Ocena brak

Państwo jako uczestnik stosunków

Autor /Wacek Dodano /24.07.2011

Powstanie i upadek państwa w świetle prawa i stosunków międzynarodowych. Fakt powstania państwa kwalifikowany jest najczęściej jest jako historyczny, polityczny, socjologiczny czy pozaprawny. Państwo powstaje w wyniku ewolucji często w procesie walki o niepodległość. Prawo międzynarodowe ustala warunki przy spełnieniu których państwo jest dopuszczone do społeczności międzynarodowej- staje się pełnoprawnym uczestnikiem stosunków międzynarodowych. Nowe państwa pojawiają się bądź w wyniku wojny, bądź w wyniku procesu pokojowego. Za podstawę klasyfikacji służyć może również inicjatywa czy wola, która doprowadza do powstania nowego tworu terytorialnego. Akty proklamujące nowe państwa mogą mieć charakter bądź aktów wewnętrznych- konstytucyjnych, bądź zawierać się mogą w umowach międzynarodowych lub decyzjach organów międzynarodowych.

Państwo (pojęcie którego używamy w s.m.) jest przejęte z prawa międzynarodowego publicznego; państwo – organizacja terytorialna, zamieszkała przez określoną ludność, posiadającą władzę najwyższą; terytorium, ludność, rząd;

*na siódmej konferencji panamerykańskiej w 1933 r. w Montevideo dodano 4 cechę: państwo to organizacja terytorialna, zamieszkała przez określoną ludność, posiadającą władzę najwyższą + organizacja zdolna do obrotu międzynarodowego;

*inne definicje podkreślały trzeci element – władzę najwyższą – że jest suwerenna;

*państwo – najważniejszy, najbardziej wpływowy, najbardziej dynamiczny uczestnik s.m.;

to państwa podejmują zasadnicze decyzje na arenie międzynarodowej (podpisują umowy, powołują organizacje, nie mają nad sobą żadnej innej władzy);

*Suwerenność:

-echa przynależna tylko państwu;

-cechą suwerenności jest pierwotność tzn. że rodzi się sama z siebie, jest tworzona od dołu, -nikt jej nie nadaje;

-jest cechą władzy najwyższej;

-oznacza niezależność od żadnej innej władzy;

-władza suwerenna najwyższa = całowładność i samowładność

#całowładność – tzn., że władza suwerenna obejmuje całe terytorium oznaczone granicami, realizowana jest w ramach całego terytorium, obejmuje całą ludność; granicą tej władzy jest granica państwa;

*granica państwa – płaszczyzna prostopadła do linii granicznej, oddzielająca terytorium państwa od innych państw lub obszarów posiadających odmienny status międzynarodowy; granice: lądowe, morskie, powietrzne (do 90-100 km dalej przestrzeń kosmiczna – tam prawo kosmiczne)

#samowładność – władza suwerenna najwyższa niezależna od żadnej innej władzy; granicą suwerenności jednego państwa jest suwerenność (granica suwerenności) drugiego;

*kiedyś 3 podstawowe prawa państwa:

„ius legationis” – prawo do wysyłania i przyjmowania poselstw;

„ius tractatuum” – prawo do zawierania umów międzynarodowych;

„ius ad bellum” – prawo do wojny;

dziś zostały dwa: w 1928 r. pakt Brianda-Kellogga – odebrano państwu prawo do wojny;

* Prawa Zasadnicze – związane z państwem od momentu jego powstania:

prawo do istnienia;

prawo do niezawisłości;

prawo do równości;

prawo do obrotu;

prawo do czci;

ad. 1) ma je każde państwo, co raz powstało powinno istnieć;

ad. 2) każda powstała jednostka terytorialna ma prawo do samodzielnego decydowania o:

    1. ustroju polit. państwa;

    2. systemie gosp.;

    3. języku państwowym;

    4. relacjach państwo – grupy wyznaniowe;

    5. kulturze;

ad. 3) z punktu widzenia prawa międzynarodowego publicznego wszystkie państwa są równe;

ad. 4) nikt nie może ograniczać państwa w jego działalności zew. jeżeli jest ona zgodna z prawem;

ad. 5) każde państwo wymaga szacunku, dlatego ma prawo do decydowania np. o nazwie (jest ona wtedy zastrzeżona);

*Państwa powstają przez oderwanie się czy wyodrębnienie z istniejących podmiotów, rozpad takich podmiotów, ich połączenie lub też powstawać mogą na terytorium stanowiącym res nullius. Współcześnie państwa powstają przede wszystkim w wyniku prawa narodów do samostanowienia- do tworzenia własnej organizacji państwowej. Występuje również proces łączenia i separacji. Duża liczba podmiotów powstała w wyniku dekolonizacji. Proces ten przybrał na sile po II wojnie światowej. od 1984 r. do 1994 r. powstało 28 nowych państw (ruchy separatystyczne, rozpad państw istniejących); były ZSRR dziś z tego 15 nowych państw;

Uznanie państwa i rządu jako zagadnienie prawa i stosunków międzynarodowych Uznanie form państwa, de facto, de iure. - Uznanie międzynarodowe może odnosić się do różnych zagadnień, najczęściej jednak wiąże się ono z podmiotowością prawnomiędzynarodową oraz zdolnością do działania w stosunkach międzynarodowych. W tym zakresie przedmiotem uznania może być nowo powstałe państwo, rząd, który doszedł do władzy w sposób niekonstytucyjny, np. w wyniku przemian rewolucyjnych, naród walczący o swoją niepodległość, powstańcy i strona wojująca. Uznanie międzynarodowe może dotyczyć także innych zagadnień, np. zmian terytorialnych, norm prawa międzynarodowego.

Praktyka uznawania powinna być prowadzona zgodnie z ogólnymi i powszechnie uznanymi zasadami prawa międzynarodowego, a w szczególności zgodni z prawem narodów do samostanowienia i Kartą NZ. Jednakże nie wynika z tego, że państwo można zmusić do uznania innego państwa lub rządu. Uznanie ma raczej charakter deklaratywny, ustalający i rejestrujący fakt powstania nowego państwa, nie zaś konstytutywny, gdyż państwo zawdzięcza swe powstanie głębszym, obiektywnym przyczynom socjologiczno - historycznym i państwo, zdolne do życia, może istnieć i działać niezależnie od tego czy zostało uznane. Chociaż ostatnio istnieje wiele kontrowersji jeśli chodzi o charakter uznania.

Istnieją dwie formy prawne uznania, mianowicie: uznanie de facto, które jest niepełne, nie ostateczne (gdy istnieją np. wątpliwości co do trwałości państwa czy rządu), przeważnie nie połączone z nawiązaniem stosunków dyplomatycznych uznanie de iure, które ma charakter oficjalny, ostateczny i pociąga za sobą ustanowienie wzajemnych normalnych stosunków dyplomatycznych oraz uznanie mocy prawnej aktów prawnych uznanego państwa. Jeśli chodzi o sposób (formę) w jaki uznanie jest udzielane, to odróżnia się: uznanie wyraźne – państwo oświadcza, że uznaje nowe państwo, nowy rząd. uznanie milczące (domniemane) – określone postępowanie państwa wskazuje na domniemanie, ze państwo to uznało taką lub inną organizację (np. nawiązanie stosunków dyplomatycznych) Nieuznanie państwa nie oznacza jednak, że w sferze stosunków międzynarodowych można nie liczyć się z jego prawami. Przyjęcie państwa do ONZ lub innej organizacji o charakterze uniwersalnym nie oznacza automatycznego uznania przez członków organizacji, które tego dotąd nie uczyniły

Podobne prace

Do góry