Ocena brak

Ogólna budowa gruczołów

Autor /sara Dodano /06.01.2012

Przeważnie jednak większa liczba komórek gruczołowych wytwarza większy zespół zwany gruczołem, który zstępuje w obręb przylegającej tkanki łącznej; gruczoły takie mogą zachowywać swą nieskomplikowaną budowę (gruczoły pojedyncze) lub też dzielą się na kształt konarów drzewa (gruczoły rozgałęzione), a ich również rozgałęziony przewód wyprowadzający łączy się z powierzchnią nabłonka.

Duże gruczoły, jak np. przyusznica, nie mieszczą się w ścianie cewy pokarmowej, układają się w dużej odległości od swego podłoża macierzystego i mają długi przewód wyprowadzający. Właściwa czynność wydzielnicza odbywa się w końcowych częściach gruczołów, w tzw. odcinkach wydzicl-niczych; nabłonek przewodów wyprowadzających nie wytwarza wydzieliny z wyjątkiem pewnych odcinków' przew-odów gruczołów ślinowych, tzw. cewek ślinowych. Substancje wytwarzane w gruczołach mają zastosowanie w ustroju własnym lub jak mleko w innym ustroju; nazywamy je wydzielinami (secreta). Nieużyteczne czy szkodliwe produkty gruczołów, jak pot, moc.z, zostają usunięte z ustroju; noszą one nazwę wydalin (excreta). Po ukończonym wzrastaniu gruczołu może wytwarzać się nowa tkanka gruczołowa; jeżeli np. z jednej strony usuniemy gruczoł ślinowy, wtenczas gruczoł strony przeciwnej może wyrównawczo przerastać (hjpertrophia).

Pod względem morfologicznym rozróżnianie gruczołów nie jest bardzo ścisłe. Zależnie od kształtu mówimy o gruczołach cewkowych o grubej ścianie i wąskim świetle i o gruczołach pęcherzykowych, pęcherzy ko wrat o uwypuklonych; w gruczołach tych wąska szyjka prowadzi do obszernego światła. Wskutek znacznego zgrubienia ściany mogą one jednak mieć światło wąskie, jak gruczoły cewkowe, zachowując kształt gruczołów pęcherzykowych; ten rodzaj gruczołów ma nazwę gruczołów groniastych. Wreszcie pośrednią postać tworzą gruczoły cewko wo-pęchcrzykowc o kształcie podłużnego, słabo wypuklonego woreczka.

Odróżniamy: a) gruczoły o wydzielaniu cząsteczkowym albo merokrynowe, których wydzielina przesącza się do światła gruczołu przez powierzchnie komórki nie naruszając jej całości; b) gruczoły o wydzielaniu wierzchołkowym albo apokrynowe, których wydzielina opuszcza komórkę wraz z częścią protoplazmy, pozostała zaś część jest nieuszkodzona (np. gruczoły mleczne); wreszcie c) gruczoły o wydzielaniu całkowitym albo holo kry nowe; w gruczołach tych cała komórka ulega rozpadowi podczas wydzielania treści (gruczoły łojowe). Większość gruczołów należy do pierwszej grupy.

Podobne prace

Do góry