Ocena brak

Opona twarda i jej zaloki

Autor /mieczyslaw Dodano /23.01.2014

Opona twarda przedstawia sobą łącznolkankowy układ napinająco-podporowy czaszki, jak też aparat zawieszenia dla mózgu. Wyściela ona całkow icie wewnętrzną powierzchnię czaszki (dura parietalis) oraz tworzy wewnętrzne przegrody i zdwojenia (dura septalis). U dorosłych z wyjątkiem okolicy podstawy czaszki i szwów czaszkowych jest ona luźno umocowana do kości. U dzieci natomiast połączenie to jest zaznaczone silniej i dopiero od około 10 roku życia udaje się oddzielić oponę twardą od kostnej pokrywy. Przyczepy opony twardej do podłoża są szczególnie mocne w okolicach dużych otworów podstawy czaszki, w obrębie piramidy kości skalistej i grzebienia koguciego (crista gaili). Dlatego też przy złamaniach sklepienia czaszki okolicy czołowej dochodzi do częstego oderwania się sierpa mózgu (falx cerebri) wraz z blaszką sitową (lamina eribrosa) (otwarcie jamy nosowej, przetoka płynu mózgowo-rdzeniowego!).

W obrębie podstawy czaszki opona twarda przechodzi w łączno tkankowe pochewki nemów czaszkowych i w związku z tym kończy się tu istniejąca między oponą twardą a pajęczynówką przestrzeń nadoponowa.

Sierp mózgu (falx cerebri) wsuwa się w szczelinę podłużną mózgu (fissura longitudinalis) oddzielając w ten sposób od siebie obie półkule mózgowe. Rozciąga się od blaszki sitowej (lamina eribrosa) do namiolu móżdżku (tentorium cerebelli). Ponieważ wysokość jego w części przedniej wynosi

2 cm, a w części tylnej 4 cm, w związku z tym odległość sierpa mózgu od ciała modzelowatego (corpus callosum) tak znacznie zwiększa się w kierunku przednim, że środkowe odcinki płatów czołowych nie są tu od siebie oddzielone (ważny moment przy procesach chorobowych przebiegających z przesuwaniem się półkul mózgowych — guzy mózgu). W części przedniej sierpa mózgu z reguły stwierdza się jego rozejście, natomiast w części tylnej jego zgrubienie. Na brzegu górnym sierpa mózgu biegnie zatoka strzałkowa górna (sinus sagittalis sup.), na dolnym zaś — zatoka strzałkowa dolna (sinus sagittalis inf.). Ku tyłowi sierp mózgu przechodzi bez żadnych przesz

kód w naminl móżdżku, który w stosunku do linii poziomej znajduje się pod kątem 45°. Jednocześnie tworzy on ostrołukowaty otwór (foramen tentorii) przepuszczający pień mózgu (ryc. 5). Namiot móżdżku jest osadzony na bruździe poprzecznej (suleus transversus), guzowatości potylicznej wewn. (protuberantia occipitalis int.) i brzegach piramid kości skalistych. Przednie jego ramiona sięgają ponad szczyt piramidy do siodła tureckiego (wyrostek 

pochyły tylny — processus elinoideus posl.) i skrzydeł niniejszych kości klinowej (wyrostek pochyły przedni — processus elinoideus ant.). Tworzą one pokrywę dla zatoki jamistej (sinus cavernosus). Natomiast n. trójdzielny (n. trigeminus) wydostaje się przez otwór n. trójdzielnego (porus trigeminus). Szczelina namiotu móżdżku jest oddalona o około 1jz cm od śródmózgowia. Szczelina ta, do której wpuklają się środkowe części płatów skroniowych (hippocampus), jest wypełniona zbiornikiem okalającym (cisterna ambiens). Składający się z dwóch blaszek namiot móżdżku odgranicza nieparzystą przestrzeń podnamiotową (móżdżek i tyłomózgowie) od parzystej jamy czaszkowej (mózgowie i pień mózgu). Wzdłuż grzebienia potylicznego wewn. (crista occipitalis int.) rozciąga się środkowa przegroda opony twardej prze-

strzeni podnanńotowej — sierp móżdżku (falx cerebelli). W obrębie robaka nie oddziela on całkowicie od siebie półkul móżdżku. Jest on indywidualnie zróżnicowany i bez znaczenia.

Zatoki opony twardej (sinus durae matris) leżą na jej wolnych brzegach, jak też na kostnych przyczepach przegród opony twardej. Ze względu na brak własnej warstwy mięśniowej w ścianie bezzaslaw ko we zatoki nie przedstawiają sobą żyl w pełnym Lego słowa znaczeniu. Są one sztywno rozpięte między blaszkami opony twardej (zianie światła zatoki przy jej zranieniu stwarza niebezpieczeństwo powstania zatoru powietrznego!). Do zatok spływa krew z zewnętrznych i wewnętrznych żył mózgu oraz krew żylna z obszaru gałki ocznej. Żyły wypustowe i śródkościa zespalają zatoki /. zewnętrznymi żyłami czaszki. Poza tym u noworodka zatoka strzałkowa górna łączy się przez otwór ślepy (foramen cccum*) z żyłami nosa. W’ okresie poporodowym połączenie to ulega zarośnięciu. Do zatoki strzałkowej górnej i jej rozstępów bocznych (lacunae laterales) wpuklają się guzkowate wypustki pajęczynówki, których znaczenie dla odpływu płynu mózgowo-rdzeniowego nie zostało ostatecznie wyjaśnione (ziarnistości Pacehioniego granulat iones arachnoidealeś Pacchioni).

Krew żylna z obszaru mózgu jest odprowadzana głównie drogą naczyń żylnych do zatoki esowalej (sinus sigmoideus), a następnie do opuszki górnej ż. szyjnej wewn. (bulbus superior v. jugularis int.). Pozostałe połączenia żylne (żż. wypustowe, zespolenia splot u kręgow ego z ż. szyjną głęboką) z reguły nie uwidaczniają się na radiogramach, co pozwala przypuszczać, że mają one znikome znaczenie czynnościowe. Zatoka esowata nie przechodzi bezpośrednio w ż. szyjną. Uchodzi ona do niej spiralnie i odśrodkowo poza progiem opuszki utworzonym przez boczne, niewielkie zwężenie światła żyły. W dynamice przepływu krwi próg opuszki spełnia prawdopodobnie role ..dyszy wtryskująceja opuszkowate rozszerzenie może być traktowane jako w irnik zapewniający zasysanie krwi żyl no j z obszaru mózgu (około 350 ml min.) (v. Kugelgen).

Od przodu po przejściu przez szczelinę oczodołową górną uchodzi tu ż. oczna [(v. ophthalmica; droga przejścia zakażenia z obszaru gałki ocznej i górnej części twarzy z ew. następowym zakrzepem zatoki!)]. Od strony bocznej znajduje tu się ujście zatoki klinowo-cicmieniowej. T. szyjna wewn. po opuszczeniu na szczycie części skalistej kości skroniowej kanału t. szyjnej przedostaje się do zatoki od jej strony dolnej i bocznej. W swoim przebiegu pionowym ku górze znajduje się ona przede wszystkim tuż obok zwoju n. trójdzielnego („odcinek zwojowy*'), następnie w obrębie zatoki tworzy esowatą pętlę, której pierwszy odcinek wygięty dogłowowo leży na trzonie kości klinowej („odcinek jamisty"), natomiast drugi wygięty ku dołowi znajduje się poniżej skrzyżowania wzrokowego bezpośrednio na wyrostku pochyłym przednim („kolano t. szyjnej"). Od strony dołnej nerwów wzrokowych oddaje ona t. oczną (a. ophthalmica). W końcowym sw'oim przebiegu t. szyjna wewn. przebija się przez oponę twardą i kierując się ku tyłowi przedostaje się do przestrzeni podpajęczynów-kowej. W obrębie zbiorników mózgu dzieli się na swoje gałęzie mózgowe — t. mózgu środkową i przednią (a. cerebri med. et ant.). T. szyjna wewn. jest opleciona gęsto splotem nerwowym współczulnym (od pnia współczulnego szyjnego) i specjalnym splotem żylnym.

Podobne prace

Do góry