Ocena brak

Patriarchaty ortodoksyjne w Turcji

Autor /BolekII Dodano /29.04.2013

Państwo tureckie, wobec politycznych tendencji do odłączania się całych narodów z ich Cerkwiami, zaczęłoregulować (1856) stosunki prawne z patriarchatem w Istambule. Konstytucja z 1876 roku gwarantowałaprawosławiu wolność kultu i posiadane przywileje. Gdy jednak w państwie za sułtana Abd-ulHamida II (1876-1909) podjęto reformy, doszło do ingerencji w wewnętrzne sprawy Cerkwi, wywołując(1884-1890) turecki rodzaj Kulturkampfu. Patriarcha Joachim III (1878-1884, 1901-1912), choć okresowozłożony z urzędu, bronił praw Cerkwi i dbał o jej wewnętrzny rozwój. Szukając wsparcia na Zachodzie,nawiązał kontakty z anglikanami, ewangelikami augsburskimi i starokatolikami.

Patriarchowie występowali przeciw unijnym planom Leona XIII i Piusa X. Anthimos VII (1895-1897) wswej encyklice synodalnej uznał papieskie wezwania do unii za niezliczone bezbożne nowości. Pod władzą patriarchy w państwie tureckim (1901) było 78 metropolii z 3 milionami ortodoksów. Klasztor naświętej górze Athos i ponad 20 innych klasztorów liczyły razem z pustelnikami ponad 6300 mnichów.

Inni patriarchowie w państwie tureckim mieli małe znaczenie. Aleksandryjski rezydował w Istambule do1846 roku, kiedy to rządzący Egiptem generał Muhammad Ali wpłynął na wybór patriarchy z miejscowegokleru i na zamieszkanie jego w Kairze. Patriarsze podlegali czterej metropolici. Patriarcha Nikanor(1866-1869) utworzył Święty Sobór. Jego następcy przyczynili się do budowy świątyń i szkół. Przystąpiono(1908) do wydawania własnych czasopism teologicznych.

Antiocheński patriarchat do 1851 roku był obsadzany z Istambułu duchownymi greckimi, co wywoływałoniechęć kleru syryjskiego. Dalsze napięcia rodziły się z sytuacji politycznej i wzrastającej wrogościmahometan. Patriarsze i Świętemu Soborowi podlegało 15 eparchii i 14 klasztorów, w których było małomnichów. Do schizmy z trzema pozostałymi patriarchatami wschodnimi doszło w 1899 roku, gdy przypoparciu rosyjskim został patriarchą antiocheńskim Syryjczyk, Meletios II (1899-1906). Jego następca,Gregorios IV (1906-1928), zakończył schizmę i przyjął tytuł patriarchy syryjskoortodoksyjnego. Pozostałofinansowe wsparcie Cerkwi rosyjskiej, dzięki czemu można było rozwinąć organizację kościelną iwydawać własne czasopismo.

Patriarchowie z Istambułu i z Antiochii usiłowali rozciągnąć swą jurysdykcję nad Cerkwią na Cyprze,lecz zachowała autokefalię, mając (1914) 4 eparchie z 200 tysiącami wiernych oraz 7 klasztorów z 100mnichami.

Patriarcha jerozolimski faktycznie podlegał patriarsze z Istambułu, a mógł egzystować dzięki pomocyCerkwi rosyjskiej. Sanktuariami w Jerozolimie zajmowało się Bractwo Grobu Świętego, które miało teżopiekę nad 35 klasztorami, w tym siedemnastoma w mieście. Patriarcha Kyrillos (1845-1872) zajął sięodnowieniem szkół, zwłaszcza patriarchalnej szkoły w klasztorze św. Krzyża koło Jerozolimy. Istniejąceod 1875 roku statuty o prawach patriarchy i jego Świętego Soboru nie uchroniły hierarchii, która byłagreckiego pochodzenia, od konfliktu z wiernymi, w większości mówiącymi po arabsku. Gdy patriarchaDamianos (1897-1931), Grek z pochodzenia, popierał ludność arabską. został przez Sobór na pewien czaszłożony z urzędu.

Po wojnach bałkańskich, gdy powstały nowe państwa, w każdym z nich chciano ogłoszenia Cerkwi autokefalicznej.Patriarcha z Istambułu musiał to uznać, choć niechętnie. Uznania odmówił jedynie Bułgarii,uważając (do 1945) tamtejszą Cerkiew za schizmatycką. Grecja zdobyła autokefalię w 1856 roku, Czarnogóraw 1878 roku, Serbia w 1879 roku, Rumunia w 1885 roku (czy 1873). Wszystkie te autokefaliczne Cerkwie nie uchroniły się przed wewnętrznymi kryzysami z powodu silnego nacjonalizmu i autokratyzmumłodych władz państwowych.

W Bułgarii sułtan (1870) pozwolił Cerkwi na własny egzarchat, by obalić wpływy Rosji. Statut egzarchatuzatwierdziło (1872) zgromadzenie narodowe według tekstu ułożonego przez synod. W skład tegoegzarchatu wchodziły 32 eparchie. Bezpośrednio egzarsze podlegał klasztor w Rile, odbudowany po pożarzejako narodowa świętość.

Podobne prace

Do góry