Ocena brak

PANTEON

Autor /Gaspar Dodano /06.04.2012

W staroż. świątynia poświęcona wszystkim bogom (gr. p&ntheion z pan- 'wszech-' i theios 'boski'); przen. ogół (głównych) bogów jakiejś religii a. narodu; ogół najwybitniejszych przedstawicieli narodu a. jakiejś dziedziny sztuki, a. nauki; budowla mieszcząca zwłoki a. pomniki wielkich, sławnych ludzi jakiegoś narodu.

Panteon rzymski, jedyna budowla antycznego Rzymu całkowicie zachowana; poświęcona wszystkim bogom okrągła świątynia na Polu Marsowym, dziś przy placu Panteonu, przesklepiona betonową kopułą o 43 m średnicy z otworem pośrodku, będącym jedynym źródłem światła dla wnętrza, z portykiem (pronaos) z 16 monolitowymi kolumnami w fasadzie; w wewn. ścianie rotundy nisze, w których stały postacie bogów.

Zbud. w 115-125 przez Hadriana na miejscu budynku wzniesionego w 27 pne. przez M. Agryppę (napis na portyku zachował się), zniszczonego w 110 przez pożar od uderzenia pioruna; w 609 poświęcony jako kościół NMP Męczenników (później S. Maria Rotonda).

Na polecenie papieża Urbana VIII brązy portyku przelano na kolumny baldachimu w katedrze św. Piotra; zob. Barbarzyńcy (Czego nie zrobili...). Mieści się tam m.in. grób Rafaela.

Panteon paryski, na lewym'brzegu Sekwany, przy pl. Panteonu, w pobliżu Sorbony. Zbudowany pierw, jako kościół (1757-90), gł. z dochodów loterii narodowej, aby zastąpić podupadającą kolegiatę św. Genowefy. Olbrzymia budowla w kształcie krzyża gr., dł. 110 m, wys. 83 m do szczytu latarni na kopule.

W niecały rok po ukończeniu budowy Konstytuanta zadekretowała, że ma być użyty dla celu, któremu służy do dziś, i że słowa: „Wielkim ludziom wdzięczna Ojczyzna',' (fr. Aux grands hommes la Patrie reconnaissante) mają zostać wyryte na portyku, a nazwa ma brzmieć: Panteon francuski. Pierwszym wielkim człowiekiem tam pogrzebanym był zmarły właśnie w tym czasie Mirabeau; wkrótce też przeniesiono tam szczątki Woltera i Rousseau.

Panteon brytyjski zob. Westminster (Opactwo).

Podobne prace

Do góry