Ocena brak

Okres dojrzewania u dziewcząt

Autor /maziajka Dodano /16.01.2014

W rozwojunarządów płciowych dziewcząt można wyróżnić 3 zasadnicze okresy biologiczne, zależne przede wszystkim od wpływu estrogenów:

Hormonalny okres noworodkowy MB wpływ estrogenów matki (±3 tygodnie).

II. Okres spokoju — brak działania estrogenów8 (do 9—10 roku życia).

III. Okres dojrzewania płciowego

a)    faza przedpokwitaniowa (10—11 rok życia),

b)    faza pokwitaniowa — przejściowa (13—14 rok życia),

c)    faza młodzieńcza (15—17 rok życia).

W każdym okresie rozwoju w jajniku obserwuje się procesy Wzrostu^ uwsteczniania pęcherzyków pierwotnych. Macica dziecięca ulega zmniejszeniu i w 2 roku życia osiąga wielkość macicy z 7 miesiąca życia płodowego.

W fazie pokwitaniowej następuje dalszy rozwój narządu rodnego, uwidacznia się rozwój sromu przez pogrubienife^flrozpulchnienie poszczególnych jego elementów. Pochwa powiększa się, staje się  bardziej elastyczna, pojawia się obfita wydzielina. Trzon macicy powiększa się i przyjmuje kształt odpowiedni dla macicy dojrzałej.

W okresie dojrzewania obserwuje się tzw. skok pokwitanio-wy — przyśpiesza się wzrost i masa ciała, powiększają się narządy wewnętrzne, jak serce, płuca, nerki, wątroba oraz układ mięśniowy. Grasica ulega zanikowi. Ze wskaźników rozwoju fizycznego oprócz pomiarów antropometrycznych — na podstawie badania radiologicznego uwzględnia się wiek szkieletowy, wiek zębowy, drugo- i trzeciorzędowe cechy płciowe.

W tym czasie zwiększa się działanie neurosekrecji podwzgórza oraz wyrzut hormonów uwalniających (GnRH), wzmaga się również czynność przysadki i Jajnika, na skutek zwiększonej {Ilości gonado-tropin i prolaktyny i wydzielania tyreotropiny (TSH), szczególnie wyraźnie między 12—14 rokiem życia, co może objawiać się nawet lekką nadczynnością gruczołu tarczowego. Między 11—14 rokiem życia podnosi się poziom melanostymuliny (MSH), co wywołuje ciemniejsze zabarwienie włosów, brodawek sutkowych i linii białej na brzuchu. W jajniku zwiększa się produkcja hormonów sterydowych. Gruczoł tarczowy i nadnercza mogą tę czynność wzmagać lub osłabiać.

Pod wpływem estrogenów rozwija się gruczoł sutkowy. Najpierw pojawia się „pączek” piersiowy (M2) i zjawia się miesiączka (ryc. 2). Na skutek działania androgenów nadnerczowych pojawia się owłosienie — najpierw na wzgórku łonowym, następnie pod pachami.

Androgeny nadnerczowe odpowiedzialne są za skok pokwitaniowy (12—13 lat), pobudzają ogólny wzrost ciała, powodują zwiększenie masy mięśniowej i wzrost kości — czyli przyśpieszone kostnienie.

Androgeny przyśpieszają rozwój łechtaczki, warg sromowych i wzrost reaktywności gruczołów łojowych.

Obecnie dzięki lepszym warunkom bytowym pierwsza miesiączka (menarche) — ok. 12—13 roku życia — następuje o 2 lata wcześniej niż u naszych babek. Dziewczęta o większej wadze ciała i dłuższych kończynach dojrzewają wcześniej.

Chcąc więc ocenić rozwój, należy wziąć pod uwagę cechy morfometryczne, sylwetkę ciała, rozwój uzębienia, owłosienia łonowego i pachowego, rozwój sutków, macicy oraz cykl miesiączkowy (ryc. 3, 4 i ryc. 5).

Dziewczęta w wieku 12—14 lat rosną 6—12 cm na rok. Wzrasta również ich wymiar międzykrętarzowy, kształty ciała zaokrąglają się, rozwija się tkanka tłuszczowa w okolicy bioder, pośladków i dolnej części brzucha. Sutki wyraźnie się powiększają, tworząc na Klatce piersiowej wystające pagórki z uniesioną otoczką. Owłosienie  płciowych i pod pachami osiąga pełny rozwój najczęściej na rok przed miesiączką.

Miesiączki okresu dojrzewania są bardzo różne tak co do regularności, jak i czasu trwania i obfitości: Regularność cyklu ustala się ±2 lata po pierwszej miesiączce (menarche).

Regulacja neurohormonalna odbywa się przez ośrodkowy układ nerwowy sprzężony z efektorami drogami nerwowymi i hormonalnymi, rozdzielającymi się na poziomie podwzgórza. Krótkotrwała, szybka, ściśle zlokalizowana regulacja odbywa siQ aferentnymi i eferen-tnymi drogami nerwowymi, natomiast regulacja dłużej trwająca dokonuje się na drodze hormonalnej, działającej jedynie na efektory mające specyficzne receptory.

Czynność organizmu jest regulowana przez oksytocynę, wazopre-synę i hormony regulujące czynność przysadki (GnRH). Hormon wzrostu (GH), prolaktyna (PRL) i melanostymulina (MSH) oddziałują bezpośrednio na tkanki obwodowe, a podwzgórze wytwarza dla nich hormon zarówno hamujący, jak i pobudzający.

Kortykotropina (ACTH), tyreotropina(TSH), folikotropina (FSH) i lut-ropiha (LH) uwalniane są przez hormony podwzgórzowe, na które z kolei wpływają metabolity regulowanych przez nie gruczołów obwodowych.

Na pierwsze miejsce regulacji wysuwa się podwzgórze — przysadka — gonada, łączące ze sobą 2 podstawowe systemy homeostazy ustroju: system regulacji metabolizmu i procesy rozrodcze.

W tym czasie objawy psychiczne dotyczą sfery umysłowej i uczuciowej. Okres dojrzewania u dziewczyny to jeden z najważniejszych okresów całego jej życia, ponieważ w tym czasie wykształca się i krystalizuje jej intelekt, a także charakter i poczucie wartości moralnych. Wraz z mijaniem wieku dziecięcego ginie poczucie bezpieczeństwa, tak bardzo typowe dla psychiki dziecka, wychowanego w ciepłej atmosferze kochającego domu, a wraz ze wzrastającym poczuciem niezależności — zjawia śię niepewność okresu młodzieńczego.

Skomplikowany i trudny to okres, przebiegający niejednokrotnie burzliwie i konfliktowo, okres wielkiego przełomu endokrynologicznego, w którym zmienia się cała osobowość młodej dziewczyny. Zmiany zachodzą w sferze jej uczuć, odczuwania, temperamentu i charakteru. Powoli powstaje jakby inna istota i to zarówno pod względem fizycznym, jak też, i przede wszystkim, pod względem psychicznym. Dotąd pogodna i jednakowo reagująca — zaczyna mieć różne nastroje, cechuje ją zmienność i skłonność do (^pozycji, niekiedy wykazuje nastawienie do wszystkiego negatywne. Tego ro-ęlzaju silniej lub mniej silnie zaznaczone zmiany charakterologiczne tt co jest sprawą bardzo indywidualną — trwać mogą przez kilka lat Ja często-, bywają źródłem konfliktów rodzinnych.

Młodej osobie w tym trudnym dla niej okresie życia powinieg dopomóc ktoś bliski, wykazując dużą tolerancję i odporność psychiczną, nie pogłębiając konfliktów przez^moralizowanie. Może to być możliwe tylko wtedy, gdy osoba dorosła;zdaje sobie sprawę z tego przełomu, z tych procesów biofizycznych, jakie się toczą w organizmie młodej dziewczyny.

W tym czasie dziewczyna zaczyna zwracać większą uwagę na chłopców, jednakże sprawa seksu nie odgrywa jeszcze u niej większej roli. Spojrzenie na chłopców staje się bardziej wybredne i Wytyczne niż dotąd, a chęci podobania się towarzyszy zawsze pewna doza wstydliwości.

W okresie pokwitania wyróżniają niektórzy autorzy 2 fazy. Jedną z nich jest tzw. faza wzmocnienia siłt która trwa przeciętnie do 11: roku życia i cechują ją hałaśliwe zabawy o tematyce bohaterskiej; są one mieszaniną pragnień i strachu. Druga faza — negatywna charakteryzuje się obniżeniem chęci do pracy; drażliwością, zmiennością zainteresowań i dążeń. Jest to okres bardzo niekorzystny, a nawet niebezpieczny; dziewczęta ulegają w tym czasie negaty-wnym, złym wpływom, pogłębiają się koljflikty, pogarszają się wyniki w szkole. Po wystąpieniu-pierwszej miesiączki sytuacja zaczyna się poprawiać, gdyż zaznacza się wzmożenie procesów woli. Warunki środowiskowe .mają w tym czasie duży wpływ na kształtowanie się postawy życiowej dziewczyny.    v *;

Uświadomione poczucia seksualne budzą się u dziewcząt później niż u chłopców, przejawiają się toż większą biernością. Dążenia są subtelniejsze i bardziej zróżnicowane, nie dominuje w ‘tpich chęć wyżycia seksualnego.

 

Podobne prace

Do góry