Ocena brak

Organy gminy

Autor /Emilia Dodano /08.04.2011

 

Konstytucja RP w art. 169, ust. l stanowi, że jednostka samorządu terytorialnego (w tym przypadku gmina) wykonuje swoje zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych. W świetle obowiązującego ustawodawstwa w zakresie samorządu terytorialnego, rada gminy jest najwyższym organem stanowiącym i kontrolnym, zaś zarząd gminy organem wykonawczym gminy.

Z treści ustawy o samorządzie gminnym nie wynika istnienie jakichkolwiek innych organów poza radą gminy i zarządem gminy. Nigdzie nie jest powiedziane, że przewodniczący zarządu gminy (wójt) ze względu na swoje kompetencje jest jednym z organów gminy.

Określając mianem „organu”, taki zespół lub taką osobę, która ma na podstawie ustawy lub innych norm prawnych możliwość podejmowania wiążących decyzji. Takich, które są skierowane do jednej lub większej grupy osób, nakazują im wykonanie lub zaniechanie wykonania określonych zadań, należy uznać, że jedyną osobą uprawnioną do podejmowania wiążących decyzji jest przewodniczący zarządu. Na tle ustawy o samorządzie gminnym powstaje problem, czy przewodniczący zarządu może być uznany za jeden z organów administracji samorządowej. Przepisy prawa dają mu szczególną pozycję, a w szczególności ustawy o samorządzie gminnym. przyznaje przewodniczącemu zarządu rolę wyjątkową i dość złożoną. Z jednej strony ma on kompetencje związane z zarządem gminy, z drugiej wiele funkcji, które wykonuje jako organ jednoosobowy.

Rozstrzygnięcie tego problemu jest przedmiotem rozważań wielu wybitnych znawców prawa samorządowego.

Niektóre z nich to:

Jeżeli nawet odmówimy wójtowi przymiotu organu gminy w rozumieniu ustrojowym, a za tym przemawia przecież literalne brzmienie ustawy, to jednak jest on takim organem w rozumieniu procesowym ze względu na wyposażenie go w uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnych.”1

Ważnym uprawnieniem wójta jest reprezentowanie gminy na zewnątrz. Funkcja ta polega na występowaniu w imieniu gminy między innymi wobec organów administracji innych gmin, ich związków i stowarzyszeń, podmiotów gospodarczych, partii politycznych z którymi gmina pozostaje w określonych stosunkach.

W ramach tej funkcji wójt podejmuje zarówno czynności faktyczne jak i prawne; jest ponadto organem, do którego podmioty zewnętrzne kierują swoje działania adresowane do gminy jako osoby prawnej (wskazuje na to art.31, ustawy o samorządzie gminnym). Potwierdza to regulacja zawarta w Kodeksie Cywilnym, zgodnie z którą „{...} osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie”.1 Według E. J. Nowackiej – „w rezultacie wyodrębnienia samoistnych kompetencji i wyodrębnienia organizacyjnego, przewodniczący zarządu jest organem gminy.”2 Uprawnieniem wójta jest wydawanie decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. W sferze tej nie wykonuje ani funkcji przewodniczącego zarządu, ani też nie działa z upoważnienia i w imię zarządu, ale działa jako organ ustawowo upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w rozumieniu art. 104 Kodeksu Postępowania Administracyjnego.3 Z. Leoński określa przewodniczącego zarządu jako „monokratyczny organ o własnych kompetencjach”4 G. Jabłońska stwierdza, że wójt gminy, który na podstawie art.39 ust.1 jest upoważniony do wydawania decyzji indywidualnych z zakresu administracji publicznej działa jak organ i faktycznie tym organem jest, mimo tego ustawodawca nie określił wójta jako organu gminy.5 M. Puszczewicz - wskazuje wójta, burmistrza, prezydenta jako organy podatkowe podlegające kontroli przez komisję rewizyjną w zakresie indywidualnych decyzji - o zaniechaniu poboru podatku lub umorzeniu zaległości podatkowych.6 Z. Niewiadomski i J. Szereniawski podnoszą, że wójt i burmistrz nie są formalnie organami, jednakże przyznany im zakres kompetencji każe uznać ich za organy gminy de facto.7 Inny pogląd wyraża A. Pakuła twierdząc, że „ustawa samorządowa nie daje żadnych podstaw do przypisywania cech organu innym (oprócz rady i zarządu) podmiotom wbudowanym w strukturę organizacyjną gminy tj. przewodniczącemu, wiceprzewodniczącemu rady, komisjom (...), a także przewodniczącemu zarządu gminy (wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi). Ten ostatni może być traktowany co najwyżej jako jednoosobowy terenowy organ administracji publicznej pierwszej instancji w związku z przyznaniem mu przez ustawę samorządową kompetencji do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej”.

1 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U.Nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

2 E. J. Nowacka, Samorząd terytorialny w administracji publicznej, Warszawa 1997, s. 63.

3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego, (Tekst jednolity: Dz. U. Nr 9, poz. 26 z póżn. zm.).

A. Agopszowicz twierdzi, że wójt lub burmistrz nie są organami gminy, lecz jako przewodniczący zarządu mogą działać jednoosobowo w drodze wyjątku od zasady, według której organy te działają kolegialnie.1 Art. 18 ustawy o samorządzie gminnym stanowi wprawdzie, iż do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej, jednakże nie daje upoważnienia do powoływania nowych organów gminy poza ściśle określonymi ustawą. Podobnie należy interpretować art. 22 zgodnie z którym określenie organizacji wewnętrznej i trybu pracy dotyczy organów gminy wyłącznie wskazanych przez ustawę.

Każdy z organów musi działać w granicach przysługującego mu prawa i rozstrzygać o sprawach tylko tych, do których rozstrzygania posiada upoważnienia. Może zatem działać wyłącznie w ramach swoich kompetencji. W sytuacji gdy powstaje wątpliwość, konieczne jest znalezienie odpowiedniej normy prawa z której wynikać będzie upoważnienie do działania.

Ustawa o samorządzie gminnym nie jest jedynym źródłem prawa na podstawie którego organy gminy mogą podejmować swoje normy prawne. Wskazać tu należy na ustawę kompetencyjną,2 w której wymienione zostały akty prawne będące podstawą działania organów gminy, a także na inne ustawy.

1 A. Agopszowicz, Zarys prawa samorządu terytorialnego, Katowice 1991, s. 28.

2 Ustawa z dnia 17 maja 1990r. o podziale kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 z późn. zm.).

Podobne prace

Do góry