Ocena brak

Pedagogiczne problemy funkcjonowania i opieki osób w starszym wieku

Autor /Beniamin Dodano /02.09.2011

Wydłużający się czas życia populacji ludzkiej jest stosunkowo nowym zjawiskiem biologicznym i społecznym. Ogólnie można powiedzieć, że jest ono wynikiem postępu społecznego. Rozwój gospodarczy w wielu krajach, stworzył podstawy do upowszechnienia bardziej zdrowego stylu życia. Osiągnięcia różnych dyscyplin nauki spowodowały, że poznane zostały dość dokładnie czynniki, które determinują przebieg procesu starzenia. Wie­dza z tego zakresu znalazła praktyczne zastosowanie w podejmowanych działaniach medycznych, które opóźniają starzenie się ludzi oraz przedłuża­ją życie osobom znajdującym się w starszym wieku. Poza tym doszło do za­sadniczych przeobrażeń w świadomości społecznej ludzi na temat możliwo­ści osób w starszym wieku. Przede wszystkim oni sami zaczęli zmieniać własne poglądy na temat starości.

Stawiając sobie coraz wyższe wymagania i spełniając je, udowodnili sobie i innym, że starość nie musi polegać na cał­kowitym pogodzeniu się z prawami natury, że można nadal kierować włas­nym rozwojem i dążyć do wartości, które nadają większy sens ludzkiemu istnieniu. Zmiany przekonań społecznych na temat starości wytyczyły rów­nież nowe kierunki polityki społecznej, realizowanej wobec osób w starszym wieku. W coraz mniejszym stopniu jest ona nastawiona na udzielanie opieki tej grupie ludzi, a w coraz większym stopniu akcentuje się w niej dostarcza­nie takiej pomocy, która umożliwiałaby utrzymanie jak najdłużej normalnej aktywności społecznej. Prognozy demograficzne wskazują, że w kolejnych latach procent osób w starszym wieku w całej populacji ludzkiej będzie zwiększał się systematycz­nie. Jedną z takich prognoz przedstawia rysunek .

Dane przedstawione na poniższym rysunku dokumentują i ukonkretniają także dwie tezy przedsta­wione wcześniej. Po pierwsze, uwidocznione zostały na nim dwa momenty w których doszło do gwałtownego wzrostu liczby osób w starszym wieku: dla krajów europejskich i USA można wskazać tu na rok 1925, dla pozostałych krajów są to lata 1950 - 1970. Po drugie, rysunek uwidacznia zróżnicowanie skali problemu osób w starszym wieku w różnych krajach - od Sri Lanki, gdzie osób powyżej 65 roku życia jest obecnie około 5%, aż do Szwecji, gdzie osób w tym wieku żyje już około!7%. Polska plasuje się pod tym względem w grani­cach średniej. Osób powyżej 65 roku żyje w naszym kraju około 10%.

Gwałtowny wzrost liczby ludzi w starszym wieku, a przede wszystkim wypracowanie wobec nich nowych form pomocy społecznej spowodowało, że temu zagadnieniu poświęca coraz więcej uwagi pedagogika specjalna. Gerontologiczna pedagogika specjalna albo jak kto woli pedagogika specjal­na osób w starszym wieku nie ma w Polsce dużych tradycji i niewielkie są też jej osiągnięcia. Przystępując więc do omawiania tej problematyki należy rozpocząć od spraw bardzo podstawowych: kwestii definicyjnych, charakte­rystyki tej grupy osób pod kątem interesującym dla pedagogów specjalnych, określenia zadań jakie tutaj mają do spełnienia właśnie pedagodzy oraz oce­ny szans realizacji tych zadań w ramach kształtującej się na nowo organiza­cji życia społecznego w Polsce.

Przyjęcie paradygmatu aktywistycznego w ujmowaniu tego procesu określa w nowy sposób zadania, jakie mają do spełnienia pedago­dzy specjalni. Można do nich zaliczyć przede wszystkim kształtowanie u dzieci, młodzieży i dorosłych właściwych postaw wobec procesu starzenia się. Poza tym ważne jest także przygotowanie ludzi zbliżających się do wie­ku starszego do aktywnego wejścia w ten wiek i przeżywania go w sposób czynny. Wreszcie należy również uwypuklić pracę pedagogiczną nad przy­gotowaniem środowiska społecznego, w którym żyją osoby w starszym wie­ku w taki sposób, aby było ono bardziej dla nich „życzliwe". Chodzi o współpracę z instytucjami, organizacjami społecznymi i grupami nieformalnymi, które mogą pomóc osobom w starszym wieku w rozwiązywaniu ich problemów życiowych. Główny kierunek badań powinien polegać na rozpatrzeniu prowadzenia takich oddziaływań wychowawczych w cyklu życia człowieka, aby spowodowały one bardziej dojrzałe ustosunkowanie się ludzi do własnego starzenia się.

Do góry