Ocena brak

Odnowa życia zakonnego

Autor /BolekII Dodano /30.04.2013

Od połowy XIX wieku dokonywał się nowy i decydujący etap w wewnętrznej reorganizacji starych zakonów,wzrastało też znaczenie zgromadzeń zakonnych, chociaż w Ameryce Łacińskiej, w EuropiePołudniowej i na ziemiach polskich pod zaborem pruskim i rosyjskim dokonano sekularyzacji. W Europie Zachodniej i Ameryce Północnej zwiększyła się liczba osób zakonnych i ich poziom duchowy tak żestały się one istotnym czynnikiem rozkwitu i intensywności życia religijnego.

Pius IX nie był sam zakonnikiem, ale rozumiał potrzebę życia zakonnego i konieczność przywrócenia wnim dyscypliny. Współpracownika na tym polu znalazł w energicznym i kompetentnym biskupie (patemkardynale) Bizzarim, sekretarzu Kongregacji do spraw biskupów i zakonników. Papież zaraz po wyborzepowołał komisję kardynałów do reformy życia zakonnego, a w 1848 roku utworzył Kongregację superstatu regularium. Wydał też dekret o ostrożnym przyjmowaniu kandydatów do nowicjatu, następnie(1851) encyklikę o zaostrzonych wymaganiach co do wspólnego życia i ubóstwa, kolejną encyklikę(Neminem latet, 1857) o obowiązku składania czasowych ślubów przed wieczystymi. Wspierał scentralizowanąorganizację zakonów i ich podporządkowanie rzymskim kongregacjom. W razie potrzeby ingerowałw sprawy poszczególnych zakonów, jak reorganizacja redemptorystów i przeniesienie siedzibygenerała do Rzymu.

Dominikanie musieli uznać papieskie unieważnienie wyboru ich generała i powierzenietego urzędu V. A. Jandelowi, pod którego rządami (1850-1872) dokonała się restauracja niektórychklasztorów, ale zmalała ogólna liczba dominikanów w Europie Zachodniej, z 4562 w 1844 roku do3341 w 1876 roku. Do tego w znacznym stopniu przyczyniła się przeprowadzona przez władze państwowesekularyzacja klasztorów. Leon XIII zaostrzył (1889) dominikanom wymagania co do życia wspólnego.Rozwój zakonu stał się widoczny, gdy generałem został (1891) Andreas Frühwirth, który dbał o domystudiów i wizytował prowincje. Na zalecenie papieskie przystąpiono do wydawania dzieł św. Tomasza zAkwinu.

Franciszkanie z desygnacji Piusa IX otrzymywali generałów, którzy zaczęli odbywać generalne kapitułyi porządkować konstytucje zakonu. Ogarnęła ich wszakże w kilku krajach sekularyzacja, tak że liczbaprowincji zmalała z 90 w 1856 do 30 w 1882 roku, podobnie jak zmalała liczba zakonników z 25 tysięcydo 15 tysięcy. Z racji wewnętrznych czynili oni starania o złączenie różnych gałęzi męskich swego zakonu.Pius IX to popierał, ale dopiero w 1889 roku na kapitule generalnej ustalono nowe statuty dla obserwantów,reformatów, dyskalceatów i rekolektów (pod wspólną nazwą franciszkanów). Gdy reformaciodmówili ich przyjęcia, papież ingerował, polecając unię, którą przegłosowano na kapitule generalnej wAsyżu. Pius X popierał, ale bezskutecznie, łączenie się franciszkanów konwentualnych i kapucynów ztymi gałęziami, które zawarły unię.

Drugi zakon franciszkański (klaryski), bardzo wyniszczony przez Rewolucję Francuską, odżył i powiększyłsię liczebnie. W 1907 roku miał ponad 10 tysięcy sióstr w 518 klasztorach.

Widoczny był rozwój trzeciego zakonu (tercjarstwa), zwłaszcza po dokonanej (1883) reformie, którazmniejszyła ilość obowiązkowych modlitw i ćwiczeń, a zalecała miesięczną spowiedź i komunię świętą.Liczyło ono około dwa i pół miliona osób na początku XX wieku.

Benedyktyni uczynili kilka opactw szczególnie żywotnymi i działającymi dla całego Kościoła. Bronilisię natomiast przed centralizacją swej struktury, obawiając się, że administracja zabije żywą spontaniczność,która jest konieczna do kontemplacji.

Do szczególnie żywotnych należało opactwo w Solesme, założone (1837) przez Prospera Guérangera.Pod jego wpływem przeor z Beuron w Bawarii, Maurus (Rudolf) Walter dokonał odnowy swego klasztorui zyskał dla niego (1868) rangę opactwa. Stało się ono ośrodkiem kongregacji beurońakiej. Samoopactwo, zniesione podczas Kulturkampfu, zostało wznowione w 1884 roku jako arcyopactwo. Odnowaliturgiczna w obu tych opactwach była pomyślana jako środek i znak wewnętrznej odnowy życia zakonnego,ale promieniowała szeroko na cały Kościół.

Z fundacji opactwa beurońskiego powstało (1872) belgijskie opactwo w Maredsous, w którym rozwiniętoszkołę i działalność publicystyczną. Wydawane tam czasopismo Messager des fidèles, później (1890)zmienione na Revue bénédictine.

Leon XIII zwołał (1893) do Rzymu wszystkich opatów benedyktyńskich i polecił im omówić sprawęopata prymasa, który miał reprezentować przy Watykanie cały zakon. Pierwszego opata prymasa desygnowałpapież. Jego rezydencją stało się Kolegium św. Anzelma, które nie należało do żadnej kongregacji.Utworzona Federacja benedyktyńska rozwijała się początkowo ze znacznymi trudnościami.

W zakonach o małej centralizacji (autonomiczne opactwa) trudniej było o reformę odgórną, ale niektórezdobywały się na zmiany. Premonstratensi wznowili (1869) odbywanie kapituł generalnych.

Do większej centralizacji dążył zakon cystersów. Pius IX jurysdykcji opata generalnego w Rzymie(1868) poddał klasztory w Belgii i Austrii. Na kapitule generalnej (1869), zwołanej po blisko stuleciu odostatniej, przygotowano nowe konstytucje zakonu i organizację generalnego domu studiów w Rzymie.Zwolennicy reformy odłączyli się (1892) jako trapiści (cystersi zreformowani) i wkrótce zyskali dla siebieopactwo macierzyste w Citeaux. Niezreformowani pozostali w 32 opactwach, z których najwięcejbyło w monarchii austriacko-węgierskiej.

Jezuici także z własnej inicjatywy szli drogą korzystnych zmian, co było szczególnie ważne, by przełamaćw niektórych krajach wrogość do nich. Za generała P. Roothaana, a zwłaszcza za P. Beckxa, zalecającegotrzymanie się z dala od polemik i nieangażowanie się w politykę, ustały szykany zakonu i wzrosłaliczba zakonników, z 4540 w 1848 roku do 10 030 w 1878 roku. W Portugalii wszakże mogli działaćjedynie w latach 1839-1834 i 1880-1908. We Francji zamknięto im (1880) kolegia, bo nie godzili się nanowe prawo szkolne. Bez przeszkód rozwijali się w monarchii austriacko-węgierskiej, gdzie mieli wielepowołań, podobnie jak w Niemczech i Szwajcarii, skąd udawali się na pracę w Stanach Zjednoczonych.

Podobne prace

Do góry