Ocena brak

Owady - Budowa ciała

Autor /Natan Dodano /26.01.2012

Pomimo wszelkich dzielących je różnic, owady mają oczywiście wspólne cechy budowy, pozwalające na jednoznaczne wyróżnienie ich jako samodzielnej gromady w obrębie typu stawonogów (Arth-ropoda). Ciało ich podzielone jest zawsze na trzy wyraźnie wyodrębnione odcinki: głowę, tułów i odwłok. Na głowie znajdują się narządy gębowe, które mogą być rozmaitego typu (gryzące, gryząco-liżące, kłująco-ssące, ssące i inne) i służą do bezpośredniego pobierania pokarmu. Oprócz nich na głowie położone są czułki i oczy. U większości owadów występują zarówno oczy złożone, składające się z mniejszej lub większej liczby jednakowych jednostek optycznych, tzw. omatidiów, jak i oczy pojedyncze, czyli przyoczka, leżące pomiędzy oczami złożonymi.

Oczy owadów nie odbierają prawdopodobnie tak ostrego obrazu postrzeganych przedmiotów jak oczy kręgowców czy głowonogów, jednak przynajmniej niektóre owady mogą widzieć niedostrzegalne dla nas światło nadfioletowe. Na czułkach znajdują się bardzo wrażliwe narządy zmysłów węchu, dotyku, a często także smaku. Pierwotnie głowa składała się z 6 pierścieni, które jednak zlały się ze sobą tak ściśle, że utworzyły jednolitą całość. Tułów składa się z 3 pierścieni. Na każdym z nich znajduje się 1 para nóg, a na środkowym i tylnym po parze skrzydeł. Niekiedy jedna para skrzydeł jest przekształcona, lub też uwsteczniona. Tak na przykład pierwsza para skrzydeł chrząszczy zmieniła się w twarde pokrywy, które chronią znajdujące się pod nimi delikatne, błoniaste tylne skrzydła.

U muchówek pierwsza para skrzydeł jest normalnie rozwinięta, podczas gdy skrzydła drugiej pary są silnie uwstecz-nione i przekształcone w kolbkowate przezmianki, służące jako stymulatory i stabilizatory lotu. Jednak nie wszystkie owady mają skrzydła. Niektóre, tzw. owady pierwotnie bezskrzydłe, czyli wi-dłogonki, pierwogonki, skoczogonki, przerzutki i rybiki (pierwsze z trzech wymienionych grup nie są już obecnie zaliczane do owadów - przyp. tłum.) nigdy ich nie miały, inne, jak pchły czy wszoły utraciły je wtórnie w toku rozwoju ewolucyjnego. Bezskrzydłe gatunki występują zresztą we wszystkich chyba rzędach owadów.

Noga owada składa się z biodra, kręta-rza, uda, goleni i kilkuczłonowej stopy zakończonej zwykle dwoma pazurkami, a niekiedy także przylgami (np. u muchówek). Większość owadów ma nogi bieżne, ale u niektórych gatunków wykształciły się, odpowiednio do prowadzonego przez nie trybu życia, nogi grzebne, skoczne, pływne i chwytne. Czasami nogi są częściowo uwstecznio-ne lub zanikają (np. u samic niektórych czerwców). Odwłok zbudowany jest na ogół z 11 pierścieni i u owadów dorosłych nie ma na nim odnóży (za wyjątkiem widłogonków, pierwogonków i przerzutek, mających szczątkowe nogi odwłokowe - przyp. tłum.), może być natomiast zakończony różnego typu przysadkami.

Poszczególne pierścienie odwłoka składają się z części grzbietowej (tergitu) i brzusznej (sternitu), połączonych zwykle elastyczną błoną, niekiedy jednak mocno ze sobą zrośniętych. W odwłoku, lub na nim, znajdują się również narządy rozrodcze i kopulacyjne, mające istotne znaczenie w systematyce wielu grup owadów. Czasami tylko na podstawie szczegółów ich budowy można prawidłowo oznaczyć blisko spokrewnione gatunki.

Podobne prace

Do góry