Ocena brak

Ostatnie etapy antropogenezy

Autor /gabriela Dodano /30.12.2011

W ciągu rozwoju rodowego czaszka ulega znacznym zmianom, dotyczącym zarówno części mózgowej, jak i twarzowej. Szczególnie w ostatnich stadiach filogenezy człowieka występuje na pierwszy plan wybitne powiększenie części mózgowej czaszki dzięki wielkiemu powiększeniu się mózgowia i wyraźne zmniejszenie części twarzowej czaszki wskutek redukcji uzębienia.

Przyrost objętościowy dotyczy przede wszystkim mózgu i wskutek tego powiększa się głównie część jamy czaszki leżąca przed namiotem móżdżku. Namiotem móżdżku (tentorium cerebelli) nazywamy błoniastą, u niektórych zwierząt częściowo kostną przegrodę między mózgiem a móżdżkiem. Na schematycznym przekroju pośrodkowym przez czaszkę niższego ssaka (psa), małpy człekokształtnej (orangutana) i człowieka (ryc. 201) możemy prześledzić zmiany czaszki. Początkowo uwypukla się sklepienie czaszki i biorą w* tym udział głównie kości czołowe i ciemieniowe. Kość sitowa wskutek redukcji narządu powonienia zmniejsza się i przesuwa do przodu, namiot móżdżku ku tyłowi i obie te części 7. położenia wybitnie stromego przechodzą w położenie coraz bardziej poziome.

W związku z tym podstawa czaszki załamuje się. Otwór wielki kości potylicznej przesuwa się z położenia pochylonego ku tyłowi w położenie skierowane bardziej ku dołowi. Przesunięcie to u człowieka nastąpiło dlatego, że w większości przypadków brzeg tylny otworu wielkiego położony jest niżej niż przedni (w poziomym położeniu czaszki, mianowicie w tzw. płaszczyźnie uszno-ocznej utworzonej przez punkty środkowe górnej krawędzi obu otworów słuchowych zewnętrznych oraz najniżej leżący punkt na dolnej krawędzi lewego oczodołu), poza tym otwór ten przesunął się bardziej do przodu. Równocześnie twarz skraca się coraz bardziej, kości nosowe ustawiają się bardziej stromo, podniebienie twarde wyraźnie skraca się wraz ze wyrastającą redukcją uzębienia. Jeżeli porównamy powierzchnię przekroju czaszki mózgowej z powierzchnią czaszki twarzowej, to zobaczymy, że pierwsza stosunkowo zwiększa się, a druga zmniejsza, tak że ich wzajemny stosunek odwraca się.

Podobne prace

Do góry