Ocena brak

Ocena metody indywidualnych przypadków

Autor /jolka Dodano /26.05.2014

Różnorodność technik badawczych, jakimi można posłużyć się w odwoływaniu do metody indywidualnych przypadków, świadczy z jednej strony ojej możliwościach dokonywania względnie wielostronnych charakterystyk indywidualnych, a z drugiej o poważnym niebezpieczeństwie spłycenia przeprowadzanych za jej pomocą badań. Polega ono szczególnie na niedostatecznym sprawdzaniu wiarygodności otrzymanego materiału badawczego i wyprowadzaniu z niego zbyt pośpiesznych, a tym samym często zgoła pochopnych uogólnień. Nie jest to jednak niebezpieczeństwo nieuchronne. Pomniejszyć je może na pewno wysoki poziom kompetencji badacza i jego ze wszech miar twórcza (niekonwencjonalna) postawa badawcza, nade wszystko jego krytyczny stosunek do podejmowanych tego rodzaju badań.

Toteż nic dziwnego, że w ostatnich kilkunastu latach metoda indywidualnych przypadków bywa na ogół doceniana szczególnie jako metoda badań jakościowych. Może z pewnością oddać również niemałe usługi badaniom ilościowym. Pomocna dla nich okazuje się nade wszystko w bliższym sformułowaniu problemów badawczych i hipotez roboczych, jak i w dokonaniu optymalnej operacjona-lizacji zmiennych (por. S. Lamnek, 1993, s. 11-13). Zaletą jej jest i to, że poszerza i pogłębia wyniki badań ilościowych zwłaszcza dzięki gromadzeniu materiału jakościowego, w tym także o charakterze biograficznym.

Niewątpliwe zasługi ma ona jednak w badaniach jakościowych. Dzieje się tak w dużej mierze dlatego, że stosowanie jej łączy się z otwartością badacza zarówno wobec teoretycznej koncepcji badań, jak również wobec doboru osób badanych i technik badawczych. Ponadto metoda indywidualnych przypadków umożliwia lepsze porozumienie się z osobami badanymi. Dzięki temu wyzwala u nich większą gotowość wypowiadania się w sposób bardziej szczery i wylewny, niż za pomocą metod badań z góiy wystandaryzowanych. Umożliwia też przeprowadzenie badań w warunkach naturalnych, tj. w bezpośrednim kontekście środowiska, w jakim osoby badane obecnie żyją. Nie narzuca również specjalnych ograniczeń w interpretacji zgromadzonego w ten sposób materiału badawczego (por. S. Lamnek, 1993, s. 17-21).

Wprawdzie sygnalizowane osobliwości metody indywidualnych przypadków' nie zapewniają jej w stopniu wystarczającym zarówno trafności, jak i rzetelności, to jednak mogą znacznie przyczynić się do uzupełnienia i poszerzenia wyników badań ilościowych. Wymaga to oczywiście szczególnych kompetencji osoby posługującej się tego rodzaju metodą, a nade wszystko umiejętności łatwego nawiązywania kontaktu z badanymi i korzystania z wielu źródeł informacji.

Nie sposób jednak nie zdawać sobie sprawy także z różnych słabych stron i niebezpieczeństw związanych ze stosowaniem metody indywidualnych przypadków' w badaniach pedagogicznych (por. L.L. Davidoff, 1987, s. 454). Przede wszystkim badacz, posługujący się nią, narażony jest na wybiórcze (stronnicze) podejście do gromadzonego przez niego materiału badawczego i pochopne wyciąganie wniosków końcowych, w tym nierzadko formułowanie zbyt daleko idących uogólnień. Warto pamiętać również, iż wielość zgromadzonych danych za pomocą metody indywidualnych przypadków jest niełatwa do jednoznacznego zinterpretowania. Jest bowiem niemal regułą, że te same dane dają się interpretować w różny sposób. Trudno też w pełni zaufać danym, opartym na wypowiedziach dotyczących spraw, których odtwarzanie napotyka zwykle na niemałe trudności choćby ze względu na nie zawsze dobrą pamięć respondentów.

Toteż badacz, stosujący metodę indywidualnych przypadków, staje często wobec konieczności uzupełnienia i zarazem pogłębienia jakościowej analizy otrzymanych w ten sposób wyników badań o dodatkowe badania o charakterze stricte ilościowym. Chodzi o to, by w stosowaniu także tej metody nie zapominać o potrzebie pluralistycznego podejścia do podejmowanych problemów badawczych, gdzie oczywiście jest to w pełni możliwe i dopuszczalne.

 

Podobne prace

Do góry