Ocena brak

PANCERNIKI

Autor /emil Dodano /28.02.2011

Największe okręty flot wojennych II wojny światowej wypierały śre­dnio od 30 do 40 tys. t, rozwijały prędkość 20-30 węzłów, były potęż­nie uzbrojone i opancerzone. Działa artylerii głównej kal. 305-406 mm umożliwiały prowadzenie ognia na odległość 30 km, a silne uzbrojenie przeciwlotnicze (kilkanaście dział kal. 75-127 mm oraz kilkadziesiąt dział kal. 20-40 mm) zapewniało dość skuteczną ochronę przed ata­kami z powietrza. Opancerzenie (do 350 mm) i specjalna konstruk­cja kadłubów pozwalały wytrzy­mać wybuchy nawet kilku torped i min. Jednakże ze względu na ogromny koszt (sięgający 90 min dolarów) tylko największe państwa mogły sobie pozwolić na budowę okrętów tej klasy, którą ponadto ograniczyły postanowienia trakta­tów morskich.

Traktat wersalski z 1919 r. zezwalał Niemcom na dysponowanie sześcioma pancer­nikami oraz ustalał, że ich wymia­na może nastąpić po 15-20 latach od chwili zwodowania, a nowe okręty nie mogą mieć wyporności większej niż 10 000 t; stosując się do tych ograniczeń, Niemcy rozpo­częli budowę tzw. pancerników kieszonkowych o wyporności (ofi­cjalnej) 10 000 t, uzbrojonych w działa kal. 280 mm.

Układ wa­szyngtoński z 1922 r. zezwolił Wielkiej Brytanii i Stanom Zjedno­czonym na dysponowanie okrętami liniowymi o łącznej wyporności po 525 tys. t, Japonii - 315 tys. t, Francji i Włochom - po 175 tys. t (tzw. proporcja 5:5:3:1,75:1,75). Wskazywał też, że wyporność pan­cerników nie może przekraczać 35 tys. t, a kaliber dział - 406 mm. W następstwie decyzji podjętych na konferencji w Londynie w 1930 r.

Stany Zjednoczone musiały zlikwi­dować 4 pancerniki, Wielka Bryta­nia - 5, Japonia - 1. Ograniczenia możliwości budowy nowych jed­nostek spowodowały, że większość starych poddano modernizacji: m.in. pogrubiono pancerze pokładowe, do burt dobudowano spe­cjalne wybrzuszenia osłabiające skutki wybuchów torped, unowo­cześniono artylerię główną. Poro­zumienie brytyjsko-niemieckie z 1935 r. zezwalało Niemcom na utrzymywanie floty równej 35% floty brytyjskiej, tym samym przy­znało im prawo jej rozbudowy do łącznej wyporności ok. 420 tys. t. W marcu 1935 r. Niemcy odrzuci­ły ograniczenia traktatu wersal­skiego, a postanowienia innych konferencji wygasły 31 grudnia 1936 r., co zapoczątkowało szybki wyścig zbrojeń morskich.

Pancerniki, mimo potężnego uzbro­jenia i opancerzenia, okazały się wrażliwe na ataki lotnicze: 12 listopada 1940 r. trzy włoskie pancerniki trafione torpedami bry­tyjskich samolotów osiadły na dnie w bazie w *Tarencie; 26 maja 1941 r. niemiecki pancernik * Bis­marck został obezwładniony tor­pedami brytyjskich samolotów; 7 grudnia 1941 r. pięć pancerników amerykańskich zostało uszko­dzonych torpedami i bombami japońskich samolotów w czasie ataku na *Pearl Harbor; 10 grudnia 1941 r. dwie nowoczesne jednostki brytyjskie (pancernik i krążownikliniowy) zatonęły pod *Kuantan trafione bombami samolotów japońskich. Pancerniki utraciły de­cydującą pozycję na morzach, ale odgrywały ważną rolę w takich działaniach, jak zwalczanie żeglugi przeciwnika, zapewnianie dalekiej osłony konwojom, osłanianie ope­racji desantowych i ostrzeliwanie nadbrzeżnych stanowisk nieprzyja­ciela.

Uwzględniając niebez­pieczeństwo utraty największych okrętów, dowództwa flot używały pancerników ostrożnie; starały się zapewnić im silną eskortę mniej­szych jednostek i osłonę lotnictwa. W bojach morskich na Pacyfiku pierwszoplanowa rola przypadła lotniskowcom. Pancerników uży­wano do wzmocnienia osłony prze­ciwlotniczej lotniskowców oraz do wspierania desantów wojsk lą­dowych.

Kilkakrotnie doszło do starć między pancernikami obydwu stron: 13 i 15 listopada 1942 r. pod *Guadalcanalem Japończycy stracili dwa krążowniki liniowe (Kirishima został zatopiony przez pancerniki amerykańskie); 24-25 października 1944 r. w czasie bitwy pod *Leyte trzy pancerniki japońskie zatonęły (dwa - *Fuso i Yamashiro -w bezpośredniej walce z pancer­nikami amerykańskimi).

Dwa gi­gantyczne pancerniki japońskie *Yamato i Musashi, o wyporności po 65 000 t, uzbrojone w działa kał. 457 mm, nie odegrały żadnej roli i zostały zatopione torpedami oraz bombami samolotów.

Podobne prace

Do góry