Ocena brak

Parki Narodowe w Polsce - Babiogórski Park Narodowy

Autor /Mscislaw Dodano /29.09.2011

Utworzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 października 1954r (Dz. U. Nr 4, poz. 25 z późn. zm.) do 1 stycznia 1999 r. w województwach bielskim i nowosądeckim - obecnie województwie małopolskim.

Powierzchnia - 3391,55 ha.

Wokół Parku wyznaczono otulinę o powierzchni 8437,00 ha.

W godle Parku znajduje się roślina - okrzyn jeleni (endemit).

Działania na rzecz ochrony Babiej Góry sięgają połowy XIX w., kiedy to góra była masowo odwiedzana początkowo przez badaczy naukowych, a potem turystów. U schyłku ubiegłego wieku propagandę walorów przyrodniczych, krajobrazowych i turystycznych rozpoczął prof. Hugo Zapałowicz. Pierwszym orędownikiem ochrony przyrody w paśmie babiogórskim był krajoznawca Kazimierz Sosnowski. Głównym jednak inicjatorem utworzenia parku narodowego był geograf, turysta i miłośnik przyrody - kierownik schroniska polskiego na Markowych Szczawinach - Władysław Miodowicz. W marcu 1933r. uchwałą Polskiej Akademii Umiejętności, przy wsparciu grona wybitnych uczonych, jak: Walery Goetel, Stanisław Sokołowski i Władysław Szafer, powołano Park Narodowy na Babiej Górze o powierzchni 1061 ha, jednak bez żadnych sankcji ochronnych. Zatem dalej lasy Babiej Góry traktowano jako obiekt eksploatacyjny. Dochody z wyrębów długo jeszcze były głównym źródłem utrzymania Akademii Umiejętności, gdzie znaczna część członków PAU nie rozumiała doniosłej wagi ochrony przyrody. Dopiero projekt Państwowej Rady Ochrony Przyrody przedłożony przez Ministerstwo Leśnictwa Radzie Ministrów w 1949r. uzyskał ostatecznie w 1954r. aprobatę rządu.

Park Narodowy obejmuje północną i częściowo południową część masywu Babiej Góry (najwyższego pasma w obrębie Beskidu Wysokiego w Karpatach Zachodnich), od przełęczy Jałowieckiej (1017 m n.p.m.) do Przełęczy Krowianki (976 m n.p.m.), na długości ok. 10 km. Stoki Babiej Góry opadają skośnie spiętrzonymi warstwami piaskowca - stromo ku północy i łagodnie ku południowi. Najwyższy szczyt Babiej Góry - Diablak (1725 m n.p.m.) pokryty jest rumowiskiem głazów.

Grzbietem Babiej Góry przebiega główny europejski dział wodny pomiędzy zlewniami Bałtyku i Morza Czarnego. Wody północnych stoków spływają Skawicą, Skawą i Wisłą do Bałtyku, zaś po orawskiej stronie Orawą, Wagiem i Dunajem do Morza Czarnego.

Pasmo Babiogórskie ma bardzo wyraźny układ piętrowy roślinności. Piętra te są jednak w odniesieniu do Tatr obniżone o 100 - 150m. Wyróżnia się tu:

- regiel dolny (od podnóża ok. 700 m n.p.m. do 1150 m n.p.m.) reprezentuje buczyna karpacka, porastająca północne stoki pasma - pozostałość po dawnej Puszczy Karpackiej, z czosnkiem niedźwiedzim i kostrzewicą leśną w runie. Obok buczyny karpackiej w niewielkich płatach spotyka się także jodłę, tworzącą partie jodłowo - bukowych lasów. W runie występują m.in. przebiśniegi i kokorycze. Znaczne powierzchnie w tym piętrze zajmuje mieszany bór dolnoreglowy o drzewostanie jodłowo- świerkowym, przy czym im wyżej, tym świerk bardziej dominuje nad jodłą i bukiem. Z krzewów rosną tu: wiciokrzew czarny i jarzębina. W runie występują m.in.: borówka czarna, widłak jałowcowaty, narecznica szerokolistna, kosmatka żółtawa,

- regiel górny (1150-1390 m n.p.m.) - stanowi go bór świerkowy. Tworzy duże kompleksy zwartego pierwoboru, otaczającego cały masyw Babiej Góry. Pod Sokolicą przybiera charakter boru urwiskowego, o partiach trudnych do przejścia. Na zboczach pojawiają się także klony jawory i zarośla jarzębinowe. W runie częsta jest borówka i wietlica alpejska. W miarę wznoszenia się bujna puszcza świerkowa rzadzieje i karleje, przechodząc w luźne drzewostany, konkurujące z coraz częściej pojawiającymi się kępami kosówki przy górnej granicy lasu. Z roślin spotyka się tu wietlicę alpejską i szczaw alpejski. Ma tu również swe stanowisko endemit karpacki - okrzyn jeleni, ( jedyne naturalne stanowisko w Polsce). Jest to roślina prawie 2-metrowa, o włochatych łodygach, pierzastych liściach i charakterystycznych białych kwiatach z zielonkawym odcieniem.

- piętro kosodrzewiny (1390-1650 m n.p.m.) - zajmuje je pas kosodrzewiny przechodzący w górnej części w zarośla, traworośla, borówczyska i murawy naskalne. Rosną tu: miłosna górska, modrzyk górski, omieg górski, jaskier platanolistny, lepiężnik wyłysiały, pierwiosnka wyniosła w odmianie karpackiej, wietlica alpejska, okrzyn jeleni. Na zboczach dolin i źlebów łanowo rośnie trzcinnik owłosiony. W murawach naskalnych dominuje kostrzewa pstra. Masowo występują tu sasanka alpejska i zawilec narcyzowy,

- piętro alpejskie (powyżej 1650 m n.p.m.) - piętro to zajmują murawy wysokogórskie i wyleżyska śnieżne. Dominują tu trawy, porosty i mchy. W wyleżyskach śnieżnych, śnieg utrzymuje się do 9 m-cy w roku. Rozległe pola głazów pod szczytem i przy grani porośnięte są zbiorowiskami porostów.

Wśród wielu gatunków flory Babiej Góry na uwagę zasługują także: wawrzynek wilczełyko, widłaki: alpejski, wroniec i jałowcowy, tojad mocny, goryczki: kropkowana, wczesna, gorzkawa, trojeściowa, kilkanaście gat. storczyków, lilia złotogłów, przebiśniegi, krokusy, dziewięćsił bezłodygowy. Z pośród 70 gatunków wysokogórskich połowa nie występuje nigdzie indziej w Beskidach.

Badania inwentaryzacyjne Babiej Góry wykazały:

- 700 gatunków roślin naczyniowych, w tym ponad 30 chronionych,

- 200 gatunków mchów,

- 100 gatunków wątrobowców,

- 250 gatunków porostów,

- 200 gatunków glonów,

- 639 gatunków grzybów,

Interesująco przedstawia się fauna Babiej Góry:

Bezkręgowce:

- owady - liczne chrząszcze, w tym 3 endemity karpackie m.in. ryjkowiec kulka, motyle - niestrzęp, mieniak

- podalpejskie odmiany ślimaków i pająków,

Kręgowce:

- 6 gatunków ryb m.in. pstrąg potokowy,

- płazy m.in. salamandra plamista,

- gady - 3 gatunki jaszczurek, żmija zygzakowata, zaskroniec

- 115 gatunków ptaków, w tym 88 lęgowych, w tym: - świergotek nadwodny, dzięcioł czarny, głuszec, jarząbek, drozd, gil, sikory, rudzik, czyż, myszołów, kobuz, puchacz, puszczyk, sowa uszata, pluszcz, pliszka górska, siwerniak, płochacz halny, orzeł przedni, dzięcioły,

- 38 gatunków ssaków, w tym: jeleń karpacki, sarna, dzik, borsuk, ryś, lis, zając szarak, karczownik ziemnowodny, orzesznice, koszatki, wiewiórki, łasice, kuny okresowo niedźwiedź brunatny i wilk.

W 1978r. Park został włączony przez UNESCO do międzynarodowej sieci rezerwatów biosfery z uwagi na wyjątkowe walory przyrodnicze. W trakcie wycieczek zachęcamy do zwiedzenia:

- skansenu im. Józefa Żaka w Zawoi na Markowych Rówienkach,

- parku etnograficzny w Zubrzycy Górnej,

- drewnianego kościoła w Zawoi z XIX/XX w,

- murowanej kapliczki w stylu regionalnym w Zawoi - Policznem.

W siedzibie dyrekcji parku w Zawoi Barańcowej znajduje się Muzeum Przyrodnicze. Przed siedzibą dyrekcji parku założono Ogród Roślin Babiogórskich.

Długość szlaków turystycznych na terenie parku wynosi 36 km, z czego 32 km to trasy piesze, a 4 km trasy narciarskie.

Schronisko PTTK na Markowych Szczawinach stanowi bazę żywieniowo-noclegową.

Podobne prace

Do góry