Ocena brak

Okrągły stół - Informacje Ogólne

Autor /Ildefons Dodano /21.10.2011

W grudniu 1988 i styczniu 1989 r. obradowało X Plenum KC PZPR. W toku zaciętej polemiki między zwolennikami porozumienia ze stroną solidarnościowo--opozycyjną a konserwatystami partyjnymi, wobec szantażu ustąpienia ze stano-wisk generała Wojciecha Jaruzelskiego, Czesława Kiszczaka i innych zwolenników rozmów, podjęto uchwałę o przystąpieniu do rozmów z opozycją. Sytuacja gospodarcza osiągnęła dno kryzysu, nastroje społeczne, mimo pewnych oznak apatii, nadal pozostawały napięte. W takiej atmosferze zwolenników zyskiwali radykalni działacze opozycyjni dążący do zdobycia maksymalnych koncesji na drodze wystąpień społecznych - Konfederacja Polski Niepodleglej, Solidarność Walcząca i inne.

6 lutego 1989 r. w Warszawie w Urzędzie Rady Ministrów rozpoczęły się obrady "okrągtego stotu" między przedstawicielami części środowisk opozy-cyjno-solidarnościowych (ludzie skupieni wokół Lecha Wałęsy), a stroną rządową. Rozmowy toczyły się w problemowych zespołach i podzespołach - uczestniczyli w nich eksperci stron. Zakończyły się 5 kwietnia podpisaniem porozumienia "okrągłego stołu".

Rozmowy były trudne i często przerywane - wtedy w podwarszawskiej Mag-dalence spotykali się na bezpośrednich rozmowach liderzy stron: Wałęsa i ze stro-ny władz Kiszczak. Najważniejsze postanowienia to: legalizacja Solidarności~ przeprowadzenie wyborów do dwuizbowego parlamentu - w Sejmie 65% manda-tów dla strony rządowej, 35% solidarnościowej, wolne i demokratyczne wybory do Senatu. W ten sposób miał zostać wybrany tzw. Parlament kontraktowy; powo-łanie urzędu prezydenta wybieranego przez Zgromad~enie Nar~dowe (połączone izby Sejmu i Senatu).

Atmosfera przedwyborcza była gorąca. Mimo ustaleń "okrągłego stołu" władze atakowały stronę solidarnościową, musiały jednak zarejestrować NSZZ Solidarność. Zaczęła się także ukazywać gazeta solidarnościowo-opozycyjna "Gazeta Wyborcza" z red. naczelnym Adamem Michnikiem i "Tygodnik Soli-darność".

4 czerwca 1989 r. odbyły się częściowo demokratyczne wybory do parla-mentu. Zbiegło się to w czasie z masakrą studentów chińskich na placu Tianan-men dokonaną przez władze komunistyczne. Wybory przebiegały na ogół w atmo-sferze spokoju, choć dawały się odczuć napięcie i nerwowość. Okazały się sukce-sem strony solidarnościowo-społecznej - już w pierwszej turze wprowadziła 160 na 161 posłów (przewidzianych umową) do Sejmu i 92 na 100 senatorów do Se-natu. Strona rządowa poniosła prestiżową porażkę wprowadzając w pierwszej turze tylko kilku posłów.

Wybory czerwcowe w Polsce były pierwszym wyłomem w systemie rządów komunistycznych w bloku państw pozostających pod kontrolą Moskwy. Za przy-kładem naszego kraju poszły Węgry, Czechosłowacja i inne państwa socjalistyczne.

19 lipca 1989 r. na posiedzeniu Zgromadzenia Narodowego prezydentem został wybrany, przewagą jednego głosu, generał Wojciech Jaruzelski. Dziesięć dni później nowym I sekretarzem KC PZPR został Mieczysław Rakowski. Nastę-pował rozkład koalicji rządzącej.

Po wyborach na porządku dziennym stanęła kwestia powołania nowego rządu. Adam Michnik, red. naczelny "Gazety Wyborczej", w artykule Wasz prezydent, nasz premier, przedstawił propozycję objęcia urzędu premiera przez polityka so-I idarnościowego.

Rok 1989 przyniósł katastrofalną sytuację w gospodarce: inflacja, w konse-kwencji uwolnienia cen żywności jeszcze przez rząd Rakowskiego w sierpniu 1988 r., przybrała rozmiary hiperinflacji; braki zaopatrzeniowe, spadek produkcji; spe-kulacja, nie ustabilizowany kurs złotego; powiększający się deficyt w bilansie płatniczym - to niektóre przejawy fatalnej sytuacji gospodarczej Polski. Wobec trudności z utworzeniem rządu przez gen. Kiszczaka 17 sierpnia 1989 r. doszło do porozumienia między dawnymi sojusznikami komunistów - Zjednoczonym Stron-nictwem Ludowym, Stronnictwem Demokratycznym i obozem solidarnościowym reprezentowanym przez Lecha Wałęsę. W konsekwencji zawarcia sojuszu powstał nowy układ polityczny.

24 sierpnia 1989 r. Sejm powierzył misję sformowania rządu politykowi vbo-zu solidarnościowego, Tadeuszowi Mazowieckiemu. W rządzie większość sta-nowisk otrzymali politycy koalicji: Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego, ZSL i SD, kilku ministrów z PZPR. Wicepremierem i ministrem finansów został Leszek Balcerowicz, który rozpoczął realizację reform gospodarczych.

Polska zaczęła odzyskiwać suwerenność. Sprzyjały temu wypadki demonta-żu bloku komunistycznego. W listopadzie otwarto granicę między Berlinem wschodnim i zachodnim. Rozbijanie muru berlińskiego miało wymiar symbolu burzenia ładu pojałtańskiego. Jarzmo komunizmu w sposób pokojowy (z wyjąt-kiem Rumunii) zrzuciły wszystkie państwa bloku socjalistycznego.

W Polsce trwały przemiany ustrojowe:

a) na posiedzeniu Sejmu 29 grudnia 1989 r. wprowadzono poprawki do konstytu-cji: nazwa panstwa - Rzeczpospolita Polska, demokratyczne państwo prawa, władza zwierzchnia należy do Narodu; wolne i demokratyczne wybory, swo-boda zrzeszania się i działalności partii politycznych;

b) zniknął zapis o przewodniej roli PZPR i sojuszu z ZSRR;

c) 9 lutego 1990 r godłem RP został orzeł w koronie.

Podobne prace

Do góry