Ocena brak

Oznaczanie towarów kodem kreskowym

Autor /Elig Dodano /28.05.2013

W ostatnich latach lansowana jest w sposób szczególny forma sprzedaży samoobsługowej ograniczająca w znacznym stopniu możliwości przekazywania nabywcom ustnej informacji o towarze, co uwypukla znaczenie informacji umieszczanych na opakowaniu. Wprowadzenie nowoczesnych skomputeryzowanych form prowadzenia czynności związanych z obrotem, w tym również samej sprzedaży, stwarza dodatkowe potrzeby w zakresie znaków na towarach, podających informacje w sposób zakodowany. Potrzebom tym wychodzi naprzeciw automatyczna identyfikacja.

Automatyczna identyfikacja lub automatyczne wprowadzanie danych (ang. ciutomatic Identification - Al) jest zbiorem technik identyfikowania obiektów (pozycji) i automatycznego wprowadzania danych do komputera. Obecnie systemy automatycznej identyfikacji są dostępne i stosowane na całym świecie. Mogą być one wykorzystywane w każdej dziedzinie działalności ludzkiej, nie tylko gospodarczej.

Automatyczna identyfikacja w obrocie towarowym polega na zastąpieniu manualnego wprowadzania danych automatycznym ich wczytywaniem do komputerowych systemów informatycznych. Przykładem może być odczytywanie i interpretacja kodu kreskowego poprzez specjalizowane urządzenia elektroniczne (najczęściej z wmontowanym dekoderem), tzw. czytniki kodów kreskowych.

W praktyce, w zależności od zastosowania i konkretnych uwarunkowań, stosuje się określone metody automatycznej identyfikacji, do których należą:

-    ścieżka magnetyczna (magnetic stripe - MS),

-    korzystanie z fal radiowych (radio freąuency - RF),

-    rozpoznawanie głosu (yoice recognition — VR),

-    rozpoznawanie obrazu (yision systems — VS),

-    optyczne rozpoznawanie pisma (optical character recognition - OCR).

MS - ścieżka magnetyczna, pasek magnetyczny - jest to jedna za znanych

metod ujmowania danych oraz identyfikacji. Dane są kodowane w postaci magnetycznych kropek i kresek na magnetycznej ścieżce. Technologia ta stwarza możliwości przetwarzania ogromnych ilości informacji oraz łatwego ich wyszukiwania i aktualizowania. Metoda paska magnetycznego stosowana jest często w finansowych rozliczeniach bezgotówkowych, systemach masowego przekazu, kontroli obecności i czasu pracy pracowników, w kontroli produkcji. Metoda ta jest bardziej popularna w identyfikacji osób niż produktów. Silna konkurencja ze strony kodów kreskowych nie umniejszyła znaczenia paska magnetycznego w życiu gospodarczym. Znajduje on szerokie zastosowanie zwłaszcza w dokumentach identyfikujących człowieka.

RF - częstotliwość radiowa. Z technicznego punktu widzenia transmisja danych nie jest technologią automatycznej identyfikacji, gdyż nie identyfikuje, lecz transportuje dane informacje zarejestrowane uprzednio przez czytnik kodu kreskowego, np. do centralnego komputera kontrolnego. Tradycyjnie jednakże technologia ta uważana jest za dziedzinę identyfikacji automatycznej. W technice używa się sygnałów radiowych do komunikacji między etykietą przytwierdzoną do identyfikowanego obiektu a stacją „odczytującą”. Metoda transmisji danych jest oparta na zastosowaniu transporterów pracujących na określonej częstotliwości radiowej. Systemy te spotyka się w automatycznej kontroli produkcji, w obserwowaniu ludzi, pojazdów, zwierząt, przy identyfikacji koni, bydła, trzody chlewnej, a także w systemach zabezpieczeń.

VR - rozpoznawanie głosu; metoda ta polega na wprowadzaniu danych do systemu, w którym następuje transformacja dźwięków na sygnały elektroniczne przetwarzane przez komputery wyposażone w odpowiednie oprogramowanie. Rozpoznawanie głosu pojawiło się już przed około dwudziestu pięciu laty jako alternatywna metoda gromadzenia danych. Systemy gromadzenia danych, uzyskiwanych na pomocą głosu ludzkiego, występują w kilku postaciach, ale można je ogólnie sklasyfikować jako systemy automatyczne i systemy sieciowe. Mogą być podłączane do urządzeń kontrolnych lub koncentratorów, które realizują kilka modeli gromadzenia danych. Nie należy oczekiwać, by technika ta była w stanie wyprzeć kody kreskowe.

VS — rozpoznawanie obrazu - to również jedno z mediów używanych w Al do identyfikacji, ale o mniejszym praktycznym znaczeniu w gospodarce towarowej .

OCR - optyczne rozpoznawanie znaków - to techniki wykorzystujące elek-trooptyczne urządzenia do odczytu drukowanych znaków, czytelnych również dla człowieka. Istnieje wiele zastosowań tego systemu, ze względu na liczne doświadczenia w zakresie odczytywania pisma, np. przy przetwarzaniu przekazów pieniężnych, w bankach, podczas kontroli paszportowej itp. Do grupy OCR należą także kody kreskowe.

Automatyczne przesyłanie informacji stanowi i tworzy podsystemy komunikacji. Metody Al powinny spełniać następujące warunki:

-    dokładność - podsystem komunikacji nie może powodować przekłamań,

-    szybkość - bardzo istotna przy przesyłaniu informacji z urządzeń peryferyjnych do komputerów,

-    zgodność danych - pewność, że dane przesyłane w systemie są kompatybilne (tzn. zrozumiałe dla wszystkich urządzeń),

-    elastyczność - zdolność do konfiguracji w przypadku zmiany potrzeb użytkownika,

-    otwartość - łatwość rozszerzania systemu, możliwość dołączania nowych urządzeń różnych producentów.

Automatyczna identyfikacja poprzez kody kreskowe to nowoczesna i najbardziej efektywna technika wprowadzania danych do komputerowych systemów informatycznych. W ostatnim dziesięcioleciu technika kodu kreskowego stała się jednym z najbardziej powszechnie stosowanych sposobów znakowania i identyfikacji danych.

Kod kreskowy powstał w USA. Jest wynikiem współpracy producentów i handlowców z USA i Kanady, działających w specjalnym stowarzyszeniu od 1920 r. W 1973 r. opracowano i oficjalnie wybrano do stosowania 12-znakowy system kodu kreskowego UPC (Universal Product Code). Początkowo stosowany był wyłącznie w supermarketach, później rozszerzono jego zastosowanie na handel hurtowy, transport, magazynowanie i inne usługi.

Kraje Unii Europejskiej, widząc korzyści płynące z użycia kodów towarowych, podjęły w 1974 r. badania zmierzające w tym kierunku i opracowały Europejski System Numerowania Towarów EAN (European Article Numbering), kompatybilny z amerykańskim UPC. Całość koordynowało utworzone w 1977 r.

Europejskie Stowarzyszenie Kodowania Towarów EANA z siedzibą w Brukseli. Wiele krajów, także spoza Europy, przystąpiło do EANA. Spowodowało to przekształcenie go w 1981 r. w Międzynarodowe Stowarzyszenie Kodowania Towarów (IANA-EAN). Nazwę EAN pozostawiono do identyfikacji i znakowania towarów promowanych przez IANA. Obecnie Stowarzyszenie to nosi nazwę EAN International. Członkostwo w Stowarzyszeniu jest niezbędnym warunkiem możliwości posługiwania się przez dany kraj spójnym i ujednoliconym systemem kodów w skali globalnej oraz uczestnictwa w międzynarodowym obrocie handlowym.

Kod kreskowy (bar codę) jest to określona kombinacja liniowo ułożonych jasnych i ciemnych kresek, o zróżnicowanych szerokościach, odzwierciedlająca w usystematyzowany sposób ciąg ściśle określonych znaków, w celu ich maszynowego odczytu.

Kody kreskowe na opakowaniach jednostkowych tworzą równolegle pionowo biegnące ciemne i jasne pola o ściśle określonej szerokości i ściśle określonym wzajemnym do siebie stosunku tych szerokości. Tak zbudowane kody za pomocą specjalnych czytników przekształcane są w kody cyfrowe, pozwalające na natychmiastową bezbłędną identyfikację towaru. Stosowane kody cyfrowe muszą być budowane w ściśle określony, ujednolicony sposób. Są to najczęściej kody 13-cyfrowe, a jedynie dla towarów o małych rozmiarach stosowany bywa kod 8-cyfrowy.

Kody kreskowe są graficznym odzwierciedleniem numeru identyfikacyjnego EAN, wydrukowanego pod nimi w postaci cyfr numeru EAN i jasnego marginesu otaczającego symbol kodu. Budowa kodu kreskowego jest modularna. Każdy znak (cyfrę) tworzy siedem modułów, a szerokość modułu (przy wielkości nominalnej) wynosi 0,33 mm. Kreski są zbudowane z jednego, dwóch, trzech lub czterech modułów, przy czym na jeden znak składają się dwie jasne i dwie ciemne kreski. Znaki są kodowane w trzech zbiorach A, B i C, co przedstawiono graficznie na rys. 37. Każdy znak danych odpowiada jednej cyfrze. Szerokość poszczególnych znaków jest jednakowa i równa się siedmiu modułom. System znaków kodu kreskowego EAN, oprócz trzydziestu znaków danych, obejmuje dwa znaki pomocnicze: znak skrajny i znak rozdzielający.

W symbolu EAN znaki danych i znaki pomocnicze umieszcza się równolegle do siebie, jeden za drugim, bez odstępów.

Kreskowy zapis numeru identyfikacyjnego umożliwia jego automatyczny odczyt za pomocą czytników. Kody kreskowe umieszczane na opakowaniach spełniają swoje funkcje jedynie wtedy, gdy odczytywane są bezbłędnie przez odpowiednie urządzenia już przy pierwszej próbie.

Wielkość symbolu kodu kreskowego musi się mieścić w ściśle określonych granicach. Symbol taki nie może być mniejszy więcej niż o 20% wielkości nominalnej ani większy więcej niż 200% w stosunku do wielkości nominalnej.

Symbolikę kodów kreskowych, czyli opis ich budowy oraz zasady stosowania, szczegółowo określają:

-    dla amerykańskiego systemu UPC (Universal Product Code) - organizacja UCC (Universal Code Council),

-    dla europejskiego systemu EAN (European Article Numbering) — międzynarodowa organizacja EAN International z siedzibą w Brukseli.

Organizację EAN International reprezentuje w Polsce Centrum Kodów Kreskowych (CKK - Bar Coding Centre of Poland - BCC — organizacja narodowa EAN w Polsce), zlokalizowana w Instytucie Logistyki i Magazynowania w Poznaniu.

Budowa kodu 13-cyfrowego jest następująca:

-    pierwsze dwie lub trzy cyfry - numer kraju,

-    dalsze 4 do 7 cyfr - numer jednostki kodującej w danym kraju, uczestniczącej w systemie EAN,

-    dalszych 5 do 2 cyfr - numer indywidualny towaru w obrębie jednostki uczestniczącej,

-    ostatnia cyfra - cyfra kontrolna.

W budowie kodu 8-cyfrowego pominięty jest numer jednostki kodującej uczestniczącej w danym kraju w systemie EAN, a na numer indywidualny towaru w obrębie jednostki uczestniczącej przewidziane są 4 miejsca w symbolu. Ostatnią, 8. cyfrą jest podobnie jak w kodzie 13-cyfrowym - cyfra kontrolna. Cyfra kontrolna - znak kontrolny (check character) zawarta jest w kodzie w celu sprawdzenia poprawności kodowania. Jego wartość jest obliczana z innych znaków kodu według algorytmu ustalonego przez EAN International.

Podmiot gospodarczy zamierzający stosować kod kreskowy EAN wykupuje dla siebie numer kodowy w CKK. Będzie to jeden z 9999 numerów w obrębie numeru naszego kraju, którym jest obecnie numer 590. Mając taki numer, podmiot gospodarczy nadaje każdemu ze swoich produktów numer indywidualny. Może ich nadać 99 999 w wypadku, gdy na numer indywidualny przewidzianych jest 5 cyfr, a więc może indywidualnie oznaczyć prawie 100 tys. towarów. Jeżeli ma ich więcej, musi wykupić dalsze numery kodowe dla jednostek gospodarczych. Nadanie numeru indywidualnego dużej liczbie towarów wymaga uprzedniego przyjęcia odpowiedniego wewnętrznego systemu klasyfikacyjnego w obrębie jednostki uczestniczącej.

W Polsce swoje wyroby może oznaczać każdy podmiot gospodarczy systemu REGON, zostając jednostką kodującą w wyniku zawarcia umowy z CKK, której warunki określają zasady funkcjonowania w systemie EAN. Umowa zawarta jest z chwilą złożenia wniosku o przydział numeru jednostki kodującej w systemie EAN i uiszczenia stosownych opłat. Na przykład w 1996 r. opłata za przyjęcie do systemu (nadanie numeru umożliwiającego oznaczenie do 100 000 rodzajów towarów) wynosiła 250 zł, a składka roczna zależna od wielkości obrotu wynosiła od 100 do 1800 zł, zależnie od wysokości przychodu netto ze sprzedaży [89]. Jednostka kodująca zobowiązana jest do ścisłego przestrzegania zasad oznaczania, obowiązujących w obrębie systemu EAN.

Symbol EAN służy tylko do identyfikacji Wyrobu. W komputerowej bazie danych w przedsiębiorstwie znajdować się mogą różne szczegółowe, bieżąco uzupełniane, lub korygowane informacje dotyczące kodowanych towarów, np. takie, jak: cena, termin przydatności do użycia, stan magazynowy, wielkości obrotu w różnych przedziałach czasowych, reklamacje i wiele innych. Przez skojarzenie symbolu z bazą danych odczytuje się natychmiast żądaną informację.

Szczególnie często kody kreskowe wykorzystywane są przez specjalnie przystosowane do tego kasy, w tym kasy fiskalne. Kasy fiskalne nie tylko ustalają należność za zakupione towary, ale równocześnie umożliwiają rozliczanie się w sposób kontrolowany z Izbami Skarbowymi z tytułu podatku od towarów i usług, tzw. PTU (VAT). W takim wypadku stawiane są następujące wymagania:

-    kupujący musi otrzymać paragon,

-    towar lub usługa będąca przedmiotem sprzedaży musi być określona nazwą i indeksem stawki podatkowej, a należności opodatkowane odpowiednimi stawkami PTU (VAT),

-    kwoty naliczonych podatków są integralnymi pozycjami paragonu,

-    wszystkie sumy drukowane na paragonie powinny być drukowane na kopii taśmy kontrolnej i dodawane narastająco w sumatorze,

-    przy zamknięciu dnia zawartość sumatora musi być przetransferowana do pamięci fiskalnej,

-    w pamięci fiskalnej dane muszą być zapisane jednokrotnie, sekwencyjnie i zabezpieczone przed utratą wymazaniem lub korektą

-    pojemność pamięci powinna zapewniać zapis danych w ciągu 5 lat.

Paragon z kasy spełniającej te warunki i zawierający nagłówek z danymi identyfikacyjnymi sprzedawcy, oznaczeniem kasjera, datą i godziną dokonania zakupu, a w szczególności z numerem identyfikacyjnym podatnika (NIP) oraz stopką składającą się z liter PL i dwu dużych liter oraz ośmiocyfrowej liczby (tzw. logo fiskalne), będącej numerem identyfikacyjnym kasy zarejestrowanej w Izbie Skarbowej, jest uznawany przez urzędy skarbowe w rozliczeniach podatkowych.

Tak więc sam kod kreskowy niczego nie mówi ani sprzedającemu, ani nabywcy towaru. Dopiero skojarzenie go z danymi dotyczącymi ceny i zakwalifikowania podatkowego, zapisanymi w pamięci kasy lub w pamięci komputera, umożliwia wykorzystanie go do nawet bardzo skomplikowanych operacji rozliczeniowych.

Kody cyfrowe mogą być stosowane do różnych celów i rozwiązywania różnych zagadnień związanych z automatyczną identyfikacją i elektroniczną wymianą danych (EDI). Oprócz omówionych kodów 13- i 8-cyfrowych szeroko stosowane są również inne (np. kod 39, 128, ITF-14 itp.).

O zaletach kodu świadczyć może jego szybkie rozpowszechnienie się na świecie. Obecnie jest on stosowany niemal we wszystkich państwach świata, a w krajach wysoko rozwiniętych system ten objął większość rodzajów wyrobów sprzedawanych na rynkach wewnętrznych oraz wszystkie kierowane na eksport. Generalnie jego zalety, a zarazem i kierunki wykorzystywania, ująć można następująco:

-    daje możliwość uzyskania od producentów szczegółowych informacji na temat zbytu ich wyrobów w celu dostosowania produkcji do rzeczywistych potrzeb konsumentów,

-    pozwala na przyspieszenie obrotu towarowego i zmniejszenie kosztów magazynowania,

-    oszczędza czas przeznaczony na inwentaryzację,

-    zmniejsza wielkość niezbędnych zapasów,

-    usprawnia stosunki handlowe,

-    umożliwia zastosowanie różnych rodzajów płatności,

-    powoduje przyspieszenie obsługi klientów,

-    pozwala dokładnie obserwować zmiany popytu i podaży,

-    ułatwia wymianę handlową z zagranicą,

-    pozrwala na łatwą aktualizację asortymentu,

-    ułatwia przeprowadzanie ewidencji transakcji i formułowanie raportów dziennych,

-    umożliwia kontrolę terminów ważności towarów,

-    daje możliwość kontrolowania przebiegu procesów w różnych dziedzinach gospodarki,

-    skraca czas i eliminuje używanie klawiatury,

-    odciąża pamięć kasjerek.

Stosowanie kodów kreskowych jako jednej z metod automatycznej identyfikacji stwarza również możliwość włączenia się do systemu elektronicznej wymiany danych - Electronic Data Interchange (EDI), co umożliwia w znacznym stopniu wprowadzanie elektronicznych procedur handlowych, gdyż ułatwia transfer danych między systemami komputerowymi partnerów handlowych.

EDI to wymiana standardowo sformatowanych danych między systemami informatycznymi partnerów handlowych, przy minimalnej interwencji człowieka, a zatem jest to wymiana dokumentów handlowych i innych zapisanych w wersji elektronicznej.

Podobne prace

Do góry