Ocena brak

Okresy życia kobiety

Autor /rambo Dodano /30.01.2014

Na podstawie czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego można w życiu kobiety rozróżnić 9 okresów: okres przed urodzeniem (płodowy), okres dziecięcy, okres przed dojrzewaniem płciowym, okres dojrzewania płciowego, okres dojrzałości płciowej, okres przedpokwitaniowy, przekwi-tanie (climacterium), okres poprzekwitaniowy i w końcu starość (se-nium).

Okres płodowy. Już w trzecim miesiącu płód wytwarza hormony płciowe i płeć jego (męska lub żeńska) jest już dokładnie zdeterminowana. Jajniki są już w 6 miesiącu ciąży względnie duże i znajdują się w nich liczne pierwotne pęcherzyki wypełnione estrogenami. Estrogeny matczyne pochodzenia łożyskowego warunkują wzrastanie i rozwój macicy. Również gruczoły sutkowe rozwijają się pod wpływem estrogenów matczynych i to w tym samym stopniu u obojga płci, dlatego obserwujemy nieco powiększone gruczoły sutkowe u noworodków płci męskiej.

Okres dziecięcy. Do 8 roku życia produkcja estrogenów w jajnikach jest względnie mała; po 8 roku życia produkcja wzrasta i rozpoczyna się ostateczny rozwój narządów i cech płciowych.

Okres przedpokwitaniowy. Od 10 roku życia począwszy wzrastają

i przekształcają się pęcherzyki pierwotne w pęcherzyki dojrzałe i w przypadku wzmożonej produkcji estrogenów może pojawić się acykliczne krwawienie. Od około 12 roku życia począwszy rozpoczyna się cykliczna produkcja pęcherzyków, jednak pęcherzyk jeszcze nie pęka. Równocześnie zaczynają pojawiać się drugorzędowe cechy płciowe (owłosienie pod pachami, wyraźne powiększenie gruczołów sutkowych, owłosienie na wzgórku łonowym). Produkcja estrogenów prowadzi do zmian w układzie nerwowym autonomicznym w sensie przewagi układu przywspółczulnego, stąd duże zapotrzebowanie na sen, silnie zaznaczone uczucie głodu i pragnienia, tak że często dochodzi do znacznego przyrostu ciężaru ciała. Usposobienie w tym czasie cechuje chwiejność.

Okres dojrzewania. Rozpoczyna się około 14 roku życia, a cechą znamienną tego okresu jest pierwsze pęknięcie pęcherzyka w jajniku w następstwie produkcji hormonu ciałka żółtego oraz wystąpienie pierwszego, właściwego krwawienia miesięcznego (menarche).

Początkowo nieregularne jeszcze miesiączki wskazują, że rozwój nie został jeszcze ostatecznie zakończony. Teraz rozpoczyna się również cykliczna przebudowa przewodów gruczołów sutkowych. W tym czasie jest jak najbardziej wskazane, aby dziewczynki najwięcej czasu poświęcały ćwiczeniom fizycznym, a w żadnym wypadku zajęcia nie mogą polegać tylko na siedzeniu (szkoła, praca szkolna).

Dojrzałość płciowa. O dojrzałości płciowej można mówić dopiero od końca 16 roku życia. W okresie tym dochodzi wolno do wyrównania poziomów hormonów estrogenowych i luteinowych, jak również zanika stopniowo wzmożona chwiejność układu autonomicznego. Dojrzałość płciowa, która trwa mniej więcej od 18 do 45 roku życia, może być przyspieszona i utrwalona przez małżeństwo i porody.

Okres przedprzekwitaniowy. Okres ten zaczyna się około 45 roku życia. Przy podwyższonej produkcji estrogenów zaznacza się skłonność do obniżania się poziomu hormonu luteinowego, przez co dochodzi do zwichnięcia równowagi hormonalnej między estrogenami a hormonem ciałka żółtego, co również wpływa na objawy pochodzące z układu nerwowego autonomicznego. Często występuje ogólna zmniejszona sprawność, zaburzenia w przepływie krwi (uderzenia krwi do głowy) i zaburzenia snu oraz chwiejność stanu psychicznego. Objawy te u 20—40% kobiet nie występują.

Przekwitanie. Rozpoczyna się ok. 48 roku życia. Jajeczkowanie ustaje zupełnie, równocześnie z tym nie występuje faza wydzielniczą i produkcja hormonu ciałka żółtego. Możemy w tym wypadku mówić o odwróconym obrazie okresu przedpokwitaniowego. Podczas gdy na początku krwawienie może jeszcze występować regularnie (krwawienie bezowula-cyjne), z czasem występuje ono rzadziej, aż w końcu zanika zupełnie (menopausa). Zaistniałe zmiany w układzie hormonalnym powodują często występowanie ostrych objawów z układu nerwowego autonomicznego, zaburzeń czynności poszczególnych narządów, jak również zmian w stawach i w tkance kostnej.

Okres poprzekwitaniowy. Jest to okres po 60 roku życia. W tym czasie nie dochodzi już do rozwoju pęcherzyków Graafa. Produkcja estrogenów ustaje, a w następstwie kończą się ostatecznie zaburzenia z układu autonomicznego. W tym czasie wzrasta stopniowo produkcja androgenów w nadnerczach, co może doprowadzić do mniej lub bardziej zaznaczonych cech męskich u kobiety.

Senium. Okres ten zaczyna się ok. 70 roku życia i polega na powolnym zanikaniu produkcji wszystkich hormonów płciowych, włącznie z andro-genami. Bardzo nieznaczne wytwarzanie estrogenów, tak jak w okresie dziecięcym, trwa jednak i w tym okresie.

Przegląd poszczególnych okresów życia kobiety wskazuje, że zjawiska somatyczne, szczególnie hormonalne, po wygaśnięciu dojrzałości płciowej i w okresie przekwitania są lustrzanym odbiciem zjawisk zachodzących w okresie wzrostu przed dojrzałością płciową. Oczywiste jest, że układ nerwowy autonomiczny i psychika w tych okresach życia podlegają podobnym wahaniom i zmianom.

Na temat znaczenia różnych konstytucji nie można ze zrozumiałych względów podać dokładnych danych, lecz tylko pewne spostrzeżenia ogólne, przy czym należy zaznaczyć, że rozbieżność zdań różnych autorów jest bardzo duża. Odnosi się to szczególnie do reakcji neurohumoralnych (idysposition), które związane są z pewnym określonym typem budowy ciała. We wprowadzeniu zwrócono już uwagę na to, że u młodych dziewczynek i kobiet możemy ustalić ścisłą zależność między pewnym określonym przebiegiem cyklu miesiączkowego a pewną określoną budową ciała. W praktycznym stosowaniu gimnastyki leczniczej i masażu różnice w reakcjach występujących po pewnych określonych ćwiczeniach były tak dobitne, że określenie konstytucji (związek między kształtem ciała, ruchliwością ciała a reakcjami neurohumoralnymi) stało się dla nas jednym z podstawowych zadań; łączy się z tym odpowiedni dobór najwłaściwszych w danym przypadku metod leczniczych, jakimi dysponuje gimnastyka lecznicza w ginekologii. Im bardziej zbliżony do ideału jest typ konstytucji osobniczej, tym dokładniej można określić w danym przypadku odpowiedni rodzaj zalecanych ćwiczeń i oczekiwać korzystnego efektu końcowego.

Jednak także w postaciach mieszanych typów konstytucyjnych można prawie zawsze przewidzieć reakcje neurohumoralne. Obok budowy ciała niezbędna jest także obserwacja postawy i ruchomości tułowia w pozycji siedzącej, pozwala to bowiem wysnuć wnioski co do nieprawidłowych napięć. Napięcia te powiązane są na drodze reflektoryczno-nerwo-wej z odpowiednimi mięśniami i wpływają na funkcję narządu rodnego; poprzez badanie dotykiem można je łatwo zlokalizować. Istotne dane dla poznania dyspozycji wniosły doświadczenia ze stosowaniem masażu pasm łącznotkankowych (więzadeł), kiedy to czynność narządów brzusznych w czasie cyklu miesiączkowego bierze udział w wykształceniu się swoistych stref pasm łącznotkankowych. Spośród różnych typów budowy ciała można wyodrębnić następujące typy reakcji neurbhumoralnych, mających połączenie z cyklem miesiączkowym:

1.    Typ leptosomiczny: smukły wzrost i długie kończyny, sprawny ruchowo, sportowy, ruchliwy, pobudliwy, często o układzie autonomicznym chwiejnym, ze skłonnością do dysmenorrhoea.

2.    Typ pykniczny: budowa ciała okrągła, drobne kości, zrównoważony ruchowo i psychicznie, matczyny, spokojny, ze skłonnością do oligo- i hy-pomenorrhoea.

3.    Typ interseksualny: męskie cechy budowy ciała, szerokie ramiona i wąska miednica, niespokojny ruchowo, pełen zrozumienia, o układzie autonomicznym ogólnie stabilnym, bez szczególnych swoistych reakcji w czasie miesiączki, niekiedy ze skłonnością do hypomenorrhoea i wtórnej amenorrhoea.

 

Podobne prace

Do góry