Ocena brak

Omów elementy składowe tendencji przemian. Podaj przykłady

Autor /Gilbert Dodano /30.08.2011

Elementy składowe tendencji przemian:

1) akceleracja, czyli przyspieszenie rozwoju i dojrzewania biologicznego.

2) zmiana kolejności niektórych etapów rozwojowych;

3) retardacja procesów inwolucyjnych, czyli opóźnienie procesów starzenia.

Przez akcelerację rozwoju rozumie się między pokoleniowe przyspieszenie rozwoju biologicznego i dojrzewania, a wiec wcześniejsze osiąganie kolejnych etapów rozwoju.

Proces ten w okresie ostatniego stulecia uległ wyraźnemu nasileniu. Zwiększenie wysokości ciała w końcu XIX wieku szacowano na 0,3 cm na dziesięciolecie, w początkach XX wieku na 0,5 cm, a w drugiej połowie tego wieku na 1-3 cm na dziesięciolecie. Akceleracji ulęgają w większym, stopniu te cechy, których determinacja genetyczna jest słabsza, a wiec główne przyczyny tego zjawiska leża w zmianach czynników zewnętrznych.

Akceleracja nieco silniej przejawia się u chłopców, a także dotyczy bardziej wysokości ciała niż jego masy. Podkreśla się też zmianę innych proporcji, np. wydłużenie kończyn i brak zmian w długości tułowia. Obserwuje się również tendencję do wcześniejszego wyrzynania zębów mlecznych i stałych. Wcześniejsza jest inwolucja migdałków, szyszynki i grasicy, wcześniej maja miejsce zmiany gospodarki hormonalnej związanej z dojrzewaniem.

Akceleracji ulega również rozwój motoryczny, czego przejawem jest wcześniejsze siadanie, stanie dzieci i lepsze wyniki testów sprawności motorycznej. Jednakże polepszenie owo następuje w tempie wolniejszym niż wzrost wysokości ciała, zaś mierniki wytrzymałości nie wykazują akceleracji, a nawet maja tendencje przeciwną. Obniżenie wytrzymałości, tzn. zdolności do wykonywania długotrwałych wysiłków, dotyczy szczególnie dziewcząt.

Zmiana kolejności niektórych etapów rozwojowych dotyczy kostnienia i dentycji. Najczęściej wymienia się zmianę kolejności wyrzynania się zębów stałych. Otóż do niedawna z reguły jako pierwsze wyrzynały się dolne pierwsze trzonowce, następnie zaś pierwsze siekacze, obecnie natomiast kolejność ta uległa odwróceniu.

Obecnie obserwuje się retardacje procesów inwolucji starczej. Proces ten zwykle jest dokumentowany przesuwaniem w górę wieku menopauzy kobiet. Szacuje się, że menopauza u kobiet w starożytności miała miejsce w wieku około 40 lat, w okresie nowożytnym w około 45 roku życia, w połowie naszego stulecia w populacjach Europy, przesunęła się do około 49 lat, a w latach 70-tych do granicy 55 lat. Zaobserwowano również opóźnianie się zmian wstecznych w narządach ruchu, w sprawności fizycznej, w zdolnościach akomodacyjnych oczu oraz w zmianach ciężaru narządów wewnętrznych.

Podobne prace

Do góry