Ocena brak

Odpady opakowaniowe

Autor /Elig Dodano /28.05.2013

W ogólnej ilości wszystkich odpadów, których źródłem mogą być procesy wydobywcze, budownictwo, procesy produkcyjne, leśnictwo, ogrodnictwo, rolnictwo, opakowalnictwo czy konsumpcja, ilościowo największe grupy stanowią produkty uboczne procesów wydobywczych, gruz budowlany oraz odpady z dużych zakładów przemysłowych (głównie przemysłu ciężkiego i chemicznego). Łącznie stanowią one ok. 90% wszystkich odpadów. Pozostałe 10% to odpady produkcyjne z przemyski drobnego i rzemiosła oraz odpady pokonsump-cyjne. Tę. grupę określa się mianem odpadów komunalnych, zwanych również bytowymi.

Odpadami komunalnymi nazywa się odpady powstające w miejscach stałego i czasowego przebywania ludzi, związane z ich bytowaniem. Głównymi źródłami powstawania odpadów komunalnych są gospodarstwa domowe, handel detaliczny, gastronomia, rzemiosło i usługi dla ludności, zieleń miejska, ulice i place. Nieselektywnie gromadzone, stanowią one specyficzną mieszaninę różnych pozostałości. Podstawowymi ich składnikami są najczęściej: papier, tektura, tworzywa sztuczne, szkło, ceramika, guma, metale, chemikalia, tekstylia, żywność pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, drewno, popiół, żużel, gruz, zmiotki, listowie. O ich udziale decyduje standard życia mieszkańców.

Charakterystyczną cechą odpadów komunalnych jest występowanie w nich głównie zużytych opakowań.

Pomimo że odpady komunalne stanowią zaledwie ok. 10% wszystkich odpadów, z ich utylizacją wiążą się szczególne trudności. Odpady komunalne można podzielić ze względu na:

-    pochodzenie (poprodukcyjne, poużytkowe, pokonsumpcyjne, opakowaniowe, a także szpitalne, ogrodowe, śmieci uliczne, zużyte opony, wraki samochodowe itp.),

-    stopień szkodliwości (niebezpieczne, stwarzające problemy związane ze składowaniem i utylizacją, nieniebezpieczne),

-    podatność na rozkład i procesy gnilne (biorozkładalne, ulegające korozji, nierozkładalne),

-    występujące w nich składniki i możliwość utylizacji itp.

Wśród wymienionych szczególnie interesują nas odpady poużytkowe i opakowaniowe, często traktowane łącznie.

Pod pojęciem „odpady poużytkowe” rozumieć należy produkty wycofane z użytkowania, których posiadacz chce się pozbyć lub których już się pozbył. Powodem może być zużycie, zniszczenie, wyjście z mody, przestarzałość techniczna lub ekonomiczna itp. Do odpadów poużytkowych należą także zużyte opakowania, tj. wszelkie opakowania jednostkowe i zbiorcze jednorazowego użytku oraz opakowania wielokrotnego użytku po ich maksymalnym wykorzystaniu lub uszkodzone. Ich ilość w tych odpadach szacuje się na ok. 30% wagowo i nawet 70% objętościowo. W dużych aglomeracjach miejskich ilość zużytych opakowań w odpadach komunalnych jest większa, największa zaś jest w miejscowościach rekreacyjnych, letniskowych, w kąpieliskach.

Ilości odpadów poużytkowych wchodzących w skład tzw. śmieci domowych, wyrażane w wartościach bezwzględnych, są ogromne. Na przykład w Niemczech w 1990 r. stanowiły one aż 55 min ton, co daje średnio po 333 kg na 1 mieszkańca rocznie, przy łącznej ilości odpadów komunalnych wynoszącej ok. 420 kg/osobę rocznie. Jeśliby tylko same odpady z gospodarstw domowych załadować do kolejowych wagonów towarowych, to utworzyłyby one w Niemczech w 1990 r. pociąg o długości 2000 km [55]. W Wiedniu ilość odpadów komunalnych przypadająca na 1 mieszkańca wynosiła w 1993 r. aż 445 kg. W USA wskaźnik ten przekracza 700 kg. W Polsce ilość odpadów komunalnych oceniana jest na ok. 250-350 kg na 1 mieszkańca rocznie, zależnie od regionu, i wykazuje tendencję wzrostową.

Wśród odpadów opakowaniowych przeważają opakowania z tektury i papieru oraz z tworzyw sztucznych. W krajach zachodnich dąży się coraz bardziej do zastępowania tych ostatnich opakowaniami papierowymi, nadającymi się do recyklingu materiałowego, lub ulegającymi łatwemu i bezpiecznemu spalaniu z wydzielaniem dużej ilości ciepła (recykling termiczny).

Komisja Ekologiczna Unii Europejskiej opracowuje dyrektywy dotyczące gospodarki opakowaniami. Prace te były już prowadzone w połowie lat siedemdziesiątych w ramach EWG. W 1992 r. Komisja sprecyzowała dyrektywę Packaging and Packaging Waste Directive, wspólną dla wszystkich krajów Wspólnoty, w myśl której najdalej za 10 lat miała być wprowadzona zasada, że 90% wszystkich zużytych opakowań musi być odzyskiwanych, a z tego co najmniej 60% ponownie wykorzystywanych jako surowiec wtórny, 30% utylizo-wanych przez spalanie, a jedynie 10% składowanych na wysypiskach.

Nieco późniejsza (1994 r.) dyrektywa Unii Europejskiej 94/62/EC dotyczy nowych rozwiązań w dziedzinie opakowań oraz wykorzystywania surowców odnawialnych w opakowalnictwie, w szczególności możliwości ograniczenia nakładów materiałowych na cele opakowaniowe oraz wymagań w zakresie recyklingu materiałowego.

W wielu krajach w celu rozwiązywania problemów ekologicznych utworzono wyodrębnione ministerstwa do spraw ochrony środowiska lub problematyka ta jako wyodrębniona wchodzi w zakres innego ministerstwa, merytorycznie z nią związanego.

Zagadnienia związane z ochroną środowiska regulują akty prawne o randze ustaw, rozporządzeń rad ministrów, zarządzeń administracyjnych i innych aktów normatywnych. Przykładowo można wymienić niemiecką ustawę o odpadach z 1986 r. i rozporządzenie w sprawie opakowań wydane tam w 1991 r., austriacką ustawę o odpadach z 1990 r. i wydane na jej podstawie w 1992 r. dwa rozporządzenia w sprawie opakowań, francuską ustawę o eliminowaniu odpadów z 1992 r. i zarządzenie dotyczące zagospodarowywania odpadów domowych i podobnych, jako jedno z zarządzeń wykonawczych do tej ustawy. Problem odpadów komunalnych, a wśród nich odpadów opakowaniowych, ma duże znaczenie.

W nawiązaniu do dyrektyw Wspólnoty Europejskiej, w wewnętrznych regulacjach prawnych poszczególnych państw dąży się do:

-    ograniczania ilości opakowań. Można to osiągać poprzez rezygnację z nich tam, gdzie jest to możliwe, np. przez redukcję liczby szczebli pakowania oraz zmniejszanie wielkości i masy opakowania, Ważne jest również, by opakowanie maksymalnie wypełniane było pakowanym towarem;

-    maksymalnego wykorzystania opakowań wielokrotnego użytku. Dotyczy to zarówno kaucjonowanych i nie kaucjonowanych opakowań jednostkowych, jak i opakowań zbiorczych - transportowych;

-    ponownego przetwarzania, czyli recyklingu materiałowego, opakowań zużytych, nie nadających się do ponownego wykorzystania. Opakowania zużyte nie nadające się do recyklingu materiałowego winny być poddawane recyklingowi termicznemu poprzez spalanie w „bezpiecznych” spalarniach. Odzyskuje się przy tym zakumulowaną w nich energię cieplną a jedynie żużel i popiół ze spalania umieszcza się na wysypiskach.

Zasady powyższe przyjęto w języku angielskim określać skrótem 3R od: Reduction, Re-use, Recycling, a w języku niemieckim skrótem 3V od: Ver-meiden, Vermindern, Verwerten.

Głównymi aktami prawnymi, stanowiącymi niejako podstawę do regulacji prawnych w postaci rozporządzeń w sprawie opakowań, są w większości krajów ustawy o odpadach. Rozporządzenia w sprawie opakowań są wtedy rozporządzeniami wykonawczymi do tych ustaw.

Podobne prace

Do góry