Ocena brak

Orzeł (gwiazdozbiór)

Autor /Domarat Dodano /14.02.2012

 

Według mitu greckiego orzeł na rozkaz Zeusa przyniół na Olimp Antinousa, aby zrobić z niego podczaszego bogów. Według innego podania Herkules (właściwie Herakles) miał zabić tego orła za to, że dręczył Prometeusza, a wówczas Zeus przeniósł orła na niebo. Gwiazda główna Orła, Altair lub Atair, wraz z Wegą w Lutni i Denebem w Łabędziu tworzy tak zwany trójkąt wiosenny. Orzeł jest wysunięty najdalej na południe spośród wspomnianych gwiazdozbiorów, ponad jedna trzecia tego gwiazdozbioru znajduje się poniżej równika gwiazdowego.

Altair (czasami Atair) ma nazwę arabską, która znaczy „Lecący Orzeł". Ma on jasność 0m,8 i jest od nas oddalony o 16 lat świetlnych. Jego średnica jest o połowę większa, a jasność absolutna 9 razy większa niż odpowiednie wartości Słońca. Żółtawobiała gwiazda wykazuje temperaturę powierzchni około 8600 K.

Badania wykazały, że Altair musi obracać się bardzo szybko wokół swojej osi. Prawdopodobnie czas obrotu wynosi tylko około 6,5 h (w porównaniu z 25 dobami Słońca). W odległości 165" od niego znajduje się dalsza gwiazdka dziesiątej wielkości, która jednak zdecydowanie nie należy fizycznie do Altaira; można ją dostrzec przez lunetę 8-cen-tymetrową lub większą.

Natomiast fizyczną gwiazdą podwójną jest 5 Aquilae. Tu możemy rozdzielić dwie gwiazdy o jasnościach 5m,7 i 7m,3 położone w odległości 13" nawet przy użyciu lunety 5-centymet-rowej. Jeszcze łatwiej jest rozdzielić r/ Aqui-lae. W tym przypadku obok gwiazdy o jasności 5m,5 w odległości 38" znajduje się gwiazda siódmej wielkości.

Również łatwo jest rozdzielić 57 Aquilae, gdzie obie gwiazdy mają prawie jednakowe jasności: składnik główny 5m,8, składnik słabszy 6m,5, a odległość wynosi 36". Zaledwie o 8° w kierunku południowym od Altaira znajduje się gwiazda zmienna rj Aqui-lae, cefeida o okresie 7,17 dób. W maksimum osiąga ona jasność 3m,7, w minimum 4m,4, a jej odległość wynosi 1000 lat świetlnych.

Natomiast zupełnie inna jest sytuacja w przypadku R Aquilae: w ciągu ostatnich dziesięcioleci jej okres silnie malał, na początku XX wieku wynosił jeszcze około 350 dób, a od tego czasu zmalał do około 300 dób. Na tej podstawie zalicza się R Aquilae do zmiennych długookresowych typu Miry. W maksimum dochodzi ona do piątej lub szóstej wielkości, a w minimum spada do dwunastej.

Części gwiazdozbioru Orła, zwłaszcza północna i południowa, znajdują się w obrębie Drogi Mlecznej, a więc możemy zaobserwować w tym obszarze również wiele interesujących gromad otwartych. Należy do nich przede wszystkiem NGC 6709, gromada gwiazd odległa o około 2600 lat świetlnych zawierająca około 40 gwiazd i rozpościerająca się na powierzchni o średnicy około 2°. Słabsze gwiazdy zawiera NGC 6755.

Bardzo blisko w prawo (czyli na zachód) od gwiazdy y Aquilae znajduje się znany ciemny obłok, który można NGC 6772 i 6781 są słabszymi mgławicami obserwować nawet przez dobrą lornetkę, planetarnymi, które można obserwować do-Dzieli się on na trzy części i często określa się piero przez większe lunety amatorskie, go jako Ciemną Dziurę w Orle. Mgławica ta ma oznaczenie katalogowe Barnard 142/143.

Określenia odległości obłoków pyłowych tego rodzaju są bardzo trudne do przeprowadzenia, przypuszczalnie Ciemna Dziura jest odległa o 2500 lat świetlnych. Jej pozorna średnica wynosi około 0,5°, a więc tyle, co średnica Księżyca.

Podobne prace

Do góry