Ocena brak

Państwo chińskie i chińska kultura w XVI w.

Autor /Salwin Dodano /03.05.2012

 

Mimo ogromnego obszaru, bardzo licznej ludności i rozwiniętej gospodarki, państwo chińskie tego okresu ulegało stopniowemu osłabieniu. Przyczyniły się do tego, prócz ruj­nujących ludność ciężarów, związanych z utrzymaniem rozbudowanego, a niezbyt spra­wnego aparatu administracyjnego, wojska i dworu cesarskiego, głównie dwa czynnikiwalki o władzę i korzyści z nią związane w obrębie klasy teudałów oraz powstania uci­skanej ludności, głównie chłopskiej.

Walka o władzę miała w owym okresie dwie fazy. W początkach XVI w. faktyczne rządy centralne spoczywały w rękach wszechpotę­żnych na dworze eunuchów, którzy gromadzi­li przy tym wielkie bogactwa i byli zaciekle zwalczani przez pozostałe grupy feudałów.

Pod koniec XVI stulecia wykrystalizował się antagonizm pomiędzy wielkimi feudałami z jednej a miastami i „uczonymi" (tzw. związek „Dunlin") z drugiej strony.

Jednakże w największym stopniu osłabiały cesarstwo powstania ludowe. Przez cały wiek XVI i pierwszą połowę XVII w poszczegól­nych prowincjach wybuchały większe lub mniejsze powstania.

Udział w nich brali głów­nie chłopi, którzy występowali przeciw nie­znośnym ciężarom feudalnym i skarbowym oraz przeciwko rugowaniu ich z ziemi, a czę­sto również rzemieślnicy i kupcy, przy czym powstańcy—mieszczanie zwracali się szcze­gólnie przeciwko poborcom podatkowym i ich nadużyciom. Powstania chłopskie w la­tach 1626—38 i 1639—44 przekształciły się w regularną wojnę chłopską, obejmującą szereg prowincji w północnych Chinach.

Powstańcy zorganizowali na zajętych terenach własną ad­ministrację, regularną armię, przeprowadzali konfiskaty dóbr i podział ziemi, strzegli zasa­dy sprawiedliwych cen itd. W 1644 r. wojska powstańcze opanowały stolicę cesarstwa Pe­kin, a ich główny dowódca Li-Czi-Czen (Li--Tzu-cz'eng) ogłosił się cesarzem.

Jego pano­wanie trwało jednak zaledwie parę. tygodni, gdyż wezwane przez feudałów na pomoc woj­ska mandżurskie zajęły Pekin, osadzając na tronie cesarskim swego władcę, który zapo­czątkował nową dynastię cesarską — Cing (Ts'ing). Opór przeciw Mandżurom utrzymał się jedynie w niektórych prowincjach, gdzie trwał do 1683 r.

Trudny okres dziejów politycznych Chin nie zahamował wcześniej rozwijającej się kul­tury, w której obecnie zaczęły się pojawiać elementy częstokroć wyraźnie związane z przemianami społecznymi i walkami ideologi­cznymi XVI i początków XVII w. Osiągnięty stan wiedzy starano się zgromadzić w formie encyklopedii poszczególnych jej dziedzin, jak na przykład rzemiosła czy rolnictwa, stano­wiących cenne źródło dla poznania ówczes­nych Chin, podobnie jak współczesne ency­klopediom prace historyczno-geograficzne.

W dziedzinie myśli filozoficznej, obok neo-konfucjonizmu, którego najwybitniejszy przedstawiciel Wan-Yan-Min (Wang Jang--min) (1472—1529) dochodził do skrajnego idealizmu i intuicjonizmu", pojawiały się no­we, postępowe idee, prowadzące do koncepcji równości społecznej, społeczeństwa bez po­działu na ludzi biednych i bogatych, co wie­lokrotnie ściągało na głosicieli tych myśli su­rowe represje ze strony władz.

Jednocześnie dramat chiński stawał się w swej formie arty­stycznej prostszy i dostępniejszy dla szerokich kręgów ludności, pojawiła się także powieść fantastyczna i obyczajowa jako rodzaj literac­ki również społecznie mniej ekskluzywny.

W architekturze miejsce monumentalnych bu­dowli zajęły lekkie, delikatne konstrukcje; za­częto również komponować zespoły architek­toniczne, a nie tylko zajmować się poszczegól­nymi budynkami.

W sumie kultura chińska nie wykazywała cech schyłkowych, wprost przeciwnie, rozwijała się świetnie, łącząc bo­gactwo nagromadzonych tradycji z elementa­mi nowych przemian społecznych.

Podobne prace

Do góry