Ocena brak

Pedagogika dzieci zdolnych i uzdolnionych - Sposoby pracy z uczniem zdolnym: Różnicowanie poziomu trudności

Autor /Beniamin Dodano /02.09.2011

Jednym z najbardziej istotnych czynników wpływających na rozwój zdolności dziecka jest odpowiedni poziom trudności materiału. Materiał na­uczania powinien być tak dobrany, by przekraczał aktualne możliwości ucz­niów. Spełnienie tego warunku umożliwia kształcenie wielopoziomowe. Pozwala ono na różnicowanie zarówno poziomu trudności materiału, jak i zakresu treści. W praktyce kształcenia jest ono realizowane w rozmaitych wariantach.

Jeden z nich polega na grupowaniu uczniów w klasach różnych ciągów o zróżnicowanym poziomie nauczania. Uczniowie o najwyższym poziomie zdolności kierowani są do ciągu klas A, o wysokim poziomie - do klas B, średniozdolni - do klas C, mało zdolni - do ciągu D, wymagające szczególnej pomocy - do klas E. Podział taki stanowi rozwiązanie dość ra­dykalne i tworzy wielopoziomową organizację kształcenia w szkole. Wiele faktów przemawia za tym, by różnicowania takiego nie dokonywać w niż­szych klasach szkoły podstawowej. Zbyt wczesne różnicowanie dróg kształ­cenia uniemożliwia określenie rzeczywistego poziomu zdolności, a także niektórych uzdolnień. W USA od wielu lat stosuje się koncepcję kształcenia wielopoziomowego w klasach grupujących uczniów o tym samym poziomie rozwoju, a także w klasach skupiających uczniów zróżnicowanych pod względem określonych cech osobowości.

Różnicowanie poziomów kształcenia może odbywać się również w obrę­bie nauczania poszczególnych przedmiotów. Rozwiązanie to ma niewątpli­wie zalety, gdyż nie hamuje rozwoju określonych zdolności specjalnych. Swoistą odmianą kształcenia wielopoziomowego, łączącą między innymi różnicowanie stopnia trudności zadań, zakresów materiału nauczania oraz metod uczenia się, są amerykańskie propozycje dostosowania treści kształ­cenia do możliwości poszczególnych uczniów (Lewowicki, 1980, s. 117).

Koncepcja nauczania zróżnicowanego zakłada, że treść pracy jest jedno­lita, natomiast tok organizacyjny czynności uczniów ma charakter zróżnico­wany. Wszyscy uczniowie realizują cele dydaktyczno-wychowawcze okre­ślone w programie nauczania, zróżnicowaniu ulega natomiast stopień trudności problemów, poleceń, ćwiczeń itp. ze względu na określone różni­ce intelektualne uczniów tej samej klasy szkolnej. Trudność tych poleceń sto­pniowo wzrasta i w efekcie wszyscy uczniowie osiągają wymagania progra­mowe (Więckowski, 1975).

Indywidualne nauczanie problemowo-grupowe - wywiedzione z zało­żenia, że wszelkie skuteczne nauczanie wymaga twórczej aktywności ucz­nia. Charakteryzują je następujące cechy:

  • indywidualizacja treści nauczania, która jest konieczna w aktualnym nauczaniu problemowym, realizowanym w zróżnicowanej klasie szkolnej;

  • uwzględnienie ilościowego aspektu możliwości podstawowych kate­gorii uczniów określonej klasy (tj. zdolnych, średnich i słabych), ze względu na to, że nie można dostosować stopnia trudności zadań do możliwości każdego ucznia w klasie;

  • realizacja na lekcji jednakowych tematów i celów głównych, jednakże zróżnicowanych zadań, które stanowią podstawowy składnik sytuacji problemowej;

  • indywidualizacja treści nauczania opiera się na zróżnicowaniu tempa, metod, środków i form pracy;

  • zróżnicowana nauka domowa ucznia (Kujawiński, 1978).

Zaletą tej koncepcji jest to, że stwarza ona możliwości różnicowania sto­pnia trudności treści i zadań, które odpowiadałyby możliwościom trzech ka­tegorii uczniów: zdolnych, średnich i słabych. Umożliwia ona tworzenie róż­nych zespołów na poszczególnych przedmiotach oraz stawia uczniów w sytuacjach problemowych. Uczeń zdolny ma tu znacznie większe możliwo­ści w zakresie dostrzegania problemów, wytwarzania pomysłów rozwiąza­nia oraz ich weryfikacji.

Warto zwrócić uwagę na Towarzystwo Szkół Twórczych (TST) oraz Sto­warzyszenie Szkół Aktywnych (SSĄ) (Nakonieczna, 1996). Działalność tych organizacji opiera się na trzech następujących założeniach:

  1. Równoważność procesów kształcenia, wychowania i samowychowania.

  2. Równoczesność stymulowania rozwoju osobowości z doskonaleniem instytucji wychowującej.

  3. Przekonanie, że optymalnym środowiskiem dla kształcenia zdolnych jest dobra, powszechnie dostępna szkoła, oparta na klasach autor­skich, która przy maksymalnej integracji wszystkich uczniów zapew­nia minimum indywidualizacji tym, od których można oczekiwać ponadprzeciętnych osiągnięć.

Do góry