Ocena brak

Pedagogika osób z niepełnosprawnością ruchową - Rewalidacja osób o obniżonej sprawności ruchowej. Uwagi ogólne

Autor /Lechoslaw Dodano /01.09.2011

Pojęcie rewalidacji odnieść można do różnych sfer funkcjonowania czło­wieka, a działania rewalidacyjne prowadzić z wykorzystywaniem różnych koncepcji teoretycznych.

Obuchowska (1991) zwraca uwagę, że rewalidację charakteryzują dwa podejścia: realizujące, związane z oddziaływaniem na czynności wycho­wanka (np. z usprawnianiem jego mowy, spostrzegania, motoryki) i akty­wizujące, którego istotą jest inicjowanie u wychowanka autorewalidacji i uczestniczenia w niej.

Autorewalidację autorka rozumie jako proces mobilizacji możliwości jednostki, przebiegający na poziomach: emocjonalnym, behawioralnym i świadomościowym i służący celom rewalidacji, jakimi są: samorealizacja osoby niepełnosprawnej i realizacja przez nią ról społecznych. Na każdym z wyodrębnionych poziomów wyróżniony został czynnik o największym zna­czeniu. Są to kolejno: pozytywne emocje, prospołeczne zachowania i kon­cepcja samego siebie.

Przykładem autorewalidacji są działania tzw. grup aktywnej rehabilitacji, utworzonych przez osoby z uszkodzeniami rdzenia. Organizują one tzw. obozy przetrwania, na których niepełnosprawni w różnym wieku i z róż­nym nasileniem ograniczenia sprawności uczą się, jak być samodzielnym w różnych sytuacjach, jak posługiwać się wyczynowym wózkiem, jak pokony­wać przeszkody (np. schody, krawężniki itp.), jak nawiązywać kontakty społeczne, jak realizować w warunkach ograniczonej sprawności czynności życia codziennego. Opanowanie tych umiejętności zwiększa poczucie auto­nomii, ułatwia życie, a jednocześnie jest ważnym źródłem pozytywnych emocji oraz wzmocnień dla poczucia własnej wartości. Poczucie własnej wartości odnosi się do najważniejszej struktury w oso­bowości, jaką jest struktura Ja. Defekt fizyczny może w niej odzwierciedlać się w różny sposób i różną pełnić funkcję. Może - jeśli znajduje się w cen­trum Ja - być stymulatorem aktywności kompensacyjnej (sportowej, arty­stycznej, naukowej itp.), albo też źródłem negatywnych wzmocnień dla po­czucia własnej wartości.

Może jednak być i tak, że niepełnosprawność, jej obraz i znaczenie przesuwają się na obrzeża struktury Ja, której centrum zaj­mują inne, pozytywne właściwości. Wydaje się, że właśnie wtedy istnieje szansa na uwolnienie się od przekonania, że obniżona sprawność stanowi przeszkodę w realizowaniu wszystkich ważnych celów i zaspokajaniu po­trzeb. Niezwykle pomocne są tu doświadczenia sprawstwa („zrobiłem to", „mogę to zrobić"), względna autonomia oraz dystans wobec swoich niedo­skonałości. Świadomość własnych kompetencji, odczuwanie względnej wol­ności wyborów oraz kontroli nad zdarzeniami i sobą samym pozwalają na ustalenie takich relacji ze światem, które kształtują i podtrzymują przekona­nie o wartości i sensowności własnego życia. Natomiast dystans w stosunku do swoich niedoskonałości chroni przed psychicznym zniewoleniem przez wyobrażenie tego, co człowiek utracił lub co mógłby mieć, gdyby nie niepeł­nosprawność. Ważna jest również zgodność obrazu własnej niepełnospraw­ności z rzeczywistością. Przy braku tej zgodności utrudnione jest formuło­wanie celów i zadań adekwatnych do kompetencji. Nieumiejętność dokonania realistycznej oceny własnych możliwości i ograniczeń może być albo przyczyną wielu niepowodzeń, a w konsekwencji - regresji zachowa­nia, poczucia frustracji i własnej nieadekwatności, albo też przyczyną funk­cjonowania poniżej swoich możliwości.

Ważnym problemem osób niepełnosprawnych jest też ustalenie równo­wagi między autonomią a konieczną zależnością od innych. Właściwościa­mi, które ułatwiają rozwiązanie tego problemu, są ukształtowane na drodze oddziaływań wychowawczych, kulturowych i poprzez własną aktywność.

- umiejętności optymistycznego i konstruktywnego radzenia sobie z trudnościami,

- nastawienie na samodzielne kształtowanie celów życiowych, ustalanie zadań i sposobów ich wykonania,

- uznanie swej niesamodzielności w niektórych sprawach bez wyzwala­nia poczucia mniejszej wartości,

- posiadanie takiej koncepcji siebie, w której wchodzenie w relacje zależnościowe z innymi ludźmi nie byłoby skojarzone z ryzykiem zachwia­nia lub utraty szacunku dla samego siebie,

- umiejętność uwzględniania w swoich działaniach wewnętrznych i zewnętrznych warunków ich realizacji.

Dla wykształcenia się tych cech szczególne znaczenie mają oddziaływa­nia rodziców, a przede wszystkim: bezwzględna akceptacja dziecka, ureal­nienie stawianych mu wymagań i zapewnienie możliwości zdobywania różnorodnych doświadczeń, dostrzeganie indywidualnych właściwości dziecka, których nie przesłania jego defekt fizyczny, oraz stwarzanie okazji do przejawiania przez nie pożądanych zachowań społecznych. Pomocne w osiągnięciu tych celów mogą być nie tylko działania profesjonalistów (peda­gogów, psychologów), ale również wsparcie, które rodzice mogą otrzymać w organizacjach utworzonych często przez nich samych. Przykładem są tu Koła Pomocy Dzieciom Niepełnosprawnym Ruchowo i stowarzyszenia o podobnym charakterze.

Podobne prace

Do góry