Ocena brak

Parki Narodowe w Polsce - Ojcowski Park Narodowy

Autor /Mscislaw Dodano /29.09.2011

Utworzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956r. (Dz. U. Nr 4, poz. 22 z późn. zm.) do 1 stycznia 1999 r. w województwie krakowskim - obecnie województwie małopolskim.

Powierzchnia Parku wynosi 2145,62 ha, z czego 385 ha objęto ochroną ścisłą.

Wokół Parku utworzono otulinę o powierzchni 6777 ha.

W herbie Parku znajduje się stylizowany nietoperz wznoszący się nad ruinami ojcowskiego zamku.

Park reprezentuje przyrodę Jury Krakowsko - Częstochowskiej. Obejmuje malownicze tereny dolin Prądnika i Sąspówki rozcinające południową część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej z przyległymi skrawkami wierzchowiny jurajskiej.

Gleby Parku wytworzone są na wapieniach, glinach i lessach. Występują tu bardzo charakterystyczne formy rzeźby: utworzone z wapienia skalistego - formacji odporniejszej na wietrzenie - skałki na wierzchowinie oraz w dnach dolin jak np. Maczuga Herkulesa, Igła Deotymy, 300 jaskiń w rejonie Ojcowa: Łokietka - 270m, Ciemna - 150m, Zbójecka, Koziarnia (powstałe w skutek procesów krasowych, a więc rozpuszczania wapienia w wodzie), liczne jary i wąwozy dochodzące do 120m głębokości np. Jamki, Korytania, Stodoliska.

Ponadto w najbliższym sąsiedztwie Parku znajduje się Wierzchowska Góra - ok. 1000 m n.p.m. (najwyższa na terenie Wyżyny Krakowsko - Częstochowskiej).

Teren Parku jest typowym obszarem krasowym, wyróżniającym się małą ilością stałych potoków i przewagą dolin suchych (tzw. wąwozów). Oprócz dwóch głównych dolin krasowych - Prądnika i Sąspówskiej - na terenie Parku występuje kilkanaście suchych wąwozów krasowych (wyżłobionych w grubym kompleksie skał wapiennych przez potoki w okresie plioceńskim), których odcinki ujściowe kończą się skalnymi bramami. Klasyczną formą tego typu jest tzw. Krakowska Brama.

Dużą część Parku (88%) pokrywają lasy, w których przeważają bory mieszane z sosną i świerkiem oraz grądy i buczyny, przy czym naturalne lasy bukowe z domieszką jodły, wiązu i jaworu zachowały się tylko w niedostępnych wąwozach. Na nasłonecznionych skałkach występują zbiorowiska muraw i zarośli kserotermicznych.

Flora naczyniowa Parku liczy 1000 gatunków, w tym 50 gatunków roślin górskich i ponad 100 ciepłolubnych, występujących dziś głównie na południu Europy. 60 gatunków roślin objętych jest ochroną gatunkową m.in.: brzoza ojcowska, ostrożeń pannoński, wiśnia karłowata, parzydło leśne, tojad mołdawski, liczne storczyki (w tym obuwik pospolity), języcznik zwyczajny, ostnica Jana.. Ponadto opisano 230 gatunków mchów, wątrobowców i 1200 gatunków grzybów.

Fauna Parku jest równie bogata. Bytuje tu ok. 11000 gatunków zwierząt.

Bezkręgowce:

- 4000 gatunków owadów, w tym: 520 gatunków motyli, 1142 gatunków chrząszczy i ponad 730 gatunków błonkówek. Na uwagę zasługują 2 gatunki pluskwiaków równoskrzydłych - skoczek uszaty i piewik o rozpiętości skrzydeł 5 cm oraz wypłaki alpejskie, żyjące w zimnych i czystych źródłach Doliny Sąspowskiej.

Kręgowce:

- gady m.in.: padalec turkusowy,

- 120 gatunków ptaków, w tym; drozd skalny, pluszcz, sowa uszata, bocian czarny, pustułka, pliszka górska zimorodek, dzięcioł, wilga, kowaliki, sikorki,

- ssaki, w tym: dzik, sarna, 17 gatunków nietoperzy na 21 znanych w Polsce, borsuk, orzesznica, łasica, gronostaj, koszatki, popielice, żołędnice, bóbr.

W jaskiniach Ojcowskiego Parku Narodowego odkryto ślady kultur z epoki kamienia łupanego (najstarsze z jaskini Ciemnej sprzed 120 tys. lat p.n.e.), brązu i czasów rzymskich. Atrakcją turystyczną są ruiny zamku Kazimierzowskiego z XIVw. w Ojcowie i zamku w Pieskowej Skale z tego samego okresu. Między Ojcowem a Pieskową Skałą, na cyplu skalnym wznosi się sakralny zespół tzw. Pustelni błogosławionej Salomei, zbudowany w XVIIw. w miejscu XIII-wiecznego klasztoru sióstr klarysek. W jego skład wchodzi barokowy kościół Wniebowzięcia NMP, domki modlitwy, pustelnia i obelisk stojący na grzbiecie słonia.

Teren Parku udostępniony jest dla ruchu turystycznego. Preferuje się turystykę pieszą, dla której przygotowano 20 km oznakowanych szlaków. Dla turystów zmotoryzowanych urządzono trzy parkingi (Złota Góra, Ojców, Pieskowa Skała). Południowa część Parku, począwszy od ruin zamku w Ojcowie została zamknięta dla ruchu samochodowego. Od parkingu północnego w centrum Ojcowa Park można zwiedzać pieszo, rowerem lub konno (możliwość wypożyczenia rowerów i dorożek). Do dyspozycji turystów jest 100 miejsc noclegowych w kwaterach prywatnych, dom wycieczkowy na 40 miejsc w Ojcowie i pole namiotowe na Złotej Górze.

Przez Park przebiegają szlaki turystyczne "Orlich gniazd" i "Dolinek Jurajskich". Park posiada ciekawe Muzeum Przyrodnicze im prof. Władysława Szafera (willa Łokietek) oraz ośrodek dydaktyczny w Ojcowie.

Ojców

Ojców - wieś około 300 mieszkańców (1984 r.), położona nad Prądnikiem. Historia pisana Ojcowa zaczyna się w XIIw., kiedy to wojewoda Skarbimir z rodu Awdańców otrzymał od Bolesława Krzywoustego zamek w Ojcowie po zwycięskiej bitwie pod Nakłem w 1109 r. W latach 1296-1306 wg podań w grotach ojcowskich ukrywał się Władysław Łokietek, walczący z Wacławem II Czeskim o tron krakowski. W XIV w Kazimierz Wielki wzniósł w Ojcowie zamek obronny zniszczony przez Szwedów w XVII w. Odbudowany przetrwał do początku XIX w. W 1787 r. ostatni starosta ojcowski gościł na zamku króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zrujnowane mury zamku rozebrano w 1829 r.

Inne zabytki:

- kaplica "Na wodzie" św. Józefa Robotnika (rzemieślnika) 1901 r., przebudowana z łazienek zdrojowych,

- wille "Maciejówka", "Zacisze", "Pod Koroną",

- pensjonaty z końca XIX w.,

- dwa zespoły młyńskie,

- zamek w Pieskowej Skale - obecnie muzeum - oddział Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu.

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska.

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska - zwana jest też Wyżyną Jurajską lub Jurą. Nazwa ta wiąże się z występowaniem na znacznej części tego obszaru wapieni jurajskich, które ciągną się szerokim pasem od okolic Krakowa ku północy, przez okolice Częstochowy, aż po Wieluń. Cały ten pas określany bywa jako Jura Krakowsko-Częstochowska lub Krakowsko-Wieluńska. Obecność wapieni tworzących malownicze skałki na wierzchowinie i zboczach dolin, decyduje o dużych walorach krajobrazowych Jury. Walory te przyczyniły się do utworzenia Ojcowskiego Parku Narodowego, szeregu Jurajskich Parków Krajobrazowych, a także otaczających je stref chronionego krajobrazu.

Urozmaicona rzeźba terenu oraz bogactwo form geologicznych, spośród których na uwagę zasługują wapienne skały i skałki. Tworzą one ściany dolin potoków oraz licznych wąwozów powstałych w okresie jurajskim, kiedy znajdowało się tu morze. Na dnie morza odkładały się złoża wapienia ze szkieletów gąbek, jeżowców, ramienionogów, małży i ślimaków. Po pierwszym wycofaniu się górnojurajskiego morza, pod koniec następnego okresu kredowego, tereny te zostały ponownie zalane. Pozostały osady w postaci zlepieńców i margli. Osady te, jako miękkie i podatne na wymywanie, zostały później niemal całkowicie zniszczone przez erozję wodną i wietrzną. W następnym okresie, czyli w trzeciorzędzie, nastąpiło sfałdowanie i spękanie jednolitej dotychczas płyty wapiennej pod wpływem potężnych ruchów górotwórczych, dzięki którym uległy wówczas wypiętrzeniu Karpaty. Dalsze procesy wietrzenia i erozji wodnej przekształciły sfałdowaną płytę w fantastyczny układ warstw skalnych, uskoków, turni, skałek i dolin. Reszty dokonały lodowce, które pokrywały ziemie polskie, sięgając aż po dzisiejszy Kraków. Ich to dziełem, a raczej wód spływających z topniejącego lodu i śniegu, było pogłębienie i rozszerzenie doliny ojcowskiej, której dnem płynie obecnie Prądnik. W dyluwialnych okresach geologicznych powstały liczne jaskinie.

Bardzo bogata jest flora roślin naczyniowych Wyżyny Krakowskiej. Stwierdzono tu ponad 1300 gatunków, co stanowi połowę flory polskiej.

Podobne prace

Do góry