Ocena brak

OSOBA

Autor /aleKac Dodano /11.11.2012

 

OSOBA gr. prósopon; łc. persona; ang. per­son; fr. personne; rim. Person

1. metaf. Samoistniejąca ^ substancja (la) (natura) rozumna, konkretna i zarazem doskonała, tj. taka, której w porządku ro­zumnej bytowości nic nie brakuje. Klasy­czna definicja osoby pochodzi od Boecjusza: „niepodzielona (jednostkowa) sub­stancja natury rozumnej" {rationalis naturae individua substantia). Zazwyczaj wymienia się następujące właściwości osoby: a) zdolność do intelektualnego poznania, b)zdolność do miłości, c) wolność, d) pod­miotowość wobec praw, e) godność, f) zu­pełność. Trzy pierwsze cechy {a, b, c) pod­kreślają rozumną naturę osoby, charakte­ryzują jej odrębność i transcendentność w stosunku do całej natury; trzy następne {d, e,f) określają stosunek osoby do innych osób, do społeczności, określają osobę jako byt społeczny. W różnych kierunkach filozoficznych można znaleźć różne rozwiązania dotyczą­ce koncepcji osoby, zależne od ogólnej koncepcji rzeczywistości w danjmi syste­mie. Na ogół pojmuje się osobę jako najdo­skonalszy przejaw bytu, szczytową formę bytową, wyróżniając następujące elementy istotne dla jej struktury: samoistność, sa­moświadomość i wiążącą się z tym zdol­ność do samookreślenia (autodeterminacja czynów), a dalej — niezastępowalność oso­by względem innej osoby (jej niepowta­rzalność) i jej nieprzekazywalność. W ujęciu Tomasza z Akwinu osobę stano­wi akt istnienia urealniający rozumną for­mę substancji jednostkowej. W ujęciu K. Marksa osoba ludzka jest historycznym odbiciem całości stosunków społecznych: człowiek przekształcając przy­rodę wytwarza środowisko ludzkie jako teren swojej życiowej aktywności, dzięki czemu osoba samorealizuje się i obiektywi­zuje w relacjach międzyludzkich; dokonu­je się to w procesie —> pracy (A), czyniącej jednostkę osobą w warunkach wolności, tj. takich, w których człowiek może utwo­rzyć struktury społeczne gwarantujące je­go wszechstronny rozwój.

2. et. Istota ludzka rozpatrywana jako odrębna od innych, obdarzona właściwym sobie i nieprzekazywalnym istnieniem oraz — z punktu widzenia stosunków z innymi ludźmi — jako włączona we wspólnotę i kierująca się jakąś hierarchią wartości. Osoba ujmowana jest jako podmiot moral­nego urzeczywistniania się indywidual­ności ludzkiej, -^ odpowiedzialności (1), -^ wolności (2), wypełniania możliwości by­cia sobą (—> personalizm).

3. psych. Trwały podmiot świadomego życia psychicznego człowieka (-> ja /9/).

4. W prawodawstwie: osoba fizyczna — jednostka ludzka jako podmiot, któremu przysługują prawa lub który winien speł­niać obowiązki; osoba prawna — grupa jednostek lub instytucja, której przysługu­ją jakieś prawa lub na której ciążą obo­wiązki.

Podobne prace

Do góry