Ocena brak

Ockham i krytycyzm średniowieczny

Autor /Emil12345 Dodano /21.04.2011

KRYTYCYZM ŚREDNIOWIECZNY

  • zarzuty wobec systemów scholastycznych (wobec „starej szkoły”): pojęciowy realizm, dogmatyczne pojmowanie nauki, abstrakcyjny tok rozumowania

  • nowe postulaty: nominalizm, sceptycyzm, intuicyjno – empiryczny program badań

  • ośrodki: Paryż, Oksford

  • główny przedstawiciel: Ockham

  • źródła:

    • nominalizm: XI n.e. (tradycja przerwana w okresie rozwoju scholastyki)

    • empiryzm: XIII n.e. (Roger Bacon)

    • sceptycyzm: brak tradycji, ale początki w filozofii arabsko – żydowskiej (awerroizm i teoria podwójnej prawdy – rozumowej i religijnej; ortodoksja arabskaAlgazel i poniżanie filozofii na rzecz wiary, Majmonides referujący poglądy Algazela), augustynizm (podstawowa doktrynailuminizm, nadprzyrodzone oświecenie jako warunek poznania prawdy, siły przyrodzone rozumu nie wystarczają do poznania prawdy – Bonawentura, Grosseteste, R. Bacon, Henryk z Gandawy, Rodington), arystotelizm (wg Arystotelesa rozróżniamy poznanie pewne – teoria w „Analitykach” i domysł, jedynie prawdopodobny – teoria w „Topikach”, w średniowieczu powstała logika rozumowań prawdopodobnych i ukazały podręczniki tak rozumianej dialektyki, m.in. autorstwa Piotra Hiszpana, zaczęto wyszukiwać i dowodzić wszelkiego typu tezy, nawet najdziksze sofizmaty), skotyzm (woluntaryzm teologiczny – prawdy zależą od woli bożej i byłyby inne, gdyby wola Boga była inna – pewność wiedzy jest rzekoma; kwestionowanie dowodliwości twierdzeń teologicznych)

    • intuitywyizm skotyzm (oddzielił poznanie intuicyjne od abstrakcyjnego)

      •  
        • jedyny nurt bez elementów sceptycyzmu – tomizm (wiara w rozum i rozumowe dochodzenie do prawdy, w innych nurtach przewaga dawana wierze i objawieniu)

  • dwa niezależne początkowo prądy (punkty wspólne: krytycyzm, antyrealizm, sceptycyzm, empiryzm):

    • paryski (dominikanieDurand z St. Pourcain, Herveus z Nedellec; fanciszkanie – Jan z Polliaco, Piotr z Auriol) – ostatecznie zatracił odrębność i poddał się nurtom oksfordzkim

      • Piotr z Auriol (prawdopodobnie uczeń Szkota) – nominalizm (ogólne są nie rzeczy, lecz sposób ich pojmowania przez umysł, realnie istnieją tylko jednostki); empiryzm (jednostki, jedyny realnie istniejący byt, poznajemy przez doświadczenie, a nie w sposób abstrakcyjny i ogólny); sceptycyzm (nie można uzasadnić podstawowych twierdzeń psychologii, np. że dusza jest formą niematerialną); fenomenalizm (bezpośrednim przedmiotem wiedzy są nie rzeczy, lecz zjawiska); konceptualizm logiczny (pozytywny pogląd na naturę uniwersaliów)

    • oksfordzki (kilku mniej ważnych myślicieli, ostatecznie – Ockham, który znał Auriola, ale poznał go, gdy sam niezależnie doszedł do swoich poglądów) – różnił się od paryskiego w zakresie fenomenalizmu i konceptualizmu logicznego, siła jego poglądów przytłumiła odrębność nurtu paryskiego

Podobne prace

Do góry