Ocena brak

Określenie metody sondażu

Autor /jolka Dodano /26.05.2014

Czym jest metoda sondażu

Najogólniej przez metodę sondażu rozumie się metodę badań, której podstawową funkcjąjest gromadzenie informacji o interesujących badacza problemach w wyniku relacji słownych osób badanych, nazywanych respondentami. Cechą konstytutywną metody sondażu jest „wypytywanie” czy sondowanie opinii. Tak więc częścią składową metody tej są zadawane respondentom pytania. Przy czym odpowiedzi na nie mogą być pisemne lub ustne. W przypadku odpowiedzi pisemnych przybiera ona formę ankiety czy — inaczej mówiąc — badań ankietowych, a w przypadku odpowiedzi ustnych formę wywiadu. Mówimy wtedy o różnych technikach metody sondażu, tj. ankiecie lub wywiadzie.

W literaturze metodologicznej ankieta i wywiad uchodzą często za samoistne metody badań, zwłaszcza na gruncie socjologii i pedagogiki. Takie ich potraktowanie sugeruje jakoby między badaniem ankietowym i wywiadem istniało więcej różnic niż podobieństw'. Tymczasem —jak łatwo się przekonać — nie ma między nimi ostrych granic. Dzieli je istotnie jedynie sposób, w jaki odpowiadają respondenci na stawiane im pytania, czyli dawanie odpowiedzi pisemnej lub ustnej. Inne zachodzące między nimi różnice są mniej jednoznacznie uchwytne. Jest o nich mowa w dalszej części obecnego rozdziału.

Przedmiot metody sondażu

Metodę sondażu zaleca się stosować szczególnie wtedy, gdy pragniemy dowiedzieć się o opiniach (także przekonaniach) respondentów na temat interesujących nas spraw oraz o tym, jak je oni oceniają i w ogóle co o nich wiedzą lub chcieliby wiedzieć na ich temat. Przydatna może okazać się również w badaniach postaw, motywów i zainteresowań respondentów czy zasobu posiadanych przez nich wiadomości o badanym zjawisku, procesie, zdarzeniu. Mało użyteczna lub nawet całkiem bezużyteczna okazuje się w kwestii rozwiązywania problemów, dotyczących np. skuteczności wychowania i nauczania pod względem takich zmiennych, jak trwałość zachowań społeczno-moralnych czy praktyczne zastosowanie wiadomości szkolnych w życiu codziennym. W powyższych i innych sprawach może jednak dopomóc w doprecyzowaniu celów i hipotez badawczych. Ostatecznego jednak osiągania owych celów lub potwierdzenia hipotez poszukujemy zwykle także za pomocą trafniej szych i rzetelniejszych metod badań pedagogicznych, niż tylko z zastosowaniem metody sondażu.

Zazwyczaj metodę tę stosuje się wtedy, gdy nie dysponujemy innymi metodami badań i z zamiarem skonstruowania za pomocą otrzymanych w ten sposób informacji wiarygodniejszych metod badań. Tak więc w rozwiązywaniu problemów badawczych — poza gromadzeniem o nich opinii respondentów — spełnia ona w badaniach pedagogicznych raczej funkcję metody pomocniczej lub uzupełniającej niż zasadniczej (podstawowej).

Nadużywanie metody sondażu

Tymczasem niejeden badacz, posługując się metodą sondażu, zapomina niejednokrotnie, że szczególną rolę odgrywa ona nade wszystko w rozpoznawaniu opinii i przekonań respondentów na temat interesujących badacza faktów, zjawisk, procesów czy zdarzeń. Wówczas pełni ona oczywiście podstawową rolę w badaniach pedagogicznych. Nie stanowi natomiast podstawy do rozstrzygnięć związanych z poszukiwaniem ostatecznych rozwiązań w sprawach wybiegających poza zwykły rejestr opinii i przekonań na temat badanego problemu. Zadanie takie spoczywa wyłącznie na osobie, która podjęła się badań naukowych w tym zakresie, a nie jedynie na wypowiedziach osób badanych.

Toteż ograniczenie się w badaniach pedagogicznych wyłącznie do posługiwania się metodą sondażu jest oczywistym nadużyciem i swoistą prymitywizacją postępowania badawczego w najgorszym znaczeniu tego słowa. Jedyny wyjątek w tym stanowią badania sondażowe mające na celu rejestrację opinii i przekonań respondentów o interesującym badacza problemie, dotyczącym np. współpracy szkoły i domu w świadomości rodziców. Dlatego w stosowaniu metody sondażu obowiązuje daleko idący umiar i ostrożność w wyciąganiu wniosków na podstawie otrzymanych za jej pomocą wyników.

Ze zrozumiałych powodów najszersze zastosowanie znajduje ona w badaniach socjologicznych. Ale i tam bywa wykorzystywana z uwzględnieniem wielu skrupulatnie spełnianych wymagań metodologicznych (por. Z. Gostkowski, 1990; K. Lutyńska, 1984). Wymagania te mogą być też bardzo przydatne w badaniach pedagogicznych, w których jednak z uwagi na przedmiot badań odgrywająmniej-sząrolę niż w socjologii, etnografii czy etnologii.

 

Podobne prace

Do góry