Ocena brak

Pedagogika dzieci zdolnych i uzdolnionych - Teorie zdolności: Koncepcje zdolności umysłowych oparte na teorii działania

Autor /Beniamin Dodano /02.09.2011

Koncepcje te opierają się na założeniu, że praktyka stanowi źródło po­znania. W praktyce kształtują się procesy poznawcze - spostrzeganie i my­ślenie. Stanowi ona także miarę adekwatności tych procesów do rzeczywi­stości. Założenie to stało się punktem wyjścia psychologicznej teorii działania, której podstawy stworzyli rosyjscy psychologowie L. S. Wygotski i S. L. Rubinsztejn. Teoria ta została w sposób dość oryginalny rozwinięta przez T. Tomaszewskiego i znana jest jako psychologiczna teoria czynności umysłowych.

Jej istotę stanowi teza, że działanie jest podstawową formą aktywności człowieka. Stanowi ono specyficznie ludzką czynność i pełni ro­lę podstawowego regulatora w stosunkach człowieka ze światem. Jeden z czołowych przedstawicieli tego nurtu A. N. Leontiew wyróżnił dwa podstawowe rodzaje zdolności: wrodzone, zwane naturalnymi, oraz zdolności specyficznie ludzkie. Zdolności naturalne są właściwe zarówno człowiekowi, jak i wyżej zorganizowanym zwierzętom. Ich przykładem są odruchy warunkowe, różnicowanie i analiza, odporność na szkodliwe bodźce itd. Pomimo wrodzonego charakteru nie mogą one być utożsamiane z zadatkami, które stanowią anatomiczno-fizjologiczne podstawy dla roz­woju zdolności naturalnych. Rozwój tych zdolności dokonuje się pod wpły­wem własnej aktywności jednostki.

Rozwój zdolności specyficznie ludzkich jest wynikiem przyswajania przez jednostkę społeczno-historycznego doświadczenia i polega na uwewnetrznieniu wytworów stworzonych przez poprzednie generacje (Strelau, 1987, s. 58-59). Ustosunkowując się krytycznie do tej teorii, należy podkre­ślić, że redukcja rozwoju zdolności do przyswajania wytworów i zdarzeń zewnętrznych nie tłumaczy różnic indywidualnych w zakresie funkcjono­wania procesów poznawczych u różnych jednostek.

Do góry