Ocena brak

Omów wyłączenie stanu wyższej konieczności i problem kolizji obowiązków

Autor /Remigiusz Dodano /01.12.2011

Nie działa w stanie wyższej konieczności wyłączającym winę ten, kto poświęca dobro, które ma szczególny obowiązek chronić, nawet narażając się na niebezpieczeństwo osobiste ( art. 26 § 4 KK). Przepis ten wyłącza powoływanie się na stan wyższej konieczności wyłączający winę przez osoby wykonujące pewne niebezpieczne zawody lub funkcje co do tych dóbr, które mają one obowiązek chronić. Kodeks karny z 1969 r. odnosił się wyraźnie do wszystkich odmian stanu wyższej konieczności. Obecnie uregulowanie nie wyłącza powoływania na stan wyższej konieczności przez osoby, które działają w stanie wyższej konieczności wyłączającym bezprawność, ponieważ § 4 art. 26 odsyła tylko do § 2, pomijając milczeniem § 1 art. 26 KK.

Wynika z tego, że może się powoływać na stan wyższej konieczności osoba, która zobowiązała się np. chronić, nawet z narażeniem się na niebezpieczeństwo osobiste, ważny obiekt państwowy albo przewożone między bankami pieniądze lub cenne dzieło sztuki – jeżeli poświęci wymienione dobra dla ratowania własnego życia. Jest to niewątpliwie uregulowanie kontrowersyjne w świetle dotychczasowych poglądów na społeczny sens tego rodzaju niebezpiecznych zawodów. Nie ma działania w stanie wyższej konieczności, gdy jest on wyraźnie wyłączony przez ustawę, zwłaszcza regulującą uprawnienia organów państwowych wobec obywateli, albo wyłączony przez prawne przesadzenie szczególnie wysokiej wartości jakiegoś dobra. Policjant nie może przekroczyć ustawowego terminu zatrzymania obywatela dla zapobieżenia popełnieniu przez niego przestępstwa.

Podobnie nie wolno mu torturować osoby znającej miejsce podłożenia bomby, mimo że mogłoby to uratować życie ludzi zagrożonych eksplozją. Lekarz nie może przemocą lub podstępem dokonać u pacjenta zabiegu operacyjnego, mimo ze uratowałoby to życie pacjentowi. W tym ostatnim przykładzie przyjmujemy że ustawodawca , regulując daną sytuację szczegółową, wykluczył w tym zakresie działanie ogólnej reguły o stanie wyższej konieczności. W przykładzie drugim zakładamy, że dobro polegające na zakazie tortur jest zawsze większej wartości niż inne dobra, nawet życie ludzkie. Zapewne jednak i ten pogląd mógłby być podważony w sytuacjach krańcowych, np. gdyby chodziło o zapobieżenie katastrofie nuklearnej.

Odmiana stanu wyższej konieczności jest kolizja obowiązków, z których tylko jeden może być wypełniony (art. 26 § 5 KK).

Do góry