Ocena brak

OSTROPEST PLAMISTY

Autor /florida Dodano /22.02.2013

Jest to roślina jednoroczna z rodziny Złożonych (Compositae), występująca w stanie naturalnymw całym basenie Morza Śródziemnego aż po Iran. W Polsce bywa uprawiana jako roślinalecznicza, ozdobna, a nawet jarzyna (młode dolne liście). Niekiedy dziczeje.Ostropest ma łodygę wzniesioną, do 1 m wysoką, u góry gałęzistą. Liście szerokoeliptycznelub odwrotniejajowate w zarysie, nasadą obejmujące łodygę, zatokowoklapowane, na brzegukolczaste, biało plamiste. Kwiaty zebrane w koszyczki długości 4-5 cm, o koronie niemal purpurowej.Łuski okrywy koszyczka z długim grubym odgiętym, kolczasto orzęsionym, cierniowatymkońcem. Puch kielichowy żółtawoszarawy, przeszło 2 razy dłuższy od owoców. Kwitniew lipcu lub sierpniu.

Surowiec. Do celów leczniczych zbiera się w końcu sierpnia lub wrześniu dojrzałe koszyczkiostropestu, suszy w cieniu i przewiewie, a następnie młóci i odwiewa. Otrzymuje sięowoc ostropestu plamistego - Fructus Silybi mariani. Zachodni przemysł farmaceutyczny wykorzystujetakże ziele i liście ostropestu.

Podstawowe związki czynne. Owoce zawierają do 2% mieszaniny flawonolignanów, zwanychsylimaryną. W jej skład wchodzą sylibina, sylidiamina i sylikrystyna o podobnej budowiei własnościach fizykochemicznych oraz wykryte ostatnio izosylimaryna, 2,3-dehydrosylimaryna, 2,3-dehydrosylikrystyna i tzw. sylibinomery, czyli oligomeryczne pochodnesylimaryny. Ponadto występuje toksyfolina, alkohol dehydrokoniferylowy, kwercetyna,tyramina, histamina, śluz, kwasy organiczne, witaminy C i K, fitosterole, zwłaszcza β-sytosterol, garbniki, białka, cukry (około 21%) i tłuszcz z dużą ilością kwasu linolowego, atakże sole mineralne.

Działanie. Najważniejsze jest działanie odtruwające frakcji flawonolignanów z owocówostropestu, zwanej sylimaryną, i jej wybiórcze zdolności ochraniania miąższu wątroby, a wpewnym stopniu także nerek, przed niszczącym wpływem różnych trucizn. Szczególnie dobrewyniki uzyskiwano w zatruciach muchomorami, a korzystne zmiany obserwowano również ualkoholików z zaawansowaną marskością wątroby.Wyciągi alkoholowe lub wodne z owoców ostropestu mają szerszy zakres działania niż sylimaryną.Od dawna znana była ich skuteczność w różnych krwawieniach wewnętrznych orazw krwawieniach z organów kobiecych. Zawarte w nich flawonoidy wzmacniają ściany naczyńkrwionośnych. Powodują ponadto niewielki skurcz mięśni gładkich naczyń krwionośnych i łagodnywzrost ciśnienia krwi.Niektóre składniki owoców ostropestu zwiększają wydzielanie soku żołądkowego i regulujączynności trawienne oraz poprawiają apetyt.

Działania niepożądane. W zalecanych dawkach leczniczych przetwory z ostropestu niewykazują działania szkodliwego nawet po długotrwałym stosowaniu.

Zastosowanie. Sylimarynę stosuje się w lecznictwie wyłącznie w schorzeniach wątroby,zwłaszcza w jej wirusowym zapaleniu. Podaje się także w okresie rekonwalescencji po przebytejżółtaczce zakaźnej dla zapobieżenia przewlekłemu zapaleniu wątroby lub ostremu żółtemuzanikowi wątroby. Ponadto w marskości wątroby, zwyrodnieniu tłuszczowym wątroby oraz jejuszkodzeniach wywołanych różnymi czynnikami wewnętrznymi lub zewnętrznymi, np. alkoholem,toksycznymi związkami ochrony roślin, np. lindanem (Owadziak), a zwłaszcza falloidynąi α-amanityną z trujących muchomorów. Ostatnio stwierdzono, że sylimaryną ma również korzystny wpływ na miąższ nerek, zwłaszcza że niektóre związki toksyczne są częściowo wydalanez moczem.Mieszanina flawonolignanów z owoców ostropestu, zwana sylimaryną, wchodzi w dawce35 mg w skład drażetek Sylimarolu (Herbapol).Wyciągi z owoców ostropestu zalecane są w krwawieniach z nosa, jelita grubego, żylakówodbytu, niektórych krwawieniach macicznych oraz przedłużonym miesiączkowaniu. Podaje siętakże w niedokwaśności soku żołądkowego, braku łaknienia, wzdęciach i odbijaniu, a niekiedyw bólach głowy typu migrenowego, obniżonym ciśnieniu krwi oraz skłonności-do chorobymorskiej i lokomocyjnej.

Przetwory. Odwar z owoców ostropestu: 1/2-1 łyżeczkę rozgniecionych owoców ostropestuzalać 1 szklanką wody gorącej i powoli ogrzać do wrzenia. Gotować łagodnie pod przykryciem5-7 min. Odstawić na 15 min i przecedzić. Pić co 1 godz. po 1 łyżce jako środek przeciwkrwotoczny.Jako środek ochraniający naczynia i wątrobę pić 2 razy dziennie 1/2 szklanki pojedzeniu. Wskazany jest dodatek do odwaru 10-20 kropli nalewki miętowej lub dziurawcowej.Proszek w zaburzeniach trawiennych: zmieszać 20 g owoców ostropestu, 10 g korzenimniszka oraz po 5 g owoców kminku lub kopru włoskiego, liści mięty pieprzowej i kory kruszyny.Całość rozdrobnić dokładnie w młynku elektrycznym. Przyjmować doustnie 2-3 razydziennie po jedzeniu po 1/3-1/2 płaskiej łyżeczki proszku w 1/4 szklanki wody w niestrawności,zbyt małej ilości soku żołądkowego i żółci oraz w zaparciach.Sylimarol (Herbapol), drażetki zawierają 35 mg, zawiesina 0,7% sylimaryny z owocówostropestu. Dawki według wskazań lekarza zależnie od stanu choroby. Przeciętnie w lekkichprzypadkach przyjmuje się 3 razy dziennie 1-2 drażetki, w schorzeniach wątroby podanychwyżej.Legalon (Madaus, RFN) i Hepadestal (Krugmann, RFN) są preparatami analogicznymi doSylimarolu.Cholagogum (Nattermann, RFN), płyn zawierający wyciągi z 11 ziół oraz fosfolipidy (substancjaEPL). Stosuje się w przewlekłych czynnościowych i zapalnych schorzeniach wątroby,pęcherzyka żółciowego i trzustki oraz w kamicy żółciowej. Dawki 3 razy dziennie po 30 kropliw wodzie.

Podobne prace

Do góry