Ocena brak

Patofizjologiczne zmiany w schorzeniach układu oddechowego

Autor /pinezka Dodano /09.06.2014

Poznanie zmian patofizjologicznych pozwala rozumieć mechanizm symptomów chorobowych, a dzięki temu daje możliwość podjęcia skutecznego działania leczniczo-pielęgnacyjnego. W rozdziale zostaną omówione diagnozy pielęgniarskie i postępowanie opiekuńczo-pielęgnacyjne w takich schorzeniach, jak astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), odma.

Schorzenia układu oddechowego doprowadzają do ostrej lub przewlekłej niewydolności oddechowej. Taka sytuacja powstaje wtedy, gdy wskutek zmian chorobowych (ostrych lub przewlekłych) dochodzi do dysproporcji między zapotrzebowaniem na tlen a możliwością jego dostarczenia. Mamy wtedy do czynienia z niedotlenieniem krwi (hipokse-mią) i w konsekwencji niedotlenieniem organizmu (hipoksją).

Do niewydolności oddechowej według Venratha [cyt. za Horstem, 1986] prowadzą następujące zaburzenia czynności oddechowej:

1.    Zaburzenia wentylacyjne typu restrykcyjnego i obturacyjnego:

■* ograniczenia ruchów oddechowych,

-»    zwężenia dróg oddechowych,

-*•    postacie mieszane (rozedma),

■+    oddech wahadłowy.

2.    Zaburzenia perfuzji krwi (zaburzenia w krążeniu):

-*■    nieprawidłowe połączenia sercowo-naczyniowe (przecieki), przekrwienie niewentylowanych części płuc,

-+    pierwotne choroby naczyń.

3. Zaburzenia dyfuzją gazów:

-» pierwotne płucne, pierwotne sercowe.

W tej części rozdziału omówione zostaną zaburzenia wentylacyjne, które są wynikiem takich chorób, jak astma, POChP, odma. Przyczyną zaburzeń wentylacyjnych są:

-> Stany chorobowe zaburzające prawidłową mechanikę oddychania

—    zmiany w budowie kręgosłupa piersiowego, klatki piersiowej

—    krzywica, choroba Bechterewa (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa — zzsk), osłabienie mięśni międzyżebrowych (miastenia, poliomyelitis), nieprawidłowa czynność przepony (zapalenie otrzewnej, ropień podprzeponowy, ropniak opłucnej, odma opłucnowa). Zmiany chorobowe w obrębie dróg oddechowych powodujące ich zwężenie czynnościowe (np. astma oskrzelowa) łub anatomiczne (np. zmiany nowotworowe krtani, tchawicy, oskrzeli, zmiany zapalne, ciała obce); ucisk na drogi oddechowe (np. wole zamostkowe, nowotwory śródpiersia). Czynnościowe zwężenie oskrzeli, np. w astmie, utrudnia zazwyczaj wydech, natomiast anatomiczne zwężenia — wdech. Pojawiająca się w takich przypadkach duszność wdechowa prowadzi do niedodmy, a duszność wydechowa — do rozedmy płuc.

Zaburzenia centralnej regulacji oddychania.

Objawy występujące w schorzeniach układu oddechowego zostały omówione poniżej.

Duszność (dyspnoea') rozumiana jako subiektywne uczucie braku powietrza i obserwowana jako wzmożona praca mięśni międzyżebrowych, przyspieszony, spłycony oddech, widoczne mchy skrzydełek nosowych, zmiany w saturacji i gazometrii. Zmiany chorobowe w płucach ograniczają wymianę gazową, stąd objawami będą: zwiększenie zawartości dwutlenku węgla — hiperkapnia i zmniejszenie zawartości tlenu we krwi — hipoksja. Bywa, że osoby bez jakichkolwiek chorób somatycznych, za to z nerwicą lękową, dramatycznie odczuwają duszność i to na ogół w spoczynku. Zdarza się także, że pacjenci z zaawansowanymi przewlekłymi chorobami dróg oddechowych (np. z rozedmą płuc), dzięki wytworzeniu mechanizmów adaptacyjnych, odczuwają duszność dopiero w czasie wykonywania większego wysiłku.

Duszność jest niemal nieodłącznym objawem przewlekłych schorzeń oddechowych oskrzeli i płuc. W mniej zaawansowanych postaciach ten objaw na ogół nasila się dopiero w czasie wysiłku (duszność wysiłkowa), a w bardziej zaawansowanych stanach chorobowych — w spoczynku (duszność spoczynkowa). Chorzy na przewlekłe schorzenia oddechowe często mimowolnie przyjmują charakterystyczną siedzącą pozycję z pochyleniem tułowia do przodu, z podpieraniem się dłońmi o krawędzie łóżka czy fotela, co pozwala im uruchomić wszystkie dodatkowe mięśnie oddechowe, zwłaszcza w czasie wydechu (w warunkach zdrowia wydech jest bierną fazą oddychania zachodzącą bez udziału mięśni). Udział dodatkowych mięśni oddechowych w spoczynkowej wentylacji jest wyraźny i widoczny.^Chorzy z rozedmą, wydychając powietrze, lekko nadymają się, aby spowolnić wydech. Czynią to po to, aby utrzymać w drogach oddechowych dodatnie ciśnienie zapobiegające zapadaniu się w czasie wydechu pozbawionych tkanki podporowej (co jest istotą rozedmy) pęcherzyków płucnych.

Sinica (cyanosis), sine zabarwienie powłok skórnych — powstaje, gdy ilość hemoglobiny zredukowanej wynosi 4,5 g na 100 ml krwi. W niedokrwistości, mimo ogólnego zmniejszenia stężenia hemoglobiny i niedotlenienia, sinica nie powstaje, ponieważ ilość zredukowanej hemoglobiny jest mniejsza niż 4,5 g na 100 ml krwi. W czerwienicy (policytemia, poliglobulia) powstaje sinica, ponieważ ilość zredukowanej hemoglobiny jest większa niż 4,5 g na 100 ml krwi.

Zabarwienie powłok skórnych w sinicy może przybierać różne odcienie:

-> w sytuacji dużej ilości zredukowanej hemoglobiny jest atramen-towoniebieskie, do prawie czarnego,

•+ przy dużej zawartości hemoglobiny zredukowanej i jednoczesnym kurczu naczyń mamy do czynienia z sinicą szarą,

-*> przy dużej zawartości hemoglobiny zredukowanej w sytuacji jednoczesnego rozkurczu naczyń krwionośnych skóry powstaje sinica purpurowa.

Niedotlenienie (hipoksja, hipoksemia) jest to zmniejszenie zawartości tlenu we krwi i w konsekwencji w tkankach i narządach ustroju. Wyróżnia się cztery typy kliniczne niedotlenienia: anoksemiczny, anemiczny, za-stoinowy i histotoksyczny. Niedotlenienie typu anoksemicznego, w którym prężność tlenu we krwi jest zmniejszona, co pociąga za sobą niedotlenienie hemoglobiny, jest najczęstsze w schorzeniach układu oddechowego. Są to schorzenia prowadzące do zaburzeń wentylacji, np. zwężenia dróg oddechowych — obturacja, zmiany chorobowe płuc i opłucnej ograniczające powierzchnię oddechową (restrykcja) — zapalenie płuc, nowotwory płuc, obrzęk płuc, rozedma, zatory płuc, wysiękowe zapalenie opłucnej, ograniczenie ruchów klatki piersiowej z powodu zmian w układzie kostno--mięśniowym. W gazometrii wynik p02 mniejsze lub równe 60 mmHg, pC02 powyżej 50 mmHg świadczy o hipowentylacji.

 

Podobne prace

Do góry