawionej na
obrazku
• Chętnie słuchać czytanych mu książek i potrafić opowiedzieć ich treść
• Rozpoznawać kolory i umieć je nazywać
• Znać kilka piosenek i rymowanek dziecięcych
• Rozumieć i wykonywać polecenia kierowane do niego
• Mieć dobrą koordynację wzrokowo-słuchowo-ruchową
• Posiadać dobrą orientację w schemacie w łasnego ciała oraz przestrzenną i
kierunkową
• Dobrze orientować się w środowisku społecznym i przyrodniczym
• Umie liczyć na konkretach
• Rozpoznawać i nazywać figury geometryczne
 Sfera sprawności ruchowej i manipulacyjnej
• Być samodzielne ze szczególnym uwzględnieniem podstawowych czynności
samoobsługowych
• Ciąć i bezpiecznie posługiwać się nożyczkami
• Wykonywać czynności wymagające zręczności palców (szycie dużą ig łą )
• Umieć rzucać i łapać dużą pi ł kę
• Potrafi skakać i podskakiwać na jednej nodze
• Sprawnie posługiwać się przyborem do rysowania i pisania oraz prawid ł owo je
trzymać
• Zachowywać prawid łowy kierunek kreślenia figur, szlaczków, liter (od lewej do
prawej, z góry na dół)
• Odwzorowywać podane kszta ł ty
• Wykonywać prace na zadany temat różnymi technikami plastycznymi
• Być sprawne ruchowo, szybkie, zwinne
• Mieć sprawną równowagę
• Mieć ustaloną lateralizację
 Sfera umieję tności społecznych
• Starać się wykonywać czynności do końca w okreś lonym czasie, wytrwale
• Zachowywać się rozważnie
• Przestrzegać ustalonych zasad
• Zastosować się do regu ł gier i zabaw
• Mieć ufny stosunek do otoczenia
• Panować na reakcjami emocjonalnymi
• Nie ulegać chwilowym nastrojom
• Potrafić dzielić się z innymi
• Być lubiane i akceptowane przez inne dzieci
• Nie reagować agresywnie ani zbyt emocjonalnie w obliczu trudności i
niepowodzeń
• Pomagać w prostych pracach domowych
• Dbać o utrzymanie porządku w najbli ższym otoczeniu
11

• Być chętne do pomocy, pożyteczne
• Skupiać uwagę na danej czynności
• Dostosować się do nowej sytuacji i środowiska
• Chętnie bawić się z rówieśnikami
• Zależnie od sytuacji poprowadzić zabawę, współpracować, podporządkować się
grupie
11. Wizerunek nauczyciela przedszkola (cele i zadania dzia ł alności pedagogicznej
nauczyciela przedszkola, podstawowe funkcje nauczyciela przedszkola, pedagogiczna
postawa, warsztat pracy, kszta ł cenie)
 Najistotniejsze cechy i postawy, którymi powinien charakteryzować się każdy modelowy
nauczyciel przedszkola:

empatia (umieję tność wyczuwania nastrojów drugiego człowieka);

spolegliwość (służenie radą, pomocą, wspieranie);

opieku ńczość;

racjonalne myślenie;

kompetentność w profesji;

optymizm pedagogiczny;

odpowiedzialność;

identyfikacja z miejscem pracy (szkołą, uczelnią),

aktywność i zaangażowanie zawodowe;

partnerski stosunek do dzieci;

kultura osobista.
 Cele dzia łalności pedagogicznej nauczyciela przedszkola

Wszechstronny rozwój każdego wychowanka

Prawid łowe ukszta ł towanie osobowości dziecka

Troska o zdrowie i bezpieczeństwo dzieci
 Zadania dzia łalności pedagogicznej nauczyciela przedszkola

Włą czenie się do dzia ła ń profilaktycznych, stymulacyjnych, kompensacyjnych,
korektywnych i reedukacyjnych prowadzonych przez personel pedagogiczny, lekarski i
administracyjno-obsługowy,

opieku ńcze, wychowawcze, dydaktyczne, diagnostyczno-prognostyczne, kompensacyjnousprawniaj ące

dobór programów, metod wychowania środków dydaktycznych, form organizacyjnych

w łą czenie środowiska i innych podmiotów edukacji w dzia łalność wychowawczo –
dydaktyczną grupy,

umieję tne budzenie i wspieranie potrzeb, zainteresowań i uzdolnień dzieci,

pozytywne motywowanie dzieci do dzia łalności poznawczej,

wdrażanie ich do samowychowania i samooceny.
 Warsztat pracy nauczyciela przedszkola

Na warsztat pracy nauczyciela przedszkola składają się określone przedmioty i
urządzenia, środki dydaktyczne, metody i techniki wy chowania oraz wzory postępowania
pedagogicznego nauczyciela, które są w łą czane do procesu wychowania w przedszkolu i umożli wiają realizację celów wychowawczo-dydaktycznych.

12


Warsztat pracy zawiera w sobie elementy aktywnej, refleksyjnej postawy wychowawczej
nauczyciela oraz jego nastawienie na samokszta łcenie i związane z tym gromadzenie
określonych materia łów służących wzbogaceniu indywidualnego dorobku każdego z nauczycieli.

Powinien zawierać element nowoczesności – stwarzać więcej możliwości do
samokszta łcenia dzieci, np. komputery
 Podstawowe funkcje nauczyciela przedszkola

organizowanie życia i dzia łania dzieci, a więc planowanie, aranżowanie, animowanie
sytu acji wychowawczych i wprowadzanie w nie dzieci, wdrażanie ich do realizacji odpowiednich
zadań, takich jak poznawanie, kszta ł towanie umieję tności i ich stosowanie

Nauczyciel pełni również funkcję organizatora i przewodnika oraz partnera dzieci

tworzenie jak najkorzystniejszych warunków samorealizacji i samodoskonalenia się
dzieci, a szczególnie rozbudzanie emocji, ciekawości poznawczej, aspiracji, wyzwalanie
aktywności, twórczości

Dla instytucji przedszkolnych, jako konkretnego szczebla edukacji, charakterystyczne są
następujące funkcje nauczyciela:

organizowanie samodzielnych doświadczeń dziecka,

projektowanie zadań dziecka,

sterowanie ćwiczeniami dziecka,

inicjowanie i prowadzenie dialogów i opowiadań, stawianie i rozwi ązywanie
zagadek, objaśnianie i instruowanie, porozumiewanie się z dziećmi i dzieci między sobą,
stosowanie założeń kultury żywego słowa,

prowadzenie pokazu i obserwacji,

oddzia ł ywanie przyk ładem osobistym,

udostępnianie prac z zakresu sztuk plastycznych,

wykorzystywanie utworów muzycznych.
12. Innowacje pedagogiczne ( istota innowacji, przedszkola alternatywne, certyfikaty jakości,
innowacje programowe)
 Są to nowe wytwory materialne lub symboliczne mające na celu wprowadzenie do praktyki
nieznanych dotąd zmian o charakterze ulepszeń. Sens pedagogiczny innowacji wyznacza nie tyle
obszar nią objęty lecz jej użyteczność z punktu widzenia dziecka
 Można rozpatrywać je w 5 aspektach:
 Przedszkola – poprawa skuteczności dzia łania, polepszenie warunków edukacji
 Nauczyciela – rozbudzenie w nauczycielu potrzeby pracy niekonwencjonalnej i aktywności w
kierunku doskonalenia warsztatu pracy oraz zaspokajanie swoich ambicji zawodowych
 Dzieci – korzyści jakie odnoszą dzieci w wyniku dokonywanych zmian
 Rodziców – rozszerzenie kompetencji rodziców w przedszkolu
 Administracji – zmiana w hierarchii jej podstawowych zadań, organizowanie nauczycielowi
pracy, nadzorowanie i egzekwowanie wyników pracy
 Metody:
 Analityczna Przy ł ubskich
 Matery
 Rocławskiego
 J. Majchrzak
 Zabawa w czytania Domana
 Metoda naturalnej nauki języka Wendy Pye
13

Nauka czytania i pisania
• Historyjki
• Zapamię tywanie obrazków
• Szczegóły
• Budowanie całości
Czytanie wspólne, samodzielne, pisanie
Metoda Dobrego Startu Marty Bogdanowicz
 Ekspresja ruchowa K. Orfa
 Gimnastyki rytmicznej Kniessów
 Ruchowej ekspresji twórczej Labana
 Ruchu rozwijaj ącego Sherborne
Kinezjologia edukacyjna Denisona
 Przedszkole alternatywne – realizuje program zatwierdzony przez MEN, ale również programy
autorskie. W pracy z dziećmi korzysta z metod innowacyjnych
Certyfikat jakości – potwierdzenie najwyższej jakości

13. Współ praca ze środowiskiem rodzinnym dziecka (organizacja uroczystości z udzia ł em
rodziców, organizacja zajęć otwartych dla rodziców, organizacja zebra ń oraz kontaktów
indywidualnych )
 Współdzia ł anie wychowawców, nauczycieli z rodzicami i opiekunami dzieci jest jednym z
istotnych czynników prawid łowego funkcjonowania szkoły, przedszkola i rodziny.
 Naczelnym celem współpracy tych dwóch środowisk jest dążenie do usprawniania pracy
wychowawczej z dziećmi. Nie chodzi tylko o doskonalenie dzia ła ń wychowawczych jedynie w
stosunku do dzieci tzw. trudnych czy zaistnia ł ych w grupie sytuacji konfliktowych. Stosowane w
praktyce różnorodne formy współpracy wychowawców z rodzicami i opiekunami dzieci, dotyczą
spraw związanych z wychowaniem wszystkich dzieci bez wyją tku.
 Głównymi formami współpracy z rodzicami są :
 Kontakty indywidualne - rodzice chętnie rozmawiaj ą o swoim dziecku, istnieje więc
naturalna motywacja ich kontaktu z nauczycielk ą. Chętniej rozmawiają bez świadków.
Ponadto udane kontakty indywidualne są najwię kszym źródłem zaufania rodziców do
przedszkola, co ogromnie u łatwia rozwijanie form również zespołowej współpracy. W
kontaktach indywidualnych uzyskuje się informacje o dziecku, o jego dotychczasowym
rozwoju, aktualnych problemach wychowawczych i zdrowotnych. Pożądane jest by chociaż
raz w tygodniu nauczycielka mia ła dyżur, gdyż wtedy rodzice w określonych godzinach
mogą przyjść do niej na rozmowę, niektórzy przychodzą z w łasnej inicjatywy, inni są
zapraszani.
 K ącik dla rodziców - Jeśli przedszkole nie dysponuje oddzielnym pomieszczeniem,
dobrze jest wydzielić miejsce np. w holu, gdzie rodzice i inne osoby przychodzące po dziecko
mogą przebywać nieco dłużej. Już samo urządzenie takiego miejsca powinno akcentować
gotowość współpracy i partnerstwa z rodzicami. W kąciku można się zatrzymać, posiedzieć,
na ścianach wiszą tablice z informacjami, podane są godziny przyjęć dyrektora, dyżury
nauczycielek, terminy różnych zebrań. Rodzice mogą zapoznać się z jad łospisem na dany
tydzień. Można zapoznać rodziców z rozk ładem dnia w przedszkolu ilustruj ą c jego tok
kolejnymi zdjęciami w czasie ich zabaw spontanicznych i organizowanych, zajęć
14

indywidualnych i grupowych, czynności samoobsługowych. W kąciku można informować o
książ kach, które warto dziecku kupić i poczytać. Przede wszystkim jednak należy się
rodzicom prezentacja dziecięcego dorobku świadczącego o postępującym, ogólnym rozwoju
dziecka.
 Zebrania grupowe - Maj ą tę zaletę, że odbywają się w mał ym gronie osób
zainteresowanych problemami odniesionymi do tej a nie innej grupy dzieci w danym wieku.
Cel tych zebrań, tak jak i cel spotkań indywidualnych jest podobny – zachęcić rodziców do
obcowania, obserwowania i zrozumienia dziecka, poznać postawy rodzicielskie, ich poglądy
na wychowanie, także podsuwać sposoby postępowania z dzieckiem w określonych
sytuacjach. Po omówieniu spraw bieżących może nastąpić pogadanka albo dyskusja na
wybrany temat. Z takiej dyskusji nauczycielka wiele dowiaduje się o konkretnej rodzinie
jako środowisku wychowawczym. Tematem do dyskusji może być problem nagród i kar,
obowiązków domowych i usamodzielniania dziecka, roli zabawy w jego życiu.
 Zebrania ogólne - Na ogół zebrania ogólne składają się z dwóch części. W pierwszej
części uczestniczą wszyscy zebrani, zaś na drugą rozchodzą się do poszczególnych oddzia łów.
Zebrania te służą załatwianiu spraw dotyczących wszystkich rodziców i z regu ł y zwołuje się
je na początku roku szkolnego. Ogólne zebrania otwierają i zamykają rok szkolny, są
zwoływane z okazji organizacji większych imprez, bądź spraw tego wymagających.
Rada rodziców - Rada rodziców jest społecznym organem reprezentującym wszystkich
rodziców przedszkolaków. Współpracuje z dyrektorem przedszkola i radą pedagogiczną.
Pierwsze zebranie rady rodziców zwołuje dyrektor szkoły w terminie do 15 września danego
roku szkolnego. Pierwsze zebranie rady rodziców otwiera dyrektor przedszkola i
przewodniczy mu do czasu wybrania przewodniczącego.
 Uroczystości - w których uczestniczą rodzice i osoby bliskie dziecku to doskonały sposób
do pogłębiania więzi uczuciowych pomiędzy nimi, a także jest to okazja do rozmów
wychowawców z rodzicami.
• Wartości uroczystości:

kszta ł tuj ą postawy społeczne

zbliżają dzieci do sztuki regionalnej i kultury ludowej

pogłębiają uczucia rodzinne, ukazuj ą role rodziny i społeczeństwa

współdzia łanie w grupie

kszta ł tuj ą postawy estetyczne

kszta ł tuj ą artystykę



Warunki dobrej organizacji uroczystości

przygotowania nie powinny zaburzać rytmu dnia

dostosowanie uroczystości do ram codziennych zajęć

dostosowanie czasu na naukę piosenek, wierszyków tak by nie zabierać
dzieciom czasu na zabawę, spacery itp.

przestrzeganie czasu trwania uroczystości do wieku dzieci

dostosowanie sali podczas uroczystości nie powinna być za ciemniona okna
otwarte bądź uchylone

dostosowanie przewidywanego materia ł u słownego i ruchowego do
możliwości dzieci

15

 Zaj ęcia otwarte - Zajęcia otwarte to forma umożliwiaj ąca rodzicom obserwowanie swojego
dziecka w czasie zabaw i zajęć w gronie rówieśników. Istnieje przekonanie, że szczególnie
wartościowe jest zaproszenie rodziców do przedszkola na zajęcia organizowane z całą grupą dzieci
w godzinach przedpołudniowych. Można wówczas, czyniąc to w sposób nie nużący rodziców i dzieci,
krótko, jasno i zwięźle powiedzieć o wartościach wychowawczych tego, co wykonują w danej chwili
dzieci. Zrozumieniu intencji naszych dzia ła ń pedagogicznych na pewno pomoże rodzicom
informacja, że wesoła zabawa polegająca na chwytaniu palcami papierowych kulek jest ćwiczeniem
przeciwko płaskostopiu. Na tak zaplanowane zajęcie otwarte nie powinno przychodzić więcej niż 35 osób. Można tę liczbę zwiększyć gdy zajęcia odbywają się w ogrodzie. Wszyscy rodzice powinni
mieć możliwość zobaczenia swojego dziecka podczas zajęć w przedszkolu chociaż jeden raz w roku.
14. Prawa dziecka (akty prawne reguluj ą ce prawa dziecka, sposoby jak rozmawia ć z dziećmi
o ich prawach i obowi ą zkach)


Prawa dziecka:

prawo do życia i rozwoju

prawo do posiadania stanu cywilnego

prawo do uzyskania obywatelstwa

prawo dziecka do rodziny;

prawo poznania swego genetycznego pochodzenia, do wychowania przez rodziców
naturalnych,

prawo do wolności religii lub przekonań

prawo do swobodnego wyrażania poglądów i poszanowania ich przez dorosłych

wolność od przemocy fizycznej lub psychiatrycznej, wyzysku, nadużyć
seksualnych wobec okrucieństwa

wolność od bezpośredniego udzia ł u w dzia łaniach zbrojnych (do lat 15)

zakaz wykonywania kary śmierci lub stosowania kary dożywocia więziennego
wobec dziecka



Prawa socjalne:




prawo do zabezpieczenia socjalnego

prawo do możliwie najwyższego poziomu ochrony zdrowia,

prawo do odpowiedniego standardu życia prawo do wypoczynku, czasu wolnego,
rozrywki i zabawy,
Prawa kulturalne:

prawo do nauki (nauka w zakresie szkoły podstawowej i gimnazjalnej jest
obowiązkowa i bezpłatna),

prawo do zmienności swych praw

prawo do korzystania z dóbr kultury,

prawo mniejszości etnicznych do znajomości swojej kultury, wyznania i praktyk
religijnych
Prawa polityczne:




prawo do stowarzyszania się i gromadzenia w celach pokojowych

prawo wolności wypowiedzi, swobody poszukiwania i przekazywania informacji i
idei wszelkiego rodzaju
W Polsce najważniejszymi aktami prawnymi, gwarantuj ącymi prawa dziecka, są:



16


Konstytucja RP;

Konwencja o Prawach Dziecka;

Ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka.

prawach dziecka z m łodszymi dziećmi należy rozmawiać w sposób atrakcyjny,
przyciągający ich uwagę, unikaj ąc zbędnego werbalizmu. Warto to robić wykorzystuj ąc gry,
zabawy, w trakcie dyskusji czy wspólnych dzia ła ń. Celem zajęć z dziećmi jest, oprócz
przekazania podstawowych wiadomości, przede wszystkim kszta ł towanie ich postaw w oparciu
o prymat takich wartości jak godność, równość, wolność, sprawiedliwość, prawo.
15. Umowa w wychowaniu dzieci – kontrakt (definicja, procedura zawierania umów)
 Kontrakt jest to umowa między stronami określająca ich warunki i zobowiązania, a także
dokument stanowiący dowód zawarcia takiej umowy.
 Cele i znaczenie kontraktu:

Zaklimatyzowanie w grupie rówieśniczej a także w społeczeństwie

Nauka pożądanych społecznie zachowań np. kompromisu, tolerancji, szacunku do innych

Nauka akceptowania zdania innych

Utrzymanie porządku na zajęciach, w zabawie itp.

Nauka ponoszenia odpowiedzialności za w łasne słowa

Nauka że nie tylko potrzeby jednostki się liczą ale także potrzeby grupy

Nauka życia w grupie
 Zasady zawierania kontraktu:
Razem z dziećmi-zbiorowo zawierany
 Zdania twierdzące
 Zasada kompromisu
 Wymagania stawiane dzieciom powinny być bardzo konkretne
 Ważne jest , aby kontrakt był przestrzegany. Musi tego pilnować nauczyciel.
16. Ekologia (cele, formy, metody stosowane w ekologii, zagrożenia)
 Ekologia – dziedzina biologii badająca wzajemne stosunki między organizmami a otaczającym
je środowiskiem. Jej początek przypada na lata trzydzieste XX wieku.
Potrzeba ochrony przyrody a także całokszta ł tu środowiska człowieka jest wynikiem
uświadomienia sobie zagrożenia płynącego z zatrucia gleby, wód i powietrza. Ważną rolę w tym
procesie odgrywa uświadomienie już w przedszkolu, budzenie świadomości ekologicznej.
 Cele edukacji ekologicznej:
 Przekazanie dzieciom podstawowych wiadomości o ekosystemach, zjawiskach
przyrodniczych.
 Dostarczanie dzieciom wiedzy na temat przyczyn zanieczyszczania wody, powietrza,
gleby i lasów oraz sposobów zapobiegania tym zanieczyszczeniom.
 Pogłębienie wiedzy na temat roślin i zwierzą t żyjących na Ziemi.
 Stwarzanie okazji do bezpośrednich kontaktów z przyrodą i obserwacji przyrodniczych.
 Rozwijanie umieję tności dostrzegania piękna przyrody.
 Kszta ł towanie przyjaznego stosunku do roślin i zwierzą t.
 Rozwijanie umieję tności racjonalnego korzystania z odnawialnych i nieodnawialnych
zasobów przyrody.
 Uświadomienie, że każda istota żywa ma prawo do godnego życia.
 Kszta ł towanie poczucia odpowiedzialności za stan środowiska przyrodniczego.

17









 Rozwijanie zdolności w łaściwego reagowania na niszczenie środowiska przez
rówieśników i dorosłych.
 Rozwijanie aktywnych form wypoczynku na łonie przyrody.
Formy stosowane w edukacji ekologicznej:
 Wycieczki i spacery do różnych ekosystemów, instytucji, zak ładów pracy, muzeów, itp.
 Prace praktyczne na rzecz ochrony i kszta ł towania środowiska
 Udzia ł w akcjach związanych z ochroną naturalnego środowiska człowieka
 Konkursy i uroczystości o tematyce ekologicznej
 Propagowanie idei ochrony i kszta ł towanie środowiska człowieka
 Odbiór audycji radiowych, telewizyjnych, przeglądanie czasopism, albumów
przyrodniczych, oraz innych źródeł wiedzy o stanie i pięknie środowiska przyrodniczego oraz
jego ochronie i kszta ł towaniu.
Metody stosowane w edukacji ekologicznej:
 Metody asymilacji wiedzy oparte na aktywności poznawczej o charakterze
reproduktywnym
• Pogadanka
• Praca z książ ką
 Metody samodzielnego dochodzenia do wiedzy oparte na aktywności poznawczej
związanej z rozwiązywaniem problemów
• Metoda problemowa (rozwiązywanie problemów ekologicznych w ciągłej interakcji
między nauczycielem a dziećmi)
• Metoda symulacyjna (wprowadzenie dzieci w konkretn ą sytuację, dzieci muszą ją
zrozumieć i podając decyzje związane z jej rozwiązaniem)
Burza mózgów
• Gry dydaktyczne
 Metody waloryzacyjne (eksponuj ące) cechujące się przewagą aktywności emocjonalnej i
artystycznej
• Metody impresyjne – polegają na uczestniczeniu dzieci w eksponowanych
wartościach związanych z ochroną i kszta ł towaniem środowiska
 Metody praktyczne oparte na aktywności praktyczno-technicznej
Eksperyment – prowadzony przez dzieci w warunkach naturalnych lub w kąciku
przyrody
Odpady przemysłowe i komunalne:
 Odpady przemysłowe są niebezpieczne ze względu na wysoką toksyczność, palność,
wybuchowość, rakotwórczość, itp. Najwięcej tych odpadów powstaje w przemyśle węglowym,
siarkowym, hutnictwie metali kolorowych oraz w elektrowniach i elektrociepłowniach. Są to
popioły lotne, żużle i pył y mineralne.
Odpady komunalne to przede wszystkim odpady z gospodarstw domowych, obiektów
użyteczności publicznej, parków, terenów rekreacyjnych, szlaków komunikacyjnych. W
składzie odpadów komunalnych jest przewaga substancji organicznych, co sprzyja
rozwojowi mikroorganizmów chorobotwórczych, owadów przenoszących zarazki i gryzoni –
są, więc one zagrożeniem epidemiologicznym.
 Z analizy sk ładu odpadów wynika, że nie wszystkie wyrzucone przedmioty mogą stać się
odpadami. Duża część surowców może być poddana recyklingowi (powtórnemu
wykorzystaniu), np. papier, szk ło, metal.
Kszta ł tuj ąc proekologiczne postawy dzieci można uroczyście obchodzić takie święta jak:
Dzień Wiosny – 21 marca
18

 Światowy Dzień Meteorologii – 23 marca
 Tydzień Czystości Wód – 1-7 kwietnia
 Światowy Dzień Ziemi22 kwietnia
 Dzień Lasu i Zadrzewienia – 5 czerwca
 Dzień Leśnika – pierwsza niedziela czerwca
 Dzień Ekologa – 19 września
 Dzień Ochrony Przyrody – 30 września
 Oznakowania na pojemnikach:
 „Szk ło”:
• Wrzucamy czyste:
 Szklane butelki
 Słoiki po marynatach
 Butelki i słoiki mogą być całe i st ł uczone
• Nie wrzucamy:
 Zakrę tek od słoików
Korków, kapsli od butelek
 Porcelany i fajansu
 Szk ła żaroodpornego
 Tworzyw sztucznych
 Szk ła okiennego
 „Plastik”:
• Wrzucamy:
 Plastikowe butelki po napojach
 Plastikowe butelki po szamponach, płynach do mycia naczyń
 Plastikowe, przezroczyste opakowania po owocach
 Plastikowe nakr ę tki, korki



Nie wrzucamy:
 Foli z gospodarstwa domowego
 Toreb foliowych, reklamówek
 Foli budowlanych, ogrodniczych
 „Makulatura”:
• Wrzucamy:
 Czyste, niezat ł uszczone gazety, magazyny, katalogi, prospekty
 Czysty papier
 Kartony, pud ła, pudeł ka
 tekturę
• Nie wrzucamy:
 Opakowań wielowarstwowych (po mleku, mrożonkach, sokach,
papierosach)
 Kalki, papieru przebitkowego
 T ł ustego, zabrudzonego papieru
 Słowniczek ma łego ekologa:
 Odpady – zużyte przedmioty oraz substancje sta łe, a także niebędące ściekami
substancje ciek łe powstające w związku z bytowaniem człowieka lub dzia łalnością
19

gospodarczą, nieprzydatne w miejscu lub czasie, w którym powsta ł y, i uciąż liwe dla
środowiska
Segregacja – oddzielenie, podzia ł na grupy, kategorie, typy, wedł ug określonej cechy
 Surowce wtórne – materia ł y już raz użyte, które można powtórnie wykorzystać, np. papier,
złom, szk ło
Kompostnawóz organiczny otrzymywany w wyniku częściowego, tlenowego rozk ł adu
przez organizmy glebowe, różnych odpadów roślinnych i zwierzęcych, które uk ł ada się na
przemian z ziemią lub torfem w stosy (pryzmy) kompostowe
 Makulatura – zużyte produkty papiernicze oraz odpady z zak ładów papierniczych,
drukarni, biur, itp. Przeznaczone jako surowiec wtórny do produkcji papieru
Recykling – powtórne wykorzystanie surowców, w których zużyte wyroby są zwracane
jako wtórne do ponownego przetworzenia na produkty (złom, st ł uczka szklana, makulatura)
Utylizacja – nieszkodliwe lub przetwarzanie różnego rodzaju odpadów i zanieczyszczeń,
powstaj ących w wyniku dzia łalności gospodarczej
17. Edukacja przedszkolna a integracja społeczna w przedszkolu
Społeczeństwo zintegrowane:
Szacunek dla każdego człowieka
 Warunki do zaspokajania potrzeb
 Jednakowe szanse rozwojowe dla wszystkich, bez względu na pochodzenie społeczne
Egalitaryzm – wspólne cele dla wszystkich dzieci, te same szanse; łączy się z pojęciem integracji
 Postawy wychowawcy wobec wychowanka:
 Autentyczność, bycie sobą, nienarzucanie innym swojego zdania
 Gotowość do udzielania dziecku odpowiedzi na pytania
 Empatia, szczególna wraż liwość na cudze uczucia, motywy, postawy
 Twórczość, zdolność do zmiany elastyczność i oryginalność w rozwiązywaniu problemu
 Od wychowawcy oczekuje się rozwijania osobowości, empatii, rozumienia emocji uczniów,
adekwatnej reakcji
Poziom integracji
 Instytucjonalny – ustawodawstwo prawne na rzecz integracji, instytucje wspomagające
programy edukacyjne, oferty edukacyjne systemu kszta łcenia nauczycieli, infrastruktura
przedszkoli
 Interpersonalny – poziom gotowości nauczyciela przedszkola do pracy w edukacji
integracyjnej z dziećmi pełno i niepełnosprawnymi wyrażające się w określonych
kompetencjach; wybrane elementy funkcjonowania dziecka w rodzinie ze zwróceniem uwagi
na to, czy są to rodzice dziecka uczęszczającego do przedszkola masowego czy
integracyjnego; znaczenie kontekstu społecznego grupy rówieśniczej w zakresie
kszta ł towania się wiedzy dziecka o osobie niepełnosprawnej
 Intrapsychiczny – empatia u dzieci i dorosłych, zachowania tolerancyjne wobec
niepeł nosprawnych rówieśników; deklarowane i rzeczywiste zachowania prospołeczne, tj.
zauważenie problemu, udzielenie pomocy, współdzia ł anie
 Pierwsza grupa integracyjna powsta ł a w 1989 roku w Warszawie w przedszkolu przy
rehabilitacyjnej placówce służby zdrowia.
 W 1989 i 1991 odbyły się w Konstancinie ogólnopolskie konferencje „wspólne nauczanie i
wychowanie dzieci zdrowych i niepełnosprawnych”
 W 1990 roku funkcjonowa ło 12 przedszkoli i 1 szkoła z oddzia łami integracyjnymi
Konwencja Praw Dziecka
20







1992 – 33 przedszkola, 13 szkół
1993 – 57 przedszkoli, 25 szkół
1994 – 98 przedszkoli, 56 szkół
2006 – 340 przedszkoli integracyjnych
Cechy nauczyciela
 cierpliwość,
 wyrozumia łość,
 wytrwa łość,
 empatia,
tolerancja,
 elastyczność w dzia łaniu,
wiedza o zaburzeniach, metodach i formach pracy,
 opanowanie w dzia łaniu
 umieję tność współpracy ze specjalistami
spokój i opanowanie
 poczucie sprawiedliwości
 umieję tność podejmowania decyzji
 chęć niesienia pomocy

18. Wielokulturowość w edukacji przedszkolnej
 Należy wychowywać „ma łego Europejczyka” świadomego w łasnych korzeni, z zachowaniem pełnej
tożsamości narodowej. Nauka przystosowania do życia w integruj ącej się Europie powinna uł atwić
afirmację w łasnych wartości w obliczu nowych wyzwań współczesności.
 Edukacja przedszkolna to identyfikacja kulturowa dziecka, rozwój zainteresowań, otwartość na
inne kręgi kulturowe poprzez zabawę, rozbudzanie ciekawości poznawczej skierowanej w stronę
szeroko rozumianego świata.
Sztuka w edukacji przedszkolnej może pełnić specyficzny rodzaj pomostu pomiędzy kultur ą
macierzystą dziecka a wp ł ywami innych kultur. Sztuka pełni rolę pośrednika, wyznaczając dobór
treści poznawczych i ich obiektywne interpretacje.
 Wielokulturowość – jedno z najbardziej dynamicznych współczesnych zjawisk społecznych.
Przenikanie się kultur, zróżnicowanie kulturowe świata. Jest ona zdeterminowana wzajemnymi
stosunkami społecznymi reprezentowanymi w niej kręgami kulturowymi.
 M. Golka tak definiuje wielokulturowość – występowanie na tej samej przestrzeni dwóch lub
więcej grup społecznych o odmiennych cechach dystynktywnych (wyglądzie zewnętrznym, języku,
wyznaniu religijnym, uk ł adzie wartości), które przyczyniaj ą się do wzajemnego przestrzegania
odmienności z różnymi tego skutkami.
 Zjawiska wielokulturowości w Polsce
Polska stanowi przyk ł ad ewolucji od państwa wielonarodowościowego do niemal pełnej
jedności etnicznej w wyniku zmiany polskich granic.
 Przystąpienie do UE spowodowało, że cudzoziemiec przesta ł być w Polsce osobą
„egzotyczną”
 1989 – wzrost liczby przyznawanych swobód obywatelskich; ożywienie kulturowe
mniejszości narodowych i grup etnicznych
Niemcy – najwię ksza mniejszość w Polsce, później Ukrai ńcy a potem Bia łorusini; oprócz
tego: Litwini, Słowacy, Czesi, Romowie, Żydzi

21

19. Czasopisma pedagogiczne
 Dzisiejsze czasopisma dla nauczycieli przedszkoli, to m.in.:

„Bli żej przedszkola : wychowanie i edukacja” - miesięcznik dyrektorów i nauczycieli
wychowania przedszkolnego. Czasopismo poruszające tematykę wychowania przedszkolnego,
na łamach pisma wypowiadają się specjaliści, nauczyciele pracujący w przedszkolach i
nauczyciele wspomagający, pomocą mogą być zamieszczane scenariusze zajęć.

"Notatnik nauczyciela wspomagającego"

Kwartalnik Pedagogiczny” - czasopismo o charakterze naukowym, poza artyku ł ami
zawiera materia ł y i sprawozdania z badań, recenzje książek, przegląd czasopism oraz
kronik ę. Streszczenia w języku: angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim.

Edukacja i Dialog” - Czasopismo poświęcone pedagogice, psychologii,
socjologii
społecznej i naukom pokrewnym, prezentuje nowości z zakresu
metodyki dydaktyczno wychowawczej, przeznaczony dla osób otwartych na komunikację i dialog jako skuteczne
metody porozumiewania się.

„Nowa Szkoła” - czasopismo społeczno-pedagogiczne zawiera artyku ł y z zakresu edukacji
i polityki, awansu zawodowego nauczycieli, ścieżek edukacyjnych, recenzje i korespondencje.
20. Ć wiczenia ortofoniczne
 Ć wiczenia słuchowe (słuchu fonematycznego)– odgrywają bardzo ważną rolę, gdyż w procesie
komunikowania się odbiór mowy jest równie istotny jak przekazywanie informacji. Celem ćwiczeń
słuchowych, jest doskonalenie umieję tności odbierania, rozpoznawanie, różnicowanie dźwię ków z
otoczenia, dźwięków instrumentów muzycznych. Ćwiczenia te, wspomogą dziecko w różnicowaniu
akcentu, intonacji wypowiedzi itp.

rozpoznawanie kolegów po głosie

wskazywanie kierunku z którego pochodzi dźwięk

poruszanie się w stronę źród ła dźwięku (z zasłonię tymi oczami)

prezentowanie dźwię ków wydawanych przez różnorodne przedmioty,

wskazywanie źród ła słyszanego

rozpoznawanie dźwięków otoczenia nagranych na taś mę magnetofonową

różnicowanie wysokości dźwięku – słysząc dźwię k o danej wysokości dzieci
reagują w określony sposób (W. wysokisłońce świeci, niski – zbierają się chmury)

różnicowanie liczby dźwięków

rozpoznawane tempa, ilustrowanie go ruchem

różnicowanie rytmu

słuchowa analiza podanego rytmu i ruchowe jego odtworzenie

graficzne odtwarzanie wysł uchanego rytmu za pomocą klocków
 Ć wiczenia oddechowe – są one bardzo istotne, gdyż czynność mowy jest przecież nieodłącznie
związana z oddychaniem. Podstawowym celem tych ćwiczeń jest nauczenie różnicowania fazy
wdechowej i wydechowej, jak również przedł użania fazy wydechowej. U wię kszości dzieci
przedszkolnych oddychanie jest funkcją już wykszta łconą, zdarza się jednak niekiedy, że jest ono
nieprawid łowe. Często też dzieci mają trudności z oddychaniem podczas mówienia, co szczególnie
wyraź nie słychać podczas recytacji wierszyków. Dlatego też podczas zabaw, w których prowadzone
są ćwiczenia oddechowe, dziecko powinno nauczyć się prawid łowego sposobu operowania
oddechem. Innym celem ćwiczeń oddechowych jest ich dzia łanie uspokajające, co jest szczególnie
przydatne w pracy z dziećmi.
 puszczanie baniek mydlanych
22










zdmuchiwanie kawa ł ków papieru z gładkiej, chropowatej powierzchni
dmuchanie na lekkie przedmioty - kulki waty, pi łeczki
nadmuchiwanie balonów
gra na instrumentach dętych
głęboki wdech z uniesieniem ramion, wydech z opuszczeniem rą k
wybrzmiewanie na jednym oddechu spółgłosek (w, f, s, z, sz, ż )
śmiech
naśladowanie głosów zwierzą t połączone z przeciąganiem dźwię ków, np. muuu, beee,

 Ć wiczenia fonacyjne - mają na celu ustawianie prawid łowej emisji głosu, dziecko ma nauczyć
się w łaściwego posługiwania się głosem. Prowadzenie ćwiczeń fonacyjnych pozwala na
zlikwidowanie u dzieci głosów zbyt piskliwych, krzykliwych. Również wśród tych ćwiczeń
wyróżniono kilka ich rodzajów – ze względu na ich cele. I tak: -ćwiczenia wstępne – stosowane w
celu zniesienia napięcia mięśni krtani i gard ła; - ćwiczenia w wymawianiu głosek oraz ćwiczenia w
wymawianiu samogłosek i spółgłosek. Ćwiczenia fonacyjne powinny być prowadzone po
podstawowych ćwiczeniach oddechowych, a potem łącznie z tymi ćwiczeniami oddechowymi, które
wyd ł użaj ą fazę wydechową.

mruczenie- przedł użona wymowa spółgłoski m,

dł uga wymowa samogłosek np. usypianie laleczki- aaaaaaa,

łączenie wymowy samogłosek ze spółgłoskami i odwrotnie spółgłosek z
samogłoskami.

 Ć wiczenia logarytmiczne – są to ćwiczenia muzyczno- ruchowe i słowno-ruchowe, a ich
składnikiem wiodącym jest rytm. Ćwiczenia logarytmiczne kszta łcą ruchy całego cia ła, co ma
pośredni wp ł yw na ruchy narządów mowy oraz kszta łcenie poczucia rytmu umożliwiaj ącego
prawid łowe stosowanie prozodii mowy, tj. melodii, akcentu, rytmu. W zabawach logarytmicznych
wykorzystuje się umieję tności zdobyte przez dziecko podczas wstępnych ćwiczeń oddechowych i
fonacyjnych, ale również słuchowych, podczas których rozpoznawa ło rytmy i odtwarza ło je.
 Klaskanie w rytm mówionych wierszyków, śpiewanych piosenek
 Ilustracje ruchowe piosenek, łączenie tekstu z elementami ruchowymi i rytmicznymi
 Naśladowanie w czasie zabaw ruchowych dźwię ków wydawanych przez pojazdy,
zwierzęta
 Ć wiczenia usprawniaj ą ce narz ą dy mowy – są to ćwiczenia, których celem jest podniesienie
sprawności ruchomych narządów mowy. Warunkiem prawid ł owego wymawiania wszystkich głosek
jest między innymi w łaśnie sprawne dzia łanie narządów mowy. Realizując daną głoskę
wykonujemy określone ruchy, określony uk ł ad artykulatorów, wykonywana jest odpowiednia praca
mięśni. Inna głoska potrzebuje innych ruchów. Dlatego tak ważne są ćwiczenia, które usprawniaj ą
narządy mowy, pozwalają wyrobić świadomość i celowość określonych ruchów. Ćwiczenia z tej
grupy łączyć należy z ćwiczeniami oddechowymi, fonacyjnymi oraz logarytmicznymi.

ziewanie, opuszczanie i podnoszenie szczęki dolnej, żucie,

zabawa w wesołe miny, uśmiechy,

parskanie, cmokanie, oblizywanie,

rysowanie w powietrzu językiem, dotykanie językiem zębów, podniebienia
 Ć wiczenia artykulacyjne – ich zadaniem jest doskonalenie poprawnej artykulacji głosek. Do
wykonywania ćwiczeń artykulacyjnych można przyst ąpić dopiero wtedy, gdy dziecko jest do nich
odpowiednio przygotowane. Właśnie temu służy ł y opisane wyżej ćwiczenia. Ćwiczenia
23

artykulacyjne związane są już bardzo ściśle z procesem mówienia i dzielą się na ćwiczenia w
artykulacji głosek, ćwiczenia utrwalające i automatyzuj ące artykulację głosek oraz ćwiczenia w
różnicowaniu głosek opozycyjnych.

zabawy u łatwiaj ące powstawanie nowych głosek,

utrwalanie wymowy samogłosek,

utrwalanie prawid łowej wymowy głosek,
i spółgłosek w zestawach głosek,

nauka wierszyków
21. Prace użyteczne
 Prace wynikaj ą ce z trybu życia zbiorowego - to codzienne obowiązki, które maja na celu
utrzymanie w porządku zabawek, przyborów i sprzętów na sali. Jeżeli w przedszkolu są zwierzą tka
to także obowiązkiem jest opiekowanie się nim, dzieci także powinny pamię tać o podlewaniu
roślinek. Wdrażają dzieci do sprawnego samodzielnego dzia łania i podejmowania społecznych
obowiązków.
 Prace dora ź ne - są podejmowane w przedszkolu zazwyczaj, co pewien czas lub inicjowane zależnie
od możliwości, jakie stwarza lokalne środowisko. Takie prace wi ążą się z przygotowaniem do
różnych imprez Np. Dzień Kobiet, święto 1maja lub łączą się z porą roku – gromadzenie tworzywa
przyrodniczego do zajęć plastyczno technicznych, przygotowywanie karmy dla ptaków. Do prac
okolicznościowych należy także urządzanie różnych kącików – warsztatów. Podjęcie szeregu
doraźnych zadań zależne jest w dużym stopniu do pomysłowości i inicjatywy nauczycielki oraz
samych dzieci. Dobrym sposobem zainteresowania dzieci pracą jest umożliwienie im obserwacji
cudzej pracy. Dobrze jest, gdy m łodsze dzieci obserwują prace starszych, gdy młodsze i starsze
towarzyszą przy pracy nauczycielki, woźnej, dozorcy itp. Bywają prace, które nauczycielka powinna
wykonać sama ze względów bezpieczeństwa albo z uwagi na szczególną precyzyjność.
 Praca dowolna dziecka - w każdym przedszkolu są do wykonania prace potrzebne w jego
gospodarstwie. Można i należy stwarzać tu pole dla dziecięcej inicjatywy. Dziecięca gotowości i chęć
dzia łania wymagają w tym okresie szczególnej pomocy i kierownictwa ze strony nauczycielki.
Atrakcyjna jest dla nich w łaśnie perspektywa wykonania czegoś naprawdę, uzyskania realnych
wyników. Okazję do takich prac daje organizowanie kącików zainteresowań. Powinny one
powstawać wówczas, gdy już rozwinęł o się u dzieci zainteresowanie i gotowość do dzia łania w
danym kierunku.

 Wykonywanie poleceń i drobne usł ugi –poza pracami z całą grupą i w mniejszych zespołach,
przedszkole stwarza bardzo wiele okazji indywidualnych pracy dzieci. Dzieciom 3i 4 –letnim można
zlecać tylko proste, pojedyncze zadania, których spełnienie jest jednoznaczne z konkretnym
widocznym efektem. Np. w łóż klocki do pudeł ka. Równocześnie już 3 letnie dzieci trzeba
systematycznie wdrażać do pewnych obowiązków, takich jak odnoszenie zabawek na miejsce,
zasuwanie krzesełka po wstaniu od stoł u, uprzą tni ęcie ścinków papieru po ukończeniu wycinania.
Dobre rezultaty wychowawcze daje uczestnictwo i pomoc m łodszych dzieci w pracach starszych
kolegów. Starsze dzieci mogą przyjmować różne polecenia, Np. przyniesienie potrzebnych
przyborów, pomocy przy cieciu papieru, przekazania informacji Np. do kuchni.

24

 Dy ż ury- obowiązują dzieci począwszy od grupy średniej (5-latki). Dyżury w odróżnieniu od innych
sporadycznych poleceń mają określony czas trwania. Wiele przemawia za tygodniowym trwaniem
dyżurów. Tydzień jest dla dziecka stosunkowo łatwym do ujęcia okresem czasu. Dyżur rozpoczęty w
poniedzia łek a kończący się w sobotę zyskuje cechę obowiązku wykonywanego systematycznie.
Dyżurni obejmują sprzą tanie po zajęciach, podlewanie kwiatków, nakrywanie do stołu. Jednak
zadaniem dyżurnych nie jest sprzą tanie zabawek -i przyborów po zajęć ani wieszanie cudzych
ubra ń w szatni. Dyżurny Np. po zajęciach plastyczno konstrukcyjnych, chociaż inni już sprzą tnę li
papierki pod swoimi stolikami, zamiata te, które jeszcze gdzieniegdzie pozostały. Myje miseczki po
kleju i farbie oraz wspólnie używane pędzle. Dyżurny ostatni wychodzi z szatni i przywo ł uje
dziecko, u którego na wieszaku nie wszystko jest w porządku. Do pełnienia każdego dyżuru
najlepiej wybierać po dwoje dzieci by się uczył y dzia łać razem i dzielić pracą. Dobrym zwyczajem
jest wyznaczenie dyżuru jednocześnie dziewczynce i chłopcu. Dzieci niezależnie od płci powinny
nauczyć się wszystkich czynności gospodarczych i równie chętnie je wykonywać.
 Praca całej grupy - cała grupa podejmuje na ogół prace techniczne łatwiejsze. Pracą całej grupy 3i 4- latków może być zebranie polnych kwiatów na wspólny bukiet. Ma łe dzieci mogą również
zbierać szyszki lub kasztany potrzebne do zabawy lub zajęć. Zbiorowa praca 5- i 6- latków – Np.
klejenie torebek na nasiona, zbieranie w lesie tworzywa do zajęć, pielenie grządek itp. – jest ma ło
skomplikowana, a jednocześnie ukazuje dzieciom widoczne rezultaty ich wysi ł ku.
 Praca w grupie podzielonej na zespoły - Dzieci często wykonuj ą prace bardziej złożone,
wymagające zróżnicowania czynności. Wtedy grupa zostaje podzielona na zespoły Np. podczas
kiszenie kapusty każdy zespół ma przydzielone zadania tj. zakupy, obrywanie zbędnych liści,
mycie, szatkowanie itp. Każdy zespół jest bezpośrednio odpowiedzialny za swoją prace, dzieci widzą
rezultat wspólnego wysi ł ku. Nauczycielka powinna objaśnić dzieciom i pokazać, jak trzeba daną
czynność wykonywać. Czasem dobrze jest łączyć w jednym zespole dzieci o rozmaitych i
uzupe łniaj ących się cechach: bardziej aktywne i szybkie w dzia łaniu – z powolniejszymi, ale
dok ładnymi, chętne i zainteresowane pracą – z trzymającymi się na uboczu, zaradne – z mniej
samodzielnymi. Jeżeli wyznaczymy jednemu dziecku rolę odpowiedzialnego za pracę zespołu,
trzeba pamię tać, aby przypad ła ona kolejno różnym dzieciom.
 Zespołowe dora ź ne prace kilkorga lub poszczególnych dzieci - poza pracami, w których
uczestniczy cała grupa lub kilka zespołów, są w przedszkolu typy prac, do których można
zaangażować tylko kilkoro dzieci. W takich wypadkach tworzą się zespoły ochotnicze albo też grupa
z nauczycielką na czele wybiera kilkoro dzieci. Bywa też, że sama nauczycielka wyznacza skład
zespołu.
22. Znaczenie baśni w życiu dziecka:
 „Baśń to elementarz, z którego dziecko uczy się czytać we własnym umyś le, elementarz napisany w
języku obrazów. Jest to jedyny język, dzięki któremu możemy rozumieć siebie i innych, zanim
dojrzejemy intelektualnie”. Bruno Bettelheim
Baśnie przekazuj ą dziecku najważniejszą prawdę o życiu: to, że na świecie istnieje dobro i zło, a od
indywidualnego człowieka zależy, jakiego wyboru dokona. Jeżeli wybierze dobro, czeka go nagroda,
jeżeli zło - kara
 Baśnie przemawiaj ą obrazami do wyobraźni dziecka. Chociaż przez nas dorosłych uważane są za
fikcję, to do dziecka przemawia ukryta w nich prawda, są pokarmem dla dziecięcej duszy.
Opowiadanie przed snem baśni może być dla dziecka chwil ą upragnionego kontaktu z mamą, tatą ,
ukojeniem i uspokojeniem, odreagowaniem negatywnych napięć, pomocą w spokojnym zaśnięciu.

25

 Każda z baśni jest przyk ł adem poznania siebie i mądrego kierowania swoimi uczuciami, swoim
życiem – to tajemnica dorosłości, któr ą odkrywa ma łe dziecko w baśniach. Baśnie opowiadamy
wielokrotnie, bo dziecko powoli kojarzy wszystkie fakty i uk ł ada je w całość. Dobrze jest, kiedy
słyszy tę samą baśń kilkukrotnie. Bywa tak, że dziecko prosi stale o jedną baśń. Powinien to być
sygnał dla nas dorosłych, że problem w niej zawarty dotyka go szczególnie, a wielokrotne
opowiadanie tej samej baśni pomaga w jego rozwiązaniu.
 Baśnie czy bajki od dawna nazywano literatur ą pocieszenia, poniewa ż dzi ę ki nim można
pokrzepi ć serce oraz uczyni ć świat bardziej zrozumia ł ym.
 To tu świat realny jest połączony ze światem fikcyjnym, przedstawione są ideał y ducha i
sprawiedliwości, dobro zwycięża zło, zachowany jest porządek moralny, wzorzec kulturowy, można
zidentyfikować się z bohaterem i podobnie jak on przechodząc kolejne szczeble drabiny
przezwyciężyć lęk, problem czy podobną sytuację.
 To w łaśnie w bajkach dziecko odnajduje swoje marzenia będące antidotum na trudn ą dla siebie
sytuację, smutn ą rzeczywistość, doznaje pocieszenia budując nadzieję na lepsze jutro i wierzy w to,
że jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki odmieni się jego zły los, zwycięży sprawiedliwość, a
krzywdy zostaną wyrównywane z nawiązką.
 Słuchając baśni czy bajek dziecko budzi wiarę w siebie i swoją przyszłość, uczy się sposobów
wyjścia z opresji, rozwija zasoby języka, poznaje metafory, wzbogaca swoje życie wewnętrzne i
wnosi w nie atmosferę cudowności, zaczyna rozumieć, że pomyślne życie jest dostępne każdemu
mimo wielu przeszkód, ale tylko wtedy, gdy nie ucieka się od życiowych zmagań, ale stawia im
czoło. Rzeczywistość kreowana w bajkach związana jest z myś leniem dziecka i dlatego łatwiej jest
mu zrozumieć regu ł y, jakie rządzą światem.

23. Programy wychowawcze w przedszkolu

Program wychowawczy ma na celu poprawę jakości pracy edukacyjnej, uwzględnia potrzeby
społeczności przedszkolnej: dzieci, rodziców i środowiska oraz pracowników. Integruje nauczycieli i
rodziców w realizowaniu celów wychowawczych. Ma on za zadanie okreś lać, jakimi wartościami
kierujemy się w stosunku do naszego wychowanka, jego rodzica, jakie normy postępowania czy
zachowania są pożądane, aby dziecko umia ło funkcjonować w środowisku zgodnie z przyję tymi
normami społecznymi. Celem głównym programu wychowawczego jest wspomaganie rozwoju
dziecka , zgodnie z jego wrodzonymi możliwościami twórczymi i intelektualnymi. Dobrej jakości
oddzia ł ywanie przedszkolne powinno charakteryzować oddzia ł ywanie w łaściwe rozwojowo, tj.
umożliwiaj ące inicjatywę dziecka, planowanie w łasnej aktywności, wyrażenie intencji,
dokonywanie wyborów, samodzielne dzia łanie i finalizowanie aktywności. Przedszkole nie może
zastąpić domu rodzinnego, może uzupeł niać jedynie i wzbogacać doświadczenia dziecka w tych
sferach, w których oddzia ł ywanie domu jest niewystarczające.

Celem dzia ła ń nauczyciela powinno być pośredniczenie w przekazywaniu i nadawaniu
konkretnych treści wartościom uniwersalnym w czasie wspólnego dzia łania, a przez to
powodowanie wewnętrznego rozwoju dziecka. Zarówno nauczyciel jak i dziecko rozwijaj ą się w
sposób ciągły, mają wp ł yw na wzajemne zachowania, a więc na rozwój swój i partnera.
Wychowawca powinien być nastawiony nas wsł uchiwanie się w dziecko, akceptowanie go takim,
jakie jest.

26

G łówne cele wychowania przedszkolnego :




wzbogacenie wiedzy o otaczającym ich świecie i zdobywaniu nowych doświadczeń.



umoż liwienie dzieciom odkrywanie siebie i innych przez w ł asne dzia łania.



wyrabianie umieję tności komunikowania się w sposób werbalny i niewerbalny.


umoż liwienie dzieciom dokonywania wyborów i przeżywania pozytywnych efektów
w ł asnych dzia ł a ń.


wdrażania do przestrzegania zasad warunkuj ących bezpieczeństwo.



pomoc dziecku w budowaniu obrazu "Ja".



kszta ł towanie życzliwego stosunku do innych i przyrody.


uczenie dzieci rozwi ązywania sytuacji t rudnych na zasadzie kompromisu i uwzględnienia
potrzeb innych.

24. Funkcja ilustracji w procesie wychowania i kszta ł cenia dzieci
















Dziecko poznając otaczający świat styka się nie tylko z rzeczywistością lecz i jej interpretacją w
dziełach plastycznych
Zadowolenie daje dziecku kontakt z dziełem, którego temat nawiązuje do jego przeżyć i
doświadczeń
Ilustracja odgrywa szczególną rolę w kszta ł towaniu wyobraźni plastycznej, wprowadza dziecko w
świat sztuki, wp ł ywa na rozwój procesów i dyspozycji psychicznych (wyobraźni, uczuć, intelektu,
rozszerzenie wiedzy, budzenie zainteresowań)
Ilustracją przyję to nazywać w XIX wieku kompozycję malarsk ą lub rysunkową stanowiącą
plastyczne uzupełnienie treści drukowanego tekstu książ ki lub czasopisma
Rozwój fotografii, ukazującej możliwości odtwarzania rzeczywistości wzmógł nasilenie nowych
twórczych poszukiwań
Znaczącą rolę w rozwoju ilustracji odegra ły grafiki Odilon Redone – prekursora symbolizmu
Duży wk ł ad do ilustracji XX wieku wnieśli ekspresjoniści, Van Gogh
W okresie międzywojennym często uprawiali ilustrację surrealiści, Salvadore Dali, Max Ernest,
Juan Miro
W Polsce rozwój ilustracji związany jest z dwudziestoleciem międzywojennym i ówczesnym
rozwojem drzeworytu oraz programem W. Skoczylasa (stworzy ł Stowarzyszenie Ryt – cel to
odrodzenie grafiki polskiej – Cieślewski, Mrożewski, Ostoja-Chrostowski)
W dziedzinie książ ki dla dzieci – Bylina, Manteuffel, H ł adko -> Nasza Księgarnia; Bart ł omiejczyk
Po okupacji – Hiszpańska-Neuman, Siemaszko, Srokowski, Bocianowski, Samuel-Miklaszewski,
Czerwi ński
Warszawska Akademia Sztuk Pięknych – Kulisiewicz, Szancer, Radwan
Zbigniew Rychlicki – poświęci ł swą twórczość ilustracji książ kowej dla dzieci, uzyska ł najwyższe
wyróżnienia, był przez wiele lat odpowiedzialny za graficzną oprawę książek dla dzieci w
wydawnictwie „Nasza księgarnia”, realistyczność i dekoracyjność, rysunek i wycinanka.

Rola ilustracji w procesie wychowania i kszta ł cenia
 Wraż liwość dzieci na piękno i estetykę sztuki:

27

 Ilustracje wprowadzają dzieci w świat sztuki, zapoznają z podstawowymi sk ładnikami
języka plastycznego (kolor, kszta ł t linii, faktur)
 Kszta ł tuj ą wyobraźnię plastyczną dzieci
 Wraż liwość estetyczna małego dziecka nie jest odbiciem estetycznej postawy dorosłych.
Dziecko ma wrodzoną wraż liwość estetyczną, któr ą należy rozwijać, nie narzucając opinii
dorosłych.
 Przy częstym obcowaniu ze sztuk ą dziecko ulega jej oddzia ł ywaniu i jest zdolne do
przeżyć estetycznych
 Dzieci zdecydowanie nie lubi ą obrazków niewyraźnych, zlewających się i mało
zróżnicowanych kolorystycznie, rozpływaj ących się lub poszarpanych konturów,
zagmatwanej kompozycji, brudnych kolorów (szarości, brązów)
 Upodobanie dzieci do kolorów czystych, jasnych, świetlistych. Dziecko kocha kolory.
 Dzieci pragną znajdować w sztuce afirmacje świata, w którym żyją. Odwracają się od
obrazków, w których odnaleźć można koszmarna wizję świata.
 Wp ł yw na rozwój procesów intelektualnych:
 Liczne obserwacje i eksperymenty psychologów doprowadzi ł y do stwierdzenia, że dziecko
spostrzega inaczej niż dorosły
 Aby pełniej rozumieć i przeżywać ilustrację, trzeba także myśleć, tzn. porównywać,
wykrywać związki, wnioskować, dokonywać wielu operacji umys łowych
 Ważną rolę odgrywają też wyobrażenia, intuicja i uczucia
 Maj ąc do czynienia z materia łem łatwiejszym dziecko myśli sprawniej. Dlatego wszelkie
rozwi ązania odznaczające się „wyraź nością” mają liczyć na powodzenie u dzieci
 Dzieci nie poprzestają na wyliczaniu przedmiotów i istot na obrazku, lecz wyobrażają
sobie związane z tym różne zdarzenia, przeprowadzają własne rozumowania.
 W pytaniach dziecka odnośnie ilustracji pojawiaj ą się ciekawość, chęć rozszerzenia
wiadomości, różne formy myś lenia, bogate przeżycia uczuciowe.
 Nowoczesne ilustracje dla dzieci niejednokrotnie wymagają od nich znacznego wysi ł ku
umys łowego. Jest to zaleta ilustracji, gdyż pobudzają aktywność umysł u, stając się bodźcem
do ćwiczeń intelektualnych.
 Procesy intelektualne dochodzą do głosu szczególnie silnie wtedy, gdy ilustracja operuje
aluzją, analogią, symbolem, deformacja itd. wówczas od odbiorcy wymaga się operacji
umys łowych: obserwowania, porównywania, wyprowadzania wniosków.
 Myś lenie abstrakcyjne, umieję tność uogólniania, rozumienia przenośni wykszta łci się
powoli. Obrazy zbyt trudne nie sprzyjaj ą wyrobieniu jasności spostrzegania i myślenia
 Dzieci nie muszą rozumieć wszystkiego w ilustracjach, wystarczy, że wydobywają z nich
treści cenne dla siebie.
 Przeżycia uczuciowe związane z recepcją ilustracji:
 Przeżyciu uczuciowemu zawsze towarzyszy zaangażowanie uczuciowe. Nie wystarczy
spostrzec, trzeba doznać wzruszeń, wtedy dopiero do głosu dochodzą wszystkie wartości.
 Uczuciowość dziecka cechuje duża pobudliwość, łatwość przechodzenia od jednych emocji
do drugich (labilność), ich zmienność, krótkotrwa ł ość. Radość, złość przeżywane są z dużą
intensywnością i si łą . Dziecko dąży do pozyskania mi łości i aprobaty otoczenia i wiele
można na tym budować.
 Dziecko kszta ł tuje swe uczucia nie tylko przez kontakty z ludźmi, ale także przez ich
intelektualne opanowanie.
Strona uczuciowa jest podstawą atrakcyjności książ ki i ilustracji. Ma łe dziecko jakby
wchodzi w obrazek, przeżywa jego treść bardzo osobiście. Ono jest ośrodkiem, wokół którego
28

kr ążą jego wyobrażenia i odczucia. Rzeczywistość łączy się z wyobraźni ą, aktywizuj ą się
wspomnienia doznanych przeżyć.
 Dzieci bardzo wcześnie zdolne są do współczucia, do przerzucania swych uczuć poza
siebie, często lituj ą się nad postaciami.
 W ich wypowiedziach odbija się świat ich uczuć, kr ąg ich zainteresowań i przeżyć, to,
czego pragną, co jest im bliskie, czego się boją.
 Na tle żywych reakcji uczuciowych dochodzi do sformu łowania ocen moralnych
dotyczących postaci i sytuacji przedstawionych na ilustracji. Reagując z wielkim zapałem na
ujemne pod względem moralnym motywu dzieci z wielkim zapałem aprobują pozytywne
zachowanie postaci książ kowych.
 U mał ych dzieci zachwyt znajdowa ł często wyraz w okrzykach, głośnych westchnieniach,
czasem nawet we łzach. Dzieci w wieku przedszkolnym wyraża ł y go często w zdrobnieniach,
dowodzących serdecznego uczuciowego stosunku do ilustracji.
 Dzieci dość żywo reagują na ilustracje nacechowane komizmem. Rozwój poczucia
komizmu u dzieci zależy od ich ogólnego rozwoju intelektualnego i wzrostu ich doświadczeń.
 Ilustracje mogą także budzić uczucie strachu, co jest szczególnie łatwe a zarazem
niepożądane.
 Warto podkreślić znaczenie wyrażania uczuć i odzwierciedlania różnych stanów
psychicznych postaci książ kowych przez mimikę, gest, postawy, ton głosu, odczuwany jest
stan uczuciowy.
 Warto zatrzymać się na oddzia ł ywaniem ilustracji nad sprawą wyrażania i
odzwierciedlania różnych stanów psychicznych postaci książ kowych.
 Przez naśladownictwo dziecko uczy się nie tylko, w jakich okolicznościach powinni się
śmiać, smucić czy przerażać, ale także jak powinno to uczynić. Ucząc się sposobów
wyrażania emocji, dziecko uczy się samych emocji.
 Rysunki groteskowe ośmieszające postać ludzką – utrudniaj ą kszta ł towanie pożądanych
wychowawczo uczuć i postaw. Ogólnie mówiąc ilustracje zawieraj ące wyrazist ą i w łaściwą
charakterystykę psychologiczną postaci sprzyjaj ą niewą tpliwie w zdobywaniu wiedzy
 Pomagają w zdobywaniu wiedzy najtrudniejszej ze wszystkich „znajomości ludzkiego
serca”.

29

Podobne prace

Do góry