Ocena brak

Ostatnie państwo babilońskie i państwo Dariusza I

Autor /rockman Dodano /11.03.2011

Wspominaliśmy już o tym, jak Asyria stała się wielką potęgą militarną pod panowaniem Tiglat Pilesera III i uzurpatora Sargona II. Ten człowiek nie nazywał się pierwotnie Sargon; przyjął to imię, aby pochlebić podbitym Babilończykom, przypominając im owego założyciela państwa akkadyjskiego, Sargona I, sprzed dwóch tysięcy lat. Babilon, mimo  że był miastem podbitym, miał więcej ludności i znaczenia od Niniwy, a jego wielki bóg Bel Marduk, jego kupcy i kapłani zasługiwali,  żeby się z nimi obchodzono grzecznie.

Ósmy wiek przed Chr. w Mezopotamii oznacza epokę nader odległą od owych barbarzyńskich czasów, kiedy zdobycie miasta równało się rzezi i zniszczeniu. Zwycięzcy starali się pozyskać zwyciężonych. Nowe państwo asyryjskie przetrwało jeszcze półtora wieku po Sargonie i, jak to już zaznaczyliśmy, Assurbanipal (Sardanapal) zatrzymał pod swym berłem przynajmniej Dolny Egipt. Potęga i jedność Asyrii nie trwały długo. Egipt za Psametycha I strząsnął ze siebie obce jarzmo, a faraon Necho II usiłował zdobyć Syrię. W owym czasie Asyria miała do czynienia z bliższym wrogiem i stawiała jedynie słaby opór.

Mianowicie pewien lud semicki z południowo-wschodniej Mezopotamii, Chaldejczycy, połączył się z aryjskimi Medami i Persami z północnego wschodu i zajął Niniwę w r. 606 przed Chr. (weszliśmy już w czasy dokładnej chronologii). Podzielono się Asyrią jako łupem wojennym. Państwo Medów pod Kyaksaresem zajęło część północną, wraz z Niniwa. Stolicą jego była Ekbatana. Na wschód sięgało ono do granic Indii. Na południe od Medów rozciągał się wielki półksiężyc nowego państwa chaldejskiego (drugie państwo babilońskie), które doszło do wielkiej potęgi i świetności za panowania Nebukadnezara Wielkiego, znanego z  Biblii.  Zaczęły się dla Babilonu ostatnie wielkie dni, największe, jakie kiedykolwiek były. Przez jakiś czas obydwa państwa  żyły w zgodzie i córka Nebukadnezara wyszła za Kyaksaresa. Tymczasem Necho II rozszerzał swe łatwe podboje w Syrii.

Pokonał i zabił króla Judei Jozję w bitwie pod Megiddo w r. 608 i posunął się ku Eufratowi, nie przeciw upadającej Asyrii, lecz przeciw odrodzonej Babilonii. Chaldejczycy stawili potężny opór. Necho musiał się cofnąć do Egiptu, a granice babilońskie rozszerzyły się aż do dawnych granic egipskich. Od r. 606 do 539 przed Chr. drugie państwo babilońskie było kwitnące, ale nie bezpieczne. Trwało to tak długo, dopóki panowała zgoda z potężniejszym państwem Medów na północy. W ciągu tych sześćdziesięciu siedmiu lat starożytne miasto tętniło  życiem o wysokim poziomie intelektualnym.

Właśnie pod rządami asyryjskich władców Babilon stał się areną wielkiego ruchu umysłowego. Zwłaszcza za Sardanapala. Sardanapal, mimo  że pochodzenia asyryjskiego, czuł się Babilończykiem. Założył bibliotekę, co prawda nie z ksiąg papierowych, lecz z tabliczek glinianych, których używano w Mezopotamii jeszcze od czasów sumeryjskich. Ten księgozbiór odkopano i stanowi on może najbardziej cenny materiał historyczny na  świecie. Ostatni z chaldejskiej linii monarchów babilońskich, Nabonidus, odznaczał się jeszcze osobliwszym smakiem literackim.

Opiekował się badaniami starożytniczymi, tak  że kiedy jego uczeni ustalili datę wstąpienia na tron Sargona I, nie wahał się uświetnić tego faktu osobnymi napisami. W jego państwie nie było jednolitości, on zaś starał się wprowadzić centralizację w ten sposób,  że rozmaitych bogów lokalnych , przenosił do Babilonu i budował im tam  świątynie. Tę politykę stosowali później z powodzeniem Rzymianie, lecz w Babilonie obudziła ona jeno zazdrość wszechwładnych kapłanów Bel Marduka, naczelnego boga Babilończyków. Zaczęli się oni rozglądać za kimś, kto by mógł zastąpić Nabonida, i znaleźli sobie Cyrusa, władcę ościennego państwa Medów. Cyrus był Persem i zdołał się już odznaczyć przez zwycięstwo, na d Krezusem, bogatym królem Lidii, we wschodniej Azji Mniejszej. Cyrus ruszył na Babilon, stoczył walkę poza murami miasta, po czym otwarto mu bramy (r. 538 przed Chr.).

Żołnierze jego weszli do miasta bez walki. Następca tronu, Baltazar, syn Nabonida, siedział właśnie przy uczcie, gdy wtem, jak opowiada  Biblia,  na  ścianie pojawiła się ręka i płomiennymi głoskami wypisała te tajemnicze słowa: Mane, Mane, Tekel, Upharsin,  co wyłożył prorok Daniel w ten sposób: „Bóg pomnożył twoje królestwo i on mu kres naznaczył; położono cię na szali i opadłeś, i królestwo twoje oddano Persom i Medom”, Niewątpliwie kapłani Marduka umieliby coś powiedzieć o tych literach na  ścianie. Baltazar zginął tej nocy, mówi  Biblia,  Nabonidus dostał się do niewoli, a miasto zajęto tak spokojnie,  że nawet nabożeństwa w  świątyniach Marduka nie zostały przerwane.

W taki sposób państwo babilońskie połączono z medyjskim. Kambizes, syn Cyrusa, podbił Egipt. Kambizes oszalał i zginął śmiercią gwałtowną, a po nim nastąpił Dariusz I, z pochodzenia Med, syn Hystaspesa, jeden z głównych doradców Cyrusa. Królestwo Dariusza I, pierwsze aryjskie  królestwo na ziemi starych cywilizacji, było największym państwem, jakie świat widział dotychczas. Obejmowało całą Azję Mniejszą i Syrię, całe dawne państwo asyryjskie i babilońskie, Egipt, Kaukaz, wybrzeża Morza Kaspijskiego, Medię, Persję i część Indii, aż po rzekę Indus. Tak rozległe państwo było możliwe obecnie, gdy istniały już konie, wozy i gościńce.

Dotychczas zaś osioł, wół, a na pustyni wielbłąd, stanowiły najszybszy sposób komunikacji. Władcy perscy przerżnęli całe państwo wielkimi gościńcami, na których stale czekały konie pocztowe, aby zabrać posłów królewskich lub podróżnych opatrzonych urzędową przepustką. Poza tym zaczęła wchodzić w użycie bita moneta, co niezmiernie ułatwiało stosunki handlowe. Stolicą olbrzymiego państwa nie był Babilon. Kapłani Marduka nie zyskali ostatecznie nic przez swoją zdradę. Babilon pomimo swego znaczenia był już miastem upadającym, a wielkimi miastami nowego państwa były Persepolis, Suzy i Ekbatana. Stolicą były Suzy. Porzucona Niniwa zamieniła się w pole ruin.

Podobne prace

Do góry