Ocena brak

Ośmiornice

Autor /wera Dodano /31.01.2012

Ośmiornice to tajemnicze stworzenia żyjące w głębinach oceanów. Najlepiej ze wszystkich bezkrę­gowców potrafią przystosować się do warunków środowiskowych.
Ośmiornice mają osiem długich ramion, a na każdym z nich znajdują się dwa rzędy mocnych przyssawek. Ich głowa i tułów, czyli worek trzewiowy, są okrągłe lub owalne. Ośmiornica pospolita (Octopus vulgaris) i inne spokrewnione z nią gatunki są jednymi z najosobliwiej wyglądających zwierząt. Są one doskonale przystosowane do życia w morzu. W przeciwień­stwie do innych mięczaków, takich jak ślimaki i małże, które wytwarzają zewnętrzne muszle chro­niące ich tkanki miękkie, większość głowonogów ma muszlę w środku ciała. Jest ona pokryta fałdem płaszcza, który stanowi u tych dziwnych istot osło­nę dla narządów wewnętrznych.
Nazwagłowonóg" jest używana w odniesieniu do grupy mięczaków, których ciało jest podzielo­ne na głowę i nogę, przekształconą w wiele ramion. Muszla u głowonogów jest najczęściej bardzo mała lub, jak u ośmiornic, całkowicie zredukowana. Wy­jątkiem są łodziki, które posiadają dużą muszlę zewnętrzną. Gromadę głowonogów dzieli się na dwie podgromady. Są nimi głowonogi czteroskrzelne, mające szkielet zewnętrzny oraz głowonogi dwuskrzelne o szkielecie wewnętrznym. Do pierw­szej podgromady jest zaliczany łodzik (Nautilus pompilus), a do drugiej podgromady należą dziesięciornice (na przykład mątwy i kałamarnice) oraz ośmiornica pospolita.
Wszystkie gatunki głowonogów, a występuje ich obecnie w morzach w sumie około 730, są zwie­rzętami wysoce wyspecjalizowanymi i doskonale przystosowanymi do życia w morzu. Ich bardzo dobrze rozwinięte narządy zmysłowe (szczególnie duże oczy), duże mózgi i umiejętność pływania pozwalają im konkurować o pokarm i przestrzeń życiową nawet ze stojącymi na wyższym szczeblu ewolucji kręgowcami.

Gatunki ośmiornic
Ośmiornice to rząd głowonogów liczący około 200 gatunków mięczaków. Mają one krótkie, „worko­wate" ciało i nogę podzieloną na osiem równej dłu­gości ramion. Większość gatunków ośmiornic ma muszlę zredukowaną do postaci dwóch obrośnię­tych skórą pręcików, lub nie posiada jej wcale. Wyjątek stanowi tutaj żeglarek argonauta, który posiada muszlę zewnętrzną. Środowiskiem życia ośmiornic są przydenne strefy płytkich, przybrzeż­nych wód morskich. Bezkręgowce te występują w morzach całego świata i znacznie różnią się mię­dzy sobą wielkością. Ciała ośmiornic z Morza Północnego zazwyczaj nie mają więcej niż 70 cm, natomiast osobniki z Morza Śródziemnego mogą dorastać do długości 3 m i mieć masę ciała nawet do 25 kg. Ośmiornica rośnie przez całe swe życie. Długość życia u różnych gatunków jest różna i mie­ści się w przedziale od jednego do kilku lat.
Ciało ośmiornic ma barwę od żółtoszarej po ciemnobrązową. Dzięki temu zwierzęta dobrze się maskują. To jednak nie wszystko. Zwierzęta te są prawdziwymi mistrzami kamuflażu - dodatkową ochronę zapewnia im wrażliwość skóry reagującej na zmianę natężenia światła. W zależności od oświetlenia może ona zmieniać barwę. Informacje o barwie i charakterze podłoża są przesyłane z ko­mórek czuciowych znajdujących się na ramionach do określonych rejonów mózgu, który wysyła bodź­ce wywołujące zmianę barwy i faktury skóry. Dzięki temu przebywająca na piaszczystym dnie ośmiornica będzie miała skórę gładką, a na pod­łożu kamienistym bardziej szorstką. W porze go­dowej lub w momentach zagrożenia przybierają barwę różową lub ognistoczerwoną.
Ośmiornica jest bardzo dobrym pływakiem, który porusza się w wodzie dzięki sile odrzutu. Nabiera ona wody do jamy płaszczowej i kurcząc swe mięśnie, z wielką siłą wyrzuca ciecz przez lejek. Częściej jednak zwierzę to pełza po dnie, przyczepiając się do podłoża przyssawkami umieszczonymi na ramionach. W razie zagrożenia ośmiornica może uciekać, płynąc raptownie do tyłu.
Jeżeli ośmiornica nie może znaleźć odpowied­niej dla siebie kryjówki, potrafi za pomocą swych silnych ramion wybudować ją z kamieni. Poza krót­kimi przerwami w okresie godowym, ośmiornica prowadzi samotny tryb życia.

Żarłoczny łowca
Ośmiornice są żarłoczne i atakują każde zwierzę, które są w stanie pokonać. Podstawę ich diety sta­nowią rozmaite skorupiaki, małże i ryby. Polują przeważnie o zmierzchu i w nocy, kryjąc się wśród skał i podwodnych rozpadlin. Najpierw ośmiorni­ca zbliża się do ofiary od tyłu, a następnie szybko chwyta zdobycz owijając swe osiem ramion wokół jej ciała. Złapane zwierzę jest wciągane w pobliże otworu gębowego i miażdżone szczękami przy­pominającymi wyglądem dziób papugi. Zanim ośmiornica zacznie połykać uśmierconą zdobycz, smakuje ją wykorzystując do tego celu pierścień receptorów rozlokowanych na przyssawkach. Ośmiornica może w razie potrzeby unieruchomić ofiarę substancją paraliżującą wydzielaną z gru­czołów ślinowych, jednakże o wiele częściej zabi­ja, po prostu rozrywając ją na kawałki.

Ośmiornica olbrzymia ma największy mózg ze wszystkich zwierząt bezkręgo­wych. Ma także bardzo dobrą pamięć. Trzymane w niewoli ośmiornice byty uczo­ne wykonywania wielu różnych złożonych czynności.
■ Ośmiornica potrafi ścigać kraby w wo­dzie i na lądzie. Chociaż głowonóg ten musi utrzymywać ciało w stanie wilgotnym, przez pewien czas może przeżyć poza zbiornikiem wodnym.
■ Krew ośmiornicy jest pobudzana do krą­żenia w ciele trzema sercami. Nie są one jednak bardzo wydajne; dlatego też gło­wonóg nie jest wytrzymały i zdolny do dłu­gotrwałej walki.
■ Gdy ośmiornica utraci kawałek swego odnóża, potrafi je zregenerować. W miej­scu urazu wyrasta brakująca część.
■ Ośmiornica jest mięczakiem. Jest więc spokrewniona z małżami i ślimakami.

Do góry