Ocena brak

Od jak dawna znane są przypadki specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu?

Autor /gorgiiiii Dodano /14.03.2013

Trudności w czytaniu i pisaniu mają tak długą historię, jak historia posługiwania się pismem w komunikacji międzyludzkiej. W I w.n.e. Valerius Maximus i Pliniusz opisali przypadek uczonego Atcńczyka, który utracił umiejętność czytania wskutek uszkodzenia mózgu - był to więc przypadek dysleksji na-by tej u osoby dorosłej (Maruszewski 1970). Niemiecki lekarz A. Kussmaul, w publikacji z lat siedemdziesiątych XIX stulecia zatytułowanej Głuchota słowna i ślepota słowna, opisał przypadki Izw. izolowanych zaburzeń w czytaniu bez powiązania z zaburzeniami mowy (afazją).

Zaburzenia te określił terminem ślepota słowna i scharakteryzował następująco: „[...] kompletna ślepota tekstu może istnieć pomimo dobrego wzroku, intelektu i możliwości posługiwania się mową" (Critchley 1964, 2). Następnie J. Dcjcrine w 1892 r. określił lokalizację tych zaburzeń - powiązał je z uszkodzeniem środkowego i dolnego zakrętu lewego plala potylicznego, podejrzewając lakźe uszkodzenie dróg nerwowych, łączących płaty potyliczne obydwu półkul mózgowych. Od tego czasu zakręt kątowy (gyrus angułaris) lewej półkuli zaczął być traktowany jako ośrodek czytania.

U źródeł odkrycia i opisania dysleksji rozwojowej u dzieci przed siu lały legło stwierdzenie paradoksu: nauczyciel wysłał do lekarza ogólnego ucznia, który jakoby nie widział czytanego tekstu. W. Pringle Morgan opisał ów paradoksalny przypadek w „British Mcdical Journal'’ z 7 listopada 1896 r. Uczniem tym był 14-lctni inteligeniny chłopiec, który nic mając trudności w matematyce, nic mógł nauczyć się czytania (Critchley 1970). Tak więc specyficzne trudności w czytaniu zostały odkryte przez lekarza i określone terminem wrodzona ślepota słowna.

Termin ślepota słowna został zatem wykorzystany i zmodyfikowany przez Morgana przez dodanie określenia wrodzona w celu zastosowania go w odniesieniu do dzieci, które nigdy nic umiały czytać i wykazywały specyficzne trudności w przyswajaniu czytania. Podobnie stało się z pojęciem dyslexia, wprowadzonym w 1887 r. przez innego lekarza niemieckiego, R. Berlina, na oznaczenie nabytych zaburzeń czytania u dorosłych. Stało się ono najczęściej używanym terminem w formie: dysleksja mzwojowa, dla podkreślenia, że chodzi tu o specyficzne trudności w uczeniu się u dzicci.

Artykuł J. Pringlc Morgana zapoczątkował serię publikacji na temat podobnych przypadków również w innych krajach Europy i prób wyjaśniania tego rodzaju zaburzeń. Przyczyniły się one do wyodrębnienia symptomatologii tych zaburzeń uczenia się. Pierwszy okres badań, który kończy wydanie dwóch monografii J, Minshclwooda (w 1900 i 1917 r.), doprowadził do wyłonieniu dysleksji rozwojowej jako jednostki nozologiczncj.

Drugi okres, do lat trzydziestych ubiegłego wieku, charakteryzuje rozszerzenie badań nad dysleksja rozwojową poza Wielką Brytanią głównie w krajach skandynawskich i Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Koncentrowały się one na analizie zaburzeń procesu czytania i pisania, ich przyczyn i patomcchaniz-mu np. w 1925 r. S. Orton wskazał na związek dysleksji z nieprawidłowy latera-lizacją. Pojawiły się pierwsze publikacje psychologiczne kwestionujące biologiczne uwarunkowanie dysleksji, a nawet podważające jej istnienie.

Trzeci okres badań nad dysleksją można wyznaczyć od lat trzydziestych do siedemdziesiątych osiemdziesiątych XX w. Charakteryzuje go przejęcie przez psychologów i pedagogów badań zapoczątkowanych pr/cz lekarzy oraz tworzenie pierwszych programów i metod terapii. Prekursorem tych prac był S. Orton i jego współpracownicy, którzy w 1949 r., po śmierci Ortona, założyli organizację zajmującą się tą problematyką (Orton Dyslcxia Society).

Ostatni - czwarty okres cechują intensywne badania laboratoryjne i interdyscyplinarne nad uwarunkowaniami dysleksji oraz międzynarodowy zasięg współpracy. Bardzo znaczący postęp odnotowuje się w badaniach nad etiologią dysleksji. np, w działającym od 1982 r, w Bostonie Laboratorium Beth Izrael Harward Medical School prowadzono pierwsze badania laboratoryjne (post marłem) tkanki mózgowej osób, u których zdiagnozowano dysleksję. Zarówno indywidualne badania diagnostyczne, jak i zespołowe badania naukowe prowadzone są przez specjalistów różnych dyscyplin Stowarzyszenia integrują naukowców z różnych krajów, czego przykład stanowi International Acadcmy Research on Dyslcxia, lub grupują profesjonalistów i rodziców dzicci dyslektycznych, np. Polskie Towarzystwo Dysleksji.

Tendencję do współpracy na poziomic światowym wyraża zmiana w 1997 r. zasięgu działania i nazwy Towarzystwa Dysleksji im. Ortona, które przekształcono w Międzynarodowe Towarzystwo Dysleksji (International Dyslcxia Association), a także utworzenie w 1987 r Europejskiego Towarzystwa Dysleksji (European Dyslcxia Associa-tion), czyli towarzystwa towarzystw, integrującego krajowe organizacje działające na rzccz łagodzenia problemów dysleksji. Polskie Towarzystwo Dysleksji jest jego członkiem od 1990 r. Coraz większy jest też zasięg udzielania pomocy osobom 7. dysleksją. Od lat sześćdziesiątych XX w, powstają np. w uniwersytetach w Wielkiej Brytanii jednostki organizacyjne typu poradni, ułatwiające kontynuowanie nauki studentom. Powstało leż Towarzystwo Dorosłych Osób z Dysleksją (Adult Dyslcxia Organisation).

W omawianym okresie nastąpiły też ważne regulacje prawne. Na przykład w 1981 r. wydany został Educational Act w Wielkiej Brytanii, który daje dzieciom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w lym dzieciom dyslektycznym prawo do bezpłatnej diagnozy i opieki terapeutycznej, W USA już w latach 1960 i 1970 ustawy federalne przyznały takim dzieciom prawo do specjalnych warunków uczenia. W Polsce zarządzenia resortu edukacji narodowej z lat 1973, 1993 i 2001 stworzyły dzieciom dyslektycznym prawo do badań diagnostycznych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych bez skierowania ze szkoły oraz możliwość dostosowania wobcc nich wymagań nauczyciela, zgodnie z wnioskami poradni specjalistycznej.

Stan badań nad dysleksją i zasięg pomocy udzielanej osobom z dysleksją znajduje swoje odzwierciedlenie podczas licznych krajowych i międzynarodowych konferencji poświęconych tej problematyce.

Do góry