Ocena brak

Pałątka pospolita

Autor /Natan Dodano /27.01.2012

Wygląd: długość 3,5 cm, rozpiętość skrzydeł 4—4,5 cm. Patątka pospolita jest typową przedstawicielką rodziny pałątkowatych (Lestidae), spośród której w Europie żyje 8 niełatwych do oznaczenia gatunków. Wszystkie gatunki należące do rodzaju pałątka (Lestes) trzymają w spoczynku skrzydła w pozycji na wpół otwartej. Ciało samca z wierzchu jest ciemnozielone z metalicznym połyskiem, natomiast grzbietowa strona ciata samic ma barwę miedzi. U starszych samców zarówno dwa pierwsze, jak i dwa ostatnie pierścienie odwłoka mają niebieskawy odcień.  

Środowisko: wody stojące, zwłaszcza płytkie, np. stawy i torfianki, ale plastyczność ekologiczna patątki pospolitej jest bardzo duża, ponieważ ważkę tę przyciągają nawet bardzo małe zbiorniki wodne zarośnięte sitowiem lub trzciną. Patątki występują gromadnie i w ciepły letni dzień można niekiedy zobaczyć setki tych ważek latających nad powierzchnią wody lub siedzących na nadbrzeżnej roślinności.

Występowanie: od środkowej i północnej Europy po północną Azję. W górach do 1200 m n.p.m.

Liczebność: patątka pospolita jest jedną z najpospolitszych naszych ważek, potrafi przystosować się również do zmian w środowisku spowodowanych działalnością człowieka. Bardzo szybko zasiedla nowo powstałe zbiorniki wodne, nawet o całkowicie sztucznym charakterze, jeśli tylko pojawiły się w nich pierwsze rośliny wodne, do tkanek których samice składają jaja.

Rozród: patątki nocują w nadbrzeżnej roślinności tuż nad powierzchnią wody, a więc w miejscu, w którym najobficiej tworzy się rosa, tak że rano są niekiedy gęsto pokryte jej kropelkami. Dopiero o godzinie 9 lub 10 rano, gdy słońce wzniesie się wyżej, zaczynają budzić się z porannego odrętwienia. Podczas najcieplejszych południowych godzin dnia są już aktywne, w tym czasie ma miejsce kopulacja i składanie jaj przez samice. Samiec dolatuje do samicy i chwyta jej przedtutów cęgo-watymi przysadkami odwłokowymi.

Budowa przysadek jest specyficzna dla danego gatunku. Jeśli samiec uchwyci samicę innego gatunku niż on sam, ta zwykle nie dopuści do kopulacji. Gdy jednak samiec wybierze właściwą samicę, najpierw napełnia nasieniem torebkę nasienną znajdującą się na drugim pierścieniu odwłoka we wtórnym narządzie kopulacyjnym, z położonego na 9 pierścieniu odwłoka otworu płciowego, wyginając w tym celu odwtok w dół i ku przodowi.

Następnie samica wygina odwłok tak daleko do przodu, aby sięgnąć swym otworem płciowym narządu kopulacyjnego samca. Ciała obojga partnerów tworzą wówczas zamknięte koło. Samiec najpierw usuwa nasienie poprzednika, a dopiero potem przekazuje samicy swoje własne. Samica cofa wówczas odwtok. Samiec trzyma ją jednak nadal towarzysząc jej podczas składania jaj. Od tego zwyczaju pochodzi nazwa gatunkowa tej ważki - sponsa, co po łacinie znaczy „zaręczona". Jaja składane są w tkanki wodnych roślin, zwykle po 2, rzadziej 3 jednocześnie. Samica nacina pokładełkiem zanurzony w wodzie liść lub łodygę i umieszcza we wnętrzu nacięcia jajo.

Składanie jaj rozpoczyna się nad powierzchnią wody, po czym ważki powoli zanurzają się pod nią. Mogą przebywać pod wodą do 30 min. Larwy wylęgają się dopiero wiosną następnego roku. Początkowo są ospałe, podobnie jak larwy świtezianek. Niekiedy podpływają do powierzchni wody, by potem znów opaść ku dołowi. Starsze larwy chętnie tażą natomiast po dnie zbiornika. Kończą rozwój po 6-8 tygodniach przechodząc w tym czasie 13 stadiów larwalnych. Opuszczają wówczas wodę i wkrótce przeobrażają się w dorosłe patątki.

Pokarm: larwy żywią się gtównie różnymi wodnymi bezkręgowcami (skorupiakami, owadami itp.), natomiast dorosłe patątki polują w pobliżu brzegów wód na niewielkie owady.

Podobne prace

Do góry