Ocena brak

Oświecenie francuskie

Autor /apocalipto Dodano /15.04.2005

[Sapera aude - miej odwagę posługiwać się swoim własnym rozumem]

Oświecenie francuskie

Kolebką myśli oświeceniowej były Niderlandy i Wielka Brytania, gdzie Oświecenie zostało zapowiedziane przez filozofie Locke, ale to właśnie Oświecenie francuskie i jego wpływ na inne kraje stał się stereotypowym obrazem całego Oświecenia. Stało się tak, dlatego, że we Francji było one bardzo silne swoją popularnością, różnorodnością i publicystyczną śmiałością swoich idei. Polityczna i kulturalna rola Francji w tamtych latach sprawiła, że francuskie idee miały bardzo silnie oddziaływanie na całą Europę do tego stopnia, że często poglądy zrodzone gdzie indziej promieniowały na nią za pośrednictwem Paryża. Z jednej strony Oświecenie francuskie przyswajało sobie osiągnięcia Oświecenia angielskiego, ale z drugiej twórczo je przekształcało. Ponadto dzieła francuskich autorów były bardziej przystępne i adresowane do liczniejszego grona czytelników. Mimo wszystko Oświecenie francuskie dalekie było od szczytowych osiągnięć myśli oświeceniowej i wydało zaledwie dwóch znaczących myślicieli w osobach Montesquieu i Rousseau.

Voltaire i filozofia historii.

Najlepszym wprowadzeniem w klimat francuskiego oświecenia jest postać Voltaire’a, poety, dramaturga, historyka, filozof i nader genialnego dziennikarza. W jego myśli miało początek wiele pomysłów prekursorskich, choć to nie on w pełni je rozwinął i wykorzystał. Spopularyzował nowy światopogląd, kompromitując jego przeciwników, upowszechnił fizykę Newtona, lecz pozostawił innym jej zastosowanie w działalności naukowej, był wielkim krytykiem religii, ale nie potrafił filozofować bez Boga, nauczał zasad wolności, ale sam nie wykroczył poza horyzont oświeconego absolutyzmu. Nie byłoby Oświecenia bez Voltaire’a, jednak nie jemu zawdzięcza ono swoją żywotność intelektualną. Nie był myślicielem społecznym w pełnym tego słowa znaczeniu. Nie stworzył żadnej spójnej wizji społeczeństwa, choć wpłynął na sposób teoretycznego ujmowania problematyki społecznej, Był przede wszystkim historykiem i filozofem historii, nastawiony na przezwyciężenie panujących przesądów niż na rekonstrukcję przeszłości jako takiej. Ponadto jego historiografia była nastawiona na promowanie obozu racjonalistów, który pokazywał zgubne dla ludzkości skutki ciemnoty, zabobonu i nietolerancji. Na uwagę zasługuje jednak to, że Voltaire uważał człowieka za istotę żyjącą zawsze w społeczeństwie. Ale historiografia Voltaire’a zawierała też elementy prekursorskie:
• dowodził, że trzeba umieć wątpić, formułując kryteria wiarygodności źródeł historycznych i eliminując to, co nie ma oparcia w faktach lub przeczy rozsądkowi,
• przesunął uwagę z czynów wielkich ludzi na wielkie epoki rozwoju cywilizacji,
• wydatnie poszerzył horyzont geograficzny dociekań historycznych, obejmując swymi zainteresowaniami także Rosję, a nawet kraje pozaeuropejskie.

Do góry