Ocena brak

Partie chrześcijańskie (1914 - 1978)

Autor /LolekBB Dodano /01.05.2013

Miały charakter partii politycznych, ale w swych programach szeroko uwzględniały sprawy społeczne.Włoska partia (Partito Popolare Italiano) odrzucała zasadę wszechwładzy państwa i domagała się uznaniawszystkich praw Kościoła i rodziny, wolności religijnej i swobody nauczania, zachowania własnościprywatnej i reformy rolnej.

Pierwsze z partii chrześcijańskich, działających pod różnymi nazwami, wywodziły się z XIX-wiecznegoruchu katolicyzmu społecznego. Utworzona (1880) w Austrii Christlich-soziale Partei rozpowszechniładla nich nazwę partii chrześcijańsko-społecznych. W okresie międzywojennym określenie chrześcijańskapartia nie oznaczało przyjmowania w jej szeregi innych chrześcijan poza katolikami. Po drugiej wojnieświatowej wolały nie używać przymiotnika chrześcijańsko-społeczne (christlich-soziale), z wyjątkiemistniejącej w Bawarii Christlich-soziale Union (CSU) i w Belgii Partii chrześcijańsko-społecznej,przyjęły więc nazwę partii chrześcijańsko-demokratycznych i nie miały charakteru wyłącznie katolickiego.Inne partie, jak Partito Popolare we Włoszech czy (po drugiej wojnie światowej) Mouvement Républicainwe Francji, nie przyjęły określenia ani chrześcijańsko-społeczne, ani chrześcijańskodemokratyczne.

Z partii katolickich okresu międzywojennego nie utrzymały się dwie wiele znaczące: Centrum (od 1852)w Niemczech, które rozwiązało się w 1933 roku po dojściu Hitlera do władzy, oraz Partito PopolareItaliano we Włoszech, założona przez księdza Luigi Sturza, a zniesiona przez Mussoliniego z innymipartiami opozycyjnymi.

W Belgii i Holandii (Katholieke Staatspartij) katolickie partie polityczne działały nieprzerwanie. Belgijskaformowała rząd do wyborów w 1936 roku, holenderska zaś osiągnęła szczyt swoich wpływów, gdy premierem przez trzy kadencje (11 lat) był jej lider Ruys de Beerenbruck, w Polsce uznany za ideał katolickiegopolityka.

W Portugalii partia premiera Salazara, Unia Narodowa, a w Hiszpanii partia dyktatora J. A. Primo daRivera, Falanga, mająca od 1937 roku generała Franco za przywódcę, uchodziły za skrajnie prawicowepartie chrześcijańskiej demokracji. W Ameryce Łacińskiej w okresie drugiej wojny światowej także powstałypartie chrześcijańsko-demokratyczne, odrywając się od dawnych katolickich ugrupowań konserwatywnych.Z wyjątkiem partii w Chile, nie odebrały poważniejszej roli politycznej.

Partie i polityczneugrupowania chrześcijańskiej Europy po 1945 roku, gdy nastąpił rozkwit chrześcijańskiej demokracji,opierającej się zasadniczo na społecznej nauce Kościoła, utworzyły organ międzynarodowy NouvellesEquipes Internationales (NEI), do którego weszły ekipy dawniejszych partii, a także nowo powstałych:niemieckiej Christlich-Demokratische Union (CDU), włoskiej Democrazia Cristiana i austriackiej ÖsterreichischeVolkspartei. NEI po pierwszym międzynarodowym kongresie w Luksemburgu (1948) odbywałyje co roku.

W Polsce istniała chrześcijańska demokracja jako kierunek polityczny, lecz była podzielonana kilka stronnictw. Za najbardziej reprezentatywne uchodziły: Polskie Stronnictwo ChrześcijańskiejDemokracji i Narodowo-Chrześcijańskie Stronnictwo Ludowe. Z duchowieństwa największą rolęw Chadecji (popularny skrót chrześcijańskiej demokracji) odgrywał ks. Stanisław Adamski, a w Endecji(popularny skrót narodowej demokracji) - arcybiskup lwowski ormiański, Józef Teodorowicz.

Podobne prace

Do góry