Ocena brak

Pęcherzyki wzrastające

Autor /Irmina674 Dodano /22.08.2013

W okresie dojrzałości płciowej z olbrzymiej ilości pęcherzyków pierwotnych w pełni rozwija się tylko około 400. Przed osiągnięciem stadium pęcherzyka dojrzałego pęcherzyki jajnikowe przechodzą przez fazę pęcherzyka wzrastającego. Wzrost i dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych pierwotnych do stadium pęcherzyka wzrastającego polega na równoczesnych zmianach: komórki płciowej, komórek pęcherzykowych (otaczających owocyt I rzędu) i tkanki łącznej otaczającej pęcherzyk (czyli zrębu jajnika).

Zmiany komórki płciowej. Owocyt I rzędu zahamowany w diktiotenie zwiększa swoją średnicę (2x) oraz objętość (2-3x). Organella komórkowe ulegają rozproszeniu w cytoplazmie, rozbudowuje się aparat Golgiego, zwiększa się liczba mitochondriów i rybosomów, pojawiają się krople tłuszczu, a maleje ilość błon pierścieniowych. Na obwodzie owocytu, pod błoną komórkową widoczne są liczne ziarna wydzielnicze (tzw. ziarna korowe). Powierzchnia owocytu ulega pofałdowaniu i pojawiają się wypustki kontaktujące się z wypustkami komórek pęcherzykowych. Pojawia się wytwarzana przez owocyt I rzędu osłonka przejrzysta, która oddziela komórkę jajową od komórek pęcherzykowych. Osłonka przejrzysta jest jasną, jednorodną błoną o budowie ziarnisto-włóknistej. W jej skład wchodzą przede wszystkim mukopolisacharydy kwaśne i obojętne. Szczególne znaczenie mają trzy frakcje glikoproteinowe, to jest ZP1, ZP2 i ZP3. Biorą one udział w wytwarzanie siateczkowatej struktury błony przejrzystej oraz pełnia funkcję receptorów (ZP2 i ZP3) polegającą na rozpoznawaniu i wiązaniu błony komórkowej główki plemnika podczas zapłodnienia.

Zmiany komórek pęcherzykowych. Komórki pęcherzykowe zaczynają dzielić się mitotycznie, co prowadzi do powstania warstwy ziarnistej. Jest ona zbudowana z kilku pokładów komórek otoczonych na zewnątrz błoną podstawną. Komórki pęcherzykowe tworzące warstwę ziarnistą posiadają liczne wypustki. Łączą się one z błoną komórkową owocytu za pośrednictwem desmosomów i złącz typu neksus. Uważa się, że rozrost i różnicowanie się komórek warstwy ziarnistej odbywa się pod wpływem czynnika wzrostu i różnicowania (GDF-9) oraz hormonów (estrogeny i progesteron) wytwarzanych i wydzielanych przez owocyt.

Do najważniejszych funkcji komórek pęcherzykowych tworzących warstwę ziarnistą należy:

  • otaczanie i ochrona owocytu;

  • udział w wytwarzaniu błony podstawnej oraz osłonki przejrzystej;

  • przekazywanie do komórek płciowych substancji odżywczych oraz czynników regulujących ich wzrost i podział;

  • wytwarzanie czynnika hamującego dojrzewanie owocytów (OMI), odpowiedzialnego prawdopodobnie za pozostawanie owocytu I rzędu w diktiotenie aż do osiągnięcia dojrzałości płciowej;

  • produkcja niektórych składników płynu pęcherzykowego.

Większość wymienionych funkcji komórek pęcherzykowych jest związana z biosyntezą białka i glikoprotein. Uważa się również, że komórki te mogą uczestniczyć w powstawaniu steroidowych hormonów płciowych.

Funkcje komórek pęcherzykowych znajdują odzwierciedlenie w ich morfologii. W cytoplazmie obserwuje się: dobrze wykształcony aparat Golgiego, liczne mitochondria, dobrze rozwiniętą sieć endoplazmatyczną szorstką oraz skupienia rybosomów niezwiązanych z siecią.

W miarę zwiększania się ilości warstw komórek pęcherzykowych tworzących warstwę ziarnistą pojawiają się w niej przestrzenie wypełnione płynem, które nazywamy wodniczkami, wakuolami lub ciałkami Call-Exnera. Stopniowo wodniczki te ulegają powiększeniu, a następnie zlewają się w jedną dużą i wypełnioną płynem jamę pęcherzyka. Pęcherzyki wzrastające, w których pojawia się jama pęcherzyka są czasem określane mianem pęcherzyków dojrzewających lub wtórnych. Powiększanie się jamy powoduje zepchnięcie owocytu I rzędu na jeden z biegunów pęcherzyka wzrastającego, gdzie część otaczających go komórek pęcherzykowych wytwarza tzw. wzgórek jajonośny. Centralną część pęcherzyka zajmuje wówczas jama wypełniona płynem pęcherzykowym i otoczona pozostałymi komórkami pęcherzykowymi.

Płyn pęcherzykowy ma skład podobny do chłonki z dodatkową zawartością: kwasu hialuronowego, czynnika hamującego dojrzewanie owocytów, hormonów płciowych żeńskich i ich prekursorów oraz substancji regulujących miejscowe działanie hormonów płciowych i gonadotropowych.

Zmiany dotyczące tkanki łącznej (zrębu jajnika) otaczającej błonę podstawna pęcherzyka prowadzą do powstania osłonki pęcherzyka (theca folliculi) składającej się z dwóch części:

  • warstwy wewnętrznej osłonki pęcherzyka – leży bliżej błony podstawnej, zawiera dużo komórek o budowie charakterystycznej dla komórek syntetyzujących hormony sterydowe (dobrze rozwinięta sieć endoplazmatyczna gładka, mitochondria z tabularnymi grzebieniami, liczne krople tłuszczu) i obfitą sieć naczyń włosowatych, komórki tej warstwy produkują estrogeny (m.in. estradiol, estron, estriol);

  • warstwy zewnętrznej osłonki pęcherzyka – zbudowana przede wszystkim z włókien kolagenowych i retikulinowych (a także niewielkiej ilości komórek, naczyń krwionośnych oraz komórek mięśniowych gładkich), ze względu na swą włóknistą budowę izoluje od otoczenia i ściśle otacza pęcherzyk wzrastający.

Podobne prace

Do góry