Ocena brak

OKREŚLENIE LOGIKI

Autor /KiLLbiLL Dodano /07.07.2011

Logika w sensie szerszym to logika  formalna, logika języka (semiotyka), logika nauki (metodologia i teoria nauk); niektórzy zaliczają do niej i teorię poznania, zwłaszcza naukowego (epistemologię), chociaŜ rola tej nauki w stosunku do dyscyplin logicznych jest inna: są one podpo-rządkowane teorii poznania bądź przygotowując jej analizy, bądź suponując celowość używania pewnych pojęć i rozróżnień typowo teoriopoznawczych, bądź stosując pewne wyniki teorii poznania. Logika formalna jako teoria poprawnego wnioskowania, semiotyka jako nauka o sprawności poznawczej języka, metodologia nauk jako nauka o przebiegu i strukturze (formie) czynności poznawczych i ich rezultatów ze względu na ich funkcje poznawcze - to meta-nauki, nauki o pewnych aspektach poznania i języka. Problematykę logiczną uprawiano rozmaicie, zbliŜając ją bądź do psychologu, bądź do językoznawstwa (zwłaszcza gramatyki), bądź do ogólnej teorii Przedmiotów (ontologii), bądź wreszcie do matematyki. Od XIX w. dominuje tendencja do matematyzacji logiki.

Wśród nauk logicznych wymienia się teŜ metalogikę i metamatematykę, czyli uprawiane metodą dedukcyjną (podobnie jak współczesna logika formalna) teorie systemów logicznych i matematycznych. Dawniej obok logiki formalnej (zwanej teŜ symboliczną, algebraiczną, mate-matyczną, logistyką) wyróŜniano logikę filozoficzną, uprawianą metodą analityczno-lingwistyczną lub fenomenologiczną. Niektórzy i dziś wracają do tego przeciwstawienia, widząc ograniczenia czysto formalnego sposobu uprawiania teorii operacji poznawczych i ich wytworów (rezultatów).

Zwróćmy tu uwagę na dwuznaczność terminów „logika" i „logiczny" (od grec. λόγος ). Raz odnoszą się one do wymienionych wyŜej nauk (wypadałoby wówczas uŜywać przymiotnika „logikalny" zamiast „logiczny"), drugi raz do ich przedmiotów; w tym ostatnim wypadku „logiczny" znaczy tyle, co „zgodny z prawami logiki", „prawidłowy pod względem formalnym", takŜe „sensowny", „rozumny", „celowy". Metaforycznie mówi się niekiedy i o „logice uczuć" czy „logice wydarzeń". NajwaŜniejsze etapy w dziejach logiki to kształtowanie metody aksjomatycznej (Platon, pitagorejczycy i matematycy greccy), zbudowanie systemu logiki nazw (sylogistyka Arystotelesa) i logiki zdań (stoicy), sformułowanie teorii definicji, argumentacji i nauki (głównie Arystoteles), analiza semiotycznych funkcji wyraŜeń i połączenie w teorii konsekwencji logiki nazw z logiką zdań (średniowiecze), początki logiki indukcji (przełom  średniowiecza i nowoŜytności).

Znakomity rozwój logiki w czasach nowożytnych (formalnej zwłaszcza od -mniej więcej - połowy XIX w.) doprowadził na początku bieŜącego stulecia do ukształtowania - w zasadzie - współczesnej postaci tej nauki (szczególnie doniosłą rolę odegrali tu G. Boole, B. Bolzano, G. Frege, G. Peano, takŜe między innymi A. de Morgan, J. D. Gergonne, ponadto twórcy geometrii nieeuklidesowej i teorii mnogości, wreszcie B. Russell). Rozmaite działy logiki są właściwie w nieustannym i wielokierunkowym rozwoju, ich problematyka ujawnia  coraz to nowe aspekty. Poważny udział w rozkwicie dyscyplin logicznych mają Polacy.

Podobne prace

Do góry