Ocena brak

Odmieniec jaskiniowy

Autor /Bill Dodano /12.01.2012

Rodzina odmieńcowate (Proteidae)

Wygląd: charakterystycznie biało lub różowo ubarwiony płaz ogoniasty z długą głową, oczyma ukrytymi pod skórą, pęczkami krwistoczerwonych skrzeli zewnętrznych i wydłużonym, z przodu zaokrąglonym pysku. Ciało bardzo długie, węgorzowate; ogon stosunkowo krótki, bocznie spłaszczony, otoczony szeroką błoną pletwową. Kończyny słabo rozwinięte, krótkie, przednie z 3, tylne tylko z 2 palcami. Całkowita długość ciała 250-300 mm; są jednak doniesienia o większych zwierzętach.

Występowanie; od Istrii wzdłuż wybrzeży Adriatyku do Czarnogóry. Izolowane stanowiska w południowo-wschodnich Włoszech.

Środowisko: wyłącznie zimne wody podziemnych jaskiń.

Tryb życia: ściśle wyspecjalizowany odmieniec jaskiniowy zamieszkuje strumienie o wolnym nurcie, podziemne jeziora oraz małe, okresowo izolowane misy wodne położone w częściach jaskiń pogrążonych w półmroku lub w całkowitych ciemnościach. Porusza się wolno po dnie posługując się słabymi nogami lub pokonuje większą odległość za pomocą wężowatych ruchów ogona. Może się również poruszać wijąc lub wkręcając w miękki muł. Do orientacji w otoczeniu służy mu świetnie rozwinięty zmysł dotyku i węchu; cechuje się również doskonałą pamięcią przestrzenną. Poza okresem rozrodczym jest stworzeniem towarzyskim i osiadłym. Zasiedla wspólne kryjówki, w których zwierzęta na zmianę odpoczywają.

Rozród: w czasie rozrodu samce zdobywają niewielkie terytoria, których bronią przed innymi samcami. Po podjęciu spermatoforu, dokonywanym tak jak u innych wodnych płazów ogoniastych, samica przykleja jaja, silnie pęczniejące po złożeniu, na dolnej stronie kamienia i pilnuje ich do momentu wylęgu larw. Mierzą one wtedy 2 cm długości, są lekko pigmentowane i mają widoczne oczy. Przy niższych temperaturach wody samica odmień-ca rodzi żywe larwy.

Pokarm: drobne skorupiaki i skaposzczety. Ofiarę odmieniec wykrywa za pomocą węchu.  

Uwagi: zarówno szeroko rozpowszechnione mniemanie, jakoby odmieniec nie mógł żyć w wodzie o wyższej temperaturze, jak również pogląd, że na świetle szybko ginie, są całkowicie mylne. W warunkach laboratoryjnych trzymano je zarówno w temperaturach bliskich 0°C jak i +30°C, bez wyraźnej dla nich szkody. Gdy odmieńce wystawiano na światło dzienne, a nawet hodowano w pełnym świetle słonecznym, początkowo były bardzo niespokojne, usiłowały wyjść z wody i pływały zdenerwowane dokoła akwarium. Po pewnym czasie uspokajały się i zachowywały się tak samo jak w swoim naturalnym ciemnym środowisku. W jasnym świetle często traciły białą barwę ciała; stawały się szarobrązowe lub wręcz czarniawe. Gdy przeniesiono je do ciemności, po pewnym czasie ponownie jaśniały. Pomimo tego, że odmieńce oddychają za pomocą skrzeli i przez skórę, w regularnych odstępach czasu unoszą się ku powierzchni wody, by odetchnąć powietrzem atmosferycznym, Obfite opady mogą wymywać odmieńce z ich naturalnego środowiska na powierzchnię.

Niefachowcy często mylą odmieńca z żyjącym w Meksyku aksolotlem, czyli neote-niczną larwą ambystomy meksykańskiej, przedstawiciela odrębnej rodziny ambystomo-watych (Ambystomatidae). Oba te płazy ogoniaste łączy ze sobą jedynie biaława lub bladoróżowa barwa ciała i obecność krwistoczerwonych skrzeli zewnętrznych. Najbliższymi krewnymi odmieńca jaskiniowego są północnoamerykańskie odmieńce z rodzaju Nec-turus.

Żyją one w południowo-wschodniej Kanadzie i na wschodzie USA w strumieniach płynących na powierzchni. Północnoamerykańskie odmieńce mają, podobnie jak o. jaskiniowy, wydłużone ciało i przez całe życie zachowują skrzela zewnętrzne, są jednak brą-zowawo ubarwione. Odmieńce jaskiniowe próbowano wielokrotnie aklimatyzować w innych jaskiniach, jednak bez powodzenia. Dawniej doniesienia o występowaniu odmieńca były znacznie częstsze niż obecnie. Przez długi czas odmieńce były łapane przez przewodników jaskiniowych i sprzedawane hobbystom.

Podobne prace

Do góry