Ocena brak

Odmiany wywiadu

Autor /jolka Dodano /26.05.2014

Z uwagi na różny sposób przeprowadzania wywiadu można mówić o kilku jego odmianach, nazywanych tu także określonymi technikami sondażu z zastosowaniem wywiadu. Często spotykanymi jego odmianami są: wywiad nie-skategoryzowany i wywiad skategoryzowany.

Wywiad nieskategoryzowany — nazywany też wywiadem częściowo skategoryzowanym — pozostawia prowadzącemu go możliwie duży zakres swobody w zadawaniu pytań respondentom. Nie wyklucza wprawdzie przygotowanej wcześniej listy pytań, ale zobowiązuje osobę badającą do zadawania ich w różny sposób i w różnej kolejności od tej wcześniej ustalonej. Stosuje się w nim zarówno pytania otwarte, jak i zamknięte. Przy czym pierwsze z nich wyraźnie dominują nad drugimi. Możliwa jest również zadawanie pytań, nie mieszczących się w kwestionariuszu wywiadu. Przeprowadzany w ten sposób wywiad może niekiedy przypominać wywiad całkowicie swobody. W istocie rzeczy jednak nim nie jest. Ten bowiem nie przewiduje uprzedniego sformułowania pytań, a jedynie kierowanie się w ich zadawaniu wyłącznie celem badawczym, a nie zaprogramowanym „z grubsza” przebiegiem wywiadu. Przeto bliższy jest metodzie dialogowej, przedstawionej w rozdziale IX, niż rozumianej tu metodzie sondażu.

Przeciwieństwem wywiadu w miarę swobodnego jest wywiad ustrukturalizo-wany czy skategoryzowany. Polega on na zadawaniu przeważnie pytań zamkniętych i zawsze tylko zgodnie z uprzednio przygotowanym ich zestawem, tj. z zobowiązaniem podawania ich w tej samej kolejności jak w zapisie kwestionariuszowym i bez możliwości zadawania respondentom dodatkowych pytań.

Mówi się też o wywiadzie jawnym lub ukrytym. Z wywiadem jawnym marny do czynienia wtedy, gdy badani zdają sobie sprawę, że przeprowadza się go z nimi. Wiedzą— przynajmniej najogólniej — o jego celu badawczym i wyra-żajązgodę na przeprowadzenie wywiadu i jego bezpośrednie protokołowanie lub nagrywanie magnetofonowe. Wywiad jawny przeciwstawia się wywiadowi ukrytemu, który w badaniach pedagogicznych jest raczej rzadkością. Częściej spotyka się tam wywiadjawny nieformalny, będący pośrednią formą między wywiadem jawnym i ukrytym. W sytuacji przeprowadzali i a takiego wywiadu osoba badana zdaje sobie sprawę, że prowadzi się z nią wywiad. Zgadza się też na jego przeprowadzenie, ale nie zna celu, jaki mu przyświeca, lub jest o nim błędnie poinformowana (por. S. Szostkiewicz, 1961, s. 110).

Możliwy w badaniach pedagogicznych jest również wywiad indywidualny przeprowadzany tylko z jedną osobą i wywiad zbiorowy przeprowadzany z więcej niż jedną osobą. Pierwszy z nich ma w badaniach pedagogicznych liczebną przewagę nad drugim. Niemniej obie odmiany mają do odegrania ważną rolę. Wywiad indywidualny stwarza respondentom na ogół większy komfort poczucia bezpieczeństwa niż wywiad zbiorowy. Ten zaś może pomóc „uzyskać bardziej wiarygodne dane, ponieważ uczestnicy korygują i uzupełniają nawzajem swoje wypowiedzi” (J. Sztumski, 1999, s. 134).

Najczęściej w badaniach pedagogicznych znajduje swoje zastosowanie wywiad swobodny w jego wersji częściowo skategoryzowanej. Ten przybiera zazwyczaj charakter wywiadu jawnego i indywidualnego.“Pozostałe odmiany wywiadu są raczej rzadko stosowane na gruncie pedagogiki.

 

Podobne prace

Do góry