Ocena brak

Ojcowski Park Narodowy - GEOLOGIA I GEOMORFOLOGIA

Autor /Mscislaw Dodano /29.09.2011

Utworami geologicznymi odsłaniającymi się w rejonie Ojcowskiego Parku narodowego są wapienie górnojurajskie, osiągające około 200 m miąższości, powstałe z nagromadzenia ogromnej ilości szczątków organizmów, które żyły w morzu jurajskim około 150-180 lat temu. Barwa ich jest z reguły biała, jasnożółta lub jasnoszara. W okolicach Ojcowa występują dwa typy wapieni - skaliste i ławicowe. Formy skałkowe zbudowane są z wapieni skalistych, wyróżniających się duża twardością, zwięzłością, spękaniami ciosowymi i brakiem krzemieni. Spośród skamieniałości najczęściej można spotkać gąbki. Tereny położone między skałkami zbudowane są z wapieni ławicowych o różnej grubości ławic, litologicznie zbliżonych do skalistych, różniących się od nich wyraźnym warstwowaniem i obecnością buł krzemiennych. Wśród skamieniałości występują ramienionogi i bardzo rzadko amonity.

W starszym trzeciorzędzie (paleogenie) omawiana część Wyżyny podlega długotrwałym procesom denudacyjnym, które doprowadziły do powstania rozległej, lekko falistej wierzchowiny wzniesionej średnio ok. 450 m n.p.m., nazywanej paleogeńską powierzchnią zrównania. W okolicach parku, głównie od strony północno-zachodniej, wierzchowina usiana jest licznymi skałkami, nazywanymi ostańcami, zbudowanymi z odpornych wapieni skalistych wieku jurajskiego, które w momencie powstania wierzchowiny nie poddawały się procesom niszczącym.

Pod koniec trzeciorzędu (pliocen) w południowej części Wyżyny wskutek silnej erozji wgłębnej potoków wykształciła się obecna sieć rzeczna; wody płynące z północy na południe wycięły doliny o charakterze głębokich jarów. Równocześnie z rozwojem dolin, w wyniku działalności krasowej wód podziemnych, powstały liczne jaskinie.

Lądolód, który tylko dotarł do brzegu karpat, pokrył teren Wyżyny glinami, piaskami i żwirami, jednak utwory te zostały już w znacznej części wyniesione z dolin. W czasie młodszych zlodowaceń (środkowopolskiego i bałtyckiego) teren dzisiejszego Parku Narodowego znajdował się w strefie chłodnego klimatu. U schyłku epoki lodowcowej został nawiany z północy less, który pokrywa obecnie Wyżynę płaszczem o miąższości do 8 m. Wykształcają się na nim urodzajne gleby. Współcześnie (holocen) powstają dnach rzek muły, piaski i żwiry. Holoceńskim osadem jest również martwica wapienna (trawertyn), występująca głównie w dnie Doliny Sąspowskiej.

Podobne prace

Do góry