Ocena brak

Ogólna charakterystyka ryb

Autor /Edward15 Dodano /01.02.2012

Ryby są kręgowcami (I/ertebrata), doskonale przystosowanymi do życia w wodzie. Poruszają się za pomocą płetw, a niezbędny do życia tlen pobierają bezpośrednio z wody skrzela-mi. Ich skóra jest najczęściej pokryta łuskami, lecz mogą się znajdować na niej również kostne wyrostki lub płytki, bądź też może być zupełnie naga. Olbrzymią grupę kręgowców dzielimy w związku z obecnością lub brakiem szczęk na 2 mniejsze (w randze pod-typów w obrębie typu strunowców): bezszczękowce (Agnatha) i szczękowce (Gnathostomata). Bezszczękowce są obecnie niewielką, reliktową grupą reprezentowaną przez minogi i śluzice. Odznaczają się wprawdzie rybim kształtem ciała, lecz nie mają szczęk, a ich jama gębowa przekształciła się w uzbrojoną w rogowe ząbki przyssawkę. Są głównie pasożytami ryb i innych zwierząt wodnych.

Chociaż nie są rybami, to jednak z uwagi na łączące je z nimi pokrewieństwo, kilku żyjących w wodach europejskich przedstawicieli rzędu mi-nogokształtnych przedstawiono w niniejszym leksykonie. Same ryby, reprezentujące już wyżej uorganizowane szczękowce, są grupą niejednorodną, której systematyka, zwłaszcza po uwzględnieniu wymarłych form kopalnych, nie jest do końca wyjaśniona. Najczęściej przyjmuje się, że ryby (Pisces) to 4 gromady, o jeszcze nie do końca ustalonych związkach pokrewieństwa: Ryby pancerne czyli tarczowce

(.Placodermi) Ryby łałdopłetwe (Acanthodii) Ryby chrzęstne (Chondrichthyes) Ryby kostne (Osteichthyes) Dwie pierwsze gromady całkowicie wymarły - wśród nich można albo szukać przodków dzisiaj żyjących ryb chrzęstnych i kostnych lub też przyjąć, że były to boczne, ślepe gałęzie rozwoju szczękowców.

Ryby chrzęstne są reprezentowane współcześnie przez rekiny, płaszczki

1 chimery. Ich szkielet zbudowany jest wyłącznie z chrząstki - również czaszka - jednak zawierając złogi wapniowe jest bardzo mocny.

Ryby kostne dzieli się tradycyjnie na

2 podgromady:

1. Ryby mięśniopłetwe (Sarcoptery-gii) z rybami trzonopłetwymi (Crosso-pterygii) i r. dwudysznymi (Dipnoi).

2. Ryby promieniopłetwe (Actino-pterygii), wśród których wyróżnia się 4 nadrzędy:

a) ryby wielopłetwe (Po-lypteri), zwane również r. ramie-niopłetwymi (Brachiopterygii), przeciwstawiane najczęściej 3 pozostałym nadrzędom,

b) chrzęstnokostne, czyli ganoidy chrzęstne (Chondrostei),

 c) ganoidy kostne, czyli przejściowce (Holostei) oraz d) ryby kostnoszkiele-towe (Teleostei).

Współcześnie dominującą grupą ryb są ryby kostnoszkieletowe, do których zalicza się większość gatunków. Należą do nich również, poza jesiotrami, wszystkie eurpejskie ryby słodkowodne. Zalicza się do nich ok. 20 000 gatunków spośród 25000 gatunków współcześnie żyjących ryb, Ważną z ewolucyjnego punktu widzenia grupą są ryby trzonopłetwe, które poza jedynym współcześnie żyjącym gatunkiem - latimerią (Latimeria cha-lumnae) wymarły w minionych epokach geologicznych.

Ciało ryb jest zazwyczaj wrzecionowate, opływowe, by w czasie ruchu stawiało wodzie jak najmniejszy opór. Taki kształt ciała obserwuje się już u większości praryb. U większości współcześnie żyjących ryb występują odpowiednio do zasiedlanego środowiska i trybu życia różne modyfikacje tego podstawowego kształtu ciała. Szczupaki, które aby pochwycić zdobycz muszą osiągnąć na krótkim odcinku znaczną prędkość, mają torpedowate ciało. Przeciwstawnym przykładem jest kształt ciała ryb z rzędu płastugo-kształtnych (stornia, gładzica) prowadzących denny tryb życia, którym silne spłaszczenie ciała pozwala na ścisłe przyleganie do podłoża. Zapewnia to zarówno doskonałe ukrycie się przed drapieżnikami, jak i maskowanie się w czasie wyczekiwania na zbliżenie się ofiary. Węgorze cechują się wężowatym ciałem o niemal okrągłym przekroju poprzecznym.

Ich szczególnie dobrze rozwinięte mięśnie podłużne umożliwiają im wprawdzie powolne, ale za to długotrwałe poruszanie się.

Ruchy płynącej ryby rozpoczynają się w przedniej 1/3 jej tułowia i płynnie przechodzą na płetwę ogonową, przy czym u wielu gatunków nakładają się one na siebie w ten sposób, że nowa fala ruchu zaczyna się już wtedy, nim poprzedzająca ją osiągnie koniec ciała. Szczególnie wyraźne jest to u płynącego węgorza. Osiągana niemal bez wysiłku zdolność do pływania u ryb jest możliwa dzięki wypełnionemu gazem pęcherzowi pławnemu. Utrzymuje on ciało ryby w stanie równowagi hydrostatycznej, tak że unosi się ono w wodzie bez dodatkowych ruchów lokomotorycznych.

Cała siła mięśni może być więc skierowana na poruszanie się. Pęcherz pławny nie występuje u wszystkich ryb - u wielu ryb prowadzących bentoniczny tryb życia brak go zupełnie lub występuje jedynie jako narząd szczątkowy.

linia boczna

pierwsza płetwa

grzbietowa druga płetwa grzbietowa twarde promienie cierniste

pokrywa skrzelowa

płetwa ogonowa

miękkie promienie członowane

płetwa brzuszna płetwa piersiowa -Tułów —

płetwa odbytowa - Ogon

Głowa

Podobne prace

Do góry