Ocena brak

Parki narodowe i rezerwaty przyrody w Australii i Nowej Zelandii

Autor /Wolny Dodano /31.01.2012

Odizolowanie kontynentu austra­lijskiego sprawiło, ze zachowało się tam wiele form tycia, których nie spotyka się na innych konty­nentach. Osadnicy, którzy przybyli tam z Europy przed ponad dwustu laty w znacznym stopniu zniszczyli środowisko naturalne, jednak obecnie w obu tych krajach prowa­dzi się bardzo aktywne działania na rzecz ochrony przyrody.
Około 180 milionów lat temu Australia i No­wa Zelandia były jeszcze częścią Gondwany - ogromnego lądu istniejącego od okre­su jury na półkuli południowej i obejmującego znaczną część Ameryki Południowej, Afrykę z Ma­dagaskarem i Półwyspem Arabskim, Półwysep Indyjski, Australię i Antarktydę. Następnie Nowa Zelandia, a później Australia oderwały się od Gondwany i zaczęły przesuwać się na wschód.
Od tego momentu ewolucja świata roślin i zwie­rząt Australii i Nowej Zelandii zaczęła przebiegać inaczej niż na pozostałych, bardziej zbliżonych do siebie, kontynentach. Na przykład w Australii prze­trwały torbacze, a występujące tam obecnie ssaki łożyskowe zostały sprowadzone dopiero przez Europejczyków. Dumą Nowej Zelandii są z kolei unikatowe gatunki ptaków.

Australia została zasiedlona przez przodków Abo­rygenów około 40 tysięcy lat temu. Pierwsi przyby­sze zaadaptowali się do środowiska naturalnego, nie próbowali go przekształcać, czy podporządko­wywać własnym potrzebom. Z badań religii Abory­genów wynika, że czcili oni ziemię i zjawiska natu­ralne. W1788 r. pojawili się pierwsi Europejczycy - rozpoczął się nowy rozdział w historii Australii. Przybysze z Europy traktowali swoją nową ojczy­znę jak nie wy czerpalne źródło bogactw natural­nych. Eksploatowali je bez umiaru i bez wyobraźni.
Już w latach 20. XIX wieku pojawiły się głosy ostrzegające przed nadmierną eksploatacją i nisz­czeniem środowiska naturalnego Australii. Pier­wszy obszar chroniony ustanowiono w 1866 roku. Jednak dewastacja środowiska naturalnego trwała dalej. Wycinano lasy, zamieniano je na pastwiska i pola uprawne, w rezultacie czego znaczne części suchych obszarów wnętrza kraju, przylegające do pustyń, są dziś zagrożone pustynnieniem.
Pierwszy park narodowy w Australii powstał w 1879 roku, na południe od Sydney nad zatoką Port Hacking. Był to drugi, po założonym w roku 1872 Yellowstone (USA), park narodowy na świe­cie. Królewski Park Narodowy (Royal National Park), bo tak brzmi obecnie jego nazwa, obejmu­je 72,8 km2 urozmaiconego wybrzeża z różnorod­nymi formacjami roślinnymi od pokrywających piaskowcowe wzgórza wrzosowisk po lasy desz­czowe w malowniczych, głębokich wąwozach.
Mimo tak wcześnie podjętych wysiłków wiele gatunków roślin i zwierząt wyginęło już w XIX i na początku XX wieku.
Świat roślin i zwierząt został zniszczony przez działalność człowieka również w Nowej Zelandii. Od 1840 roku, kiedy Nowa Zelandia stała się kolo­nią brytyjską, wyginęło tu kilka nie występujących nigdzie indziej na świecie gatunków ptaków. W roku 1990 (Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody i Jej Zasobów IUCN) - organizacja powo­łana w 1949 r., której zadaniem jest gromadzenie i publikowanie danych na temat gatunków zagro­żonych i obszarów chronionych - ogłosiła, że róż­nymi formami ochrony objęto 456540 km2, czyli 5,9% powierzchni Australii. Z tego 295750 km2 podlega całkowitej ochronie, co oznacza m.in., że na terenach tych obowiązuje bezwzględny zakaz wyrębu lasu i działalności górniczej. Do tej ostat­niej kategorii należą zarówno parki narodowe, w których zwiedzanie jest dozwolone, pod warun­kiem, że goście nie dewastują środowiska natu­ralnego, jak i rezerwaty ścisłe, niedostępne dla tury­stów. Pozostałe 160790 km2 objęte jest tylko częściową ochroną.
W Nowej Zelandii ochronie podlega 28390 km2, co stanowi aż 10,5% powierzchni kraju. Z tego aż 25170 km2 objęte jest całkowitą ochroną.

W 1990 roku w Australii istniało aż 728 obszarów objętych ochroną. Dla porównania w roku 1900 takich miejsc było tylko 4. Na Listę Światowego Dziedzictwa Przyrody i Kultury UNESCO z uwagi na ich niezwykłą wartość dla ludzkości, zostały wpisane: Wielka Rafa Koralowa, wyspa Lord Ho­we, część rezerwatu Arnhem (Park Narodowy Ka­kadu), region wyschniętych jezior Willandra, parki narodowe w zachodniej Tasmanii, część obszarów lasów tropikalnych na północnych wybrzeżach Nowej Południowej Walii oraz góry uważane za święte przez rdzenną ludność Australii - Ayers Rock i Olga (Park Narodowy Uluru).

Australia to ogromny, wyjątkowo rzadko zalud­niony kontynent, którego większość mieszkańców skupia się w kilku wielkich miastach. W ostatnich latach władze federalne i stanowe szukały sposo­bów, by zabezpieczyć przyrodnicze i kulturalne dziedzictwo kraju - wyjątkowe krajobrazy, siedli­ska rzadkich gatunków roślin i zwierząt, miejsca o znaczeniu kulturalnym i historycznym. Wiele z tych obszarów objęto ochroną w ramach parków narodowych.

W 1990 roku w Nowej Zelandii znajdowały się 152 obszary chronione. Dla porównania, w roku 1900 było ich tylko 5. Zagrożeniem dla środowiska naturalnego, są gatunki obce, sprowadzone przez Europejczyków. Należą do nich m.in. trawy prze­znaczone na paszę dla zwierząt - niejadalne dla rodzimych gatunków.
Pierwszy park narodowy Nowej Zelandii pow­stał w 1898 roku, obecnie w kraju działa założony w 1952 roku Urząd Parków Narodowych.

Najbardziej charakterystycznymi zwierzętami Nowej Zelandii są ptaki: trzy gatunki kiwi, kakapo (najcięższa papuga na świecie) oraz takahe. Liczne rezerwaty ptaków znajdują się na małych wyspach u wybrzeży Nowej Zelandii. Schronienie znalazły tu również przypominające jaszczurki hatterie (tuatara) spokrewnione z dinozaurami.

Podobne prace

Do góry