Ocena brak

PATRYSTYKA

Autor /Mati123 Dodano /30.05.2011

Filozofia patrystyczna obejmowała kilka odmian:

1. Ze względu na swe zadania dzieliła się na apologetyczną i systematyczną. Dwoistość ta pochodziła stąd, że pierwsze próby filozoficzne chrześcijan wypływały z dwo­jakich potrzeb, zewnętrznych i wewnętrznych. Z jednej strony, filozofia miała bronić

wiary chrześcijan na zewnątrz i wobec wrogów wykazywać zgodność jej z wymaganiami rozumu: miało to być dziełem „obrońców", czyli apologetów. Z drugiej zaś, dla wewnętrz­nego użytku gmin niezbędne było jednolite i konsekwentne zebranie poglądów: to było znów zadaniem systematyków. Apologeci zależnie od aktualnych sporów i potrzeb, i przez to bardziej fragmentarycznie, opracowywali doktryny chrześcijańskie. Systematycy na­tomiast usiłowali opracować w całości chrześcijański pogląd na świat i oni to znaczyli główne etapy rozwoju filozofii chrześcijańskiej.

2. Ze względu na miejsce powstania filozofia patrystyczna dzieliła się na filozofię Wschodu i Zachodu, na: filozofię Ojców greckich (związanych ze środowiskiem grec­kim i piszących po grecku) i Ojców łacińskich (piszących po łacinie). Głównym oś­rodkiem na Wschodzie była Aleksandria ze swą słynną Szkołą Katechetów; poza tym szkoły i ośrodki filozoficzne istniały w Cezarei, Antiochii, Gazie, a i Ateny odgrywały jeszcze pewną rolę. Na Zachodzie stolicą filozofii był oczywiście Rzym; ale i kolonie, mianowicie afrykańskie, wydały wybitnych myślicieli.

Różnica obu grup była nie tylko geograficzna: na Wschodzie filozofia rozwijała się w środowiskach, gdzie panowało tradycyjne zamiłowanie do spekulacyjnej filozofii i gdzie współzawodnictwo z pogańskimi systemami było bodźcem do pracy; tam też powstały pierwsze chrześcijańskie systemy. Na Zachodzie, przeciwnie, praktyczne i trzeźwe środo­wisko rzymskie wpłynęło na wytworzenie się i wśród chrześcijan wrogich dla filozofii nastrojów. Długo Zachód wydawał tylko apologetów, nie wydał zaś żadnego systemu. Z drugiej jednak strony na Wschodzie, gdzie kultura filozoficzna pogan była wysoka, myśli chrześcijańskiej trudno było wyzwolić się spod jej wpływów; dlatego to patrystyka grecka miała wysoki poziom, ale była mało samodzielna. Gdy natomiast na Zachodzie powstał wreszcie system filozofii, to był to system własny i całkowicie odpowiadający duchowi chrześcijaństwa.

3. Chronologicznie patrystyka dzieliła się na okres przygotowań i poszukiwań, mniej więcej do soboru nicejskiego w 325 roku, i na okres po soborze; w tym drugim okresie zostały ustalone podstawowe dogmaty, poza które prawowierna filozofia wyjść nie mogła.

Rozwój systemów chrześcijańskich patrystycznego okresu, idący ku a) coraz większej samodzielności wobec obcych i b) coraz większej zgodności z wiarą, przeszedł przez cztery główne fazy:

1) System gnostyków w II w., będący pochodzenia pozachrześcijańskiego (wschodniego, nie greckiego) i powierzchownie tylko dostosowany do nauki chrześci­jańskiej.

2) System Ojców aleksandryjskich, głównie Orygenesa, w III w. wytwo­rzony już samodzielnie przez chrześcijańskich myślicieli, ale ciążący ku systemom grec­kim.

3) System Ojców kapadockich, głównie Grzegorza Nysseńskiego, w IV w., już po Nicaeum, opierający się na poprzednim systemie Orygenesa, ale uzgadniający go z tradycją kościelną.

4) System Augustyna na przełomie IV i V w., w przeciwieństwie do trzech poprzednich będący wytworem Zachodu, najsamodzielniejszy i najzgodniejszy z wiarą.

Apologeci nie wytworzyli oddzielnych systemów, aleje pracą swą przygotowali. Apo­logeci Wschodu przygotowali system aleksandryjski i kapadocki, a apologeci Za­chodu, z których najoryginalniejszym umysłem był Tertulian, stanowili etap myśli chrześcijańskiej poprzedzający Augustyna.

Podobne prace

Do góry