Ocena brak

OBRZĘK ŚLUZOWATY

Autor /kornelcia Dodano /21.11.2013

Niedoczynność tarczycy jest chorobą zależną od niedoboru hormonów tarczycy. Jako niedoczynność tarczycy pierwotną określa się chorobę wywołaną zmianami samej tarczycy; natomiast niedoczynność tarczycy wtórna jest następstwem uszkodzenia przysadki lub podwzgórza i stanowi objaw niedoczynności przysadki.

Etiologia i patogneza. Przyczyny niedoczynności tarczycy są różne, a nierzadko czynnik etiologiczny jest nieuchwytny. Najj; częstszą przyczyną są procesy autoimmuni-,. zacyjne (obecność przeciwciał przeciwtarczycowych), doprowadzające do zniszczenia tkanki tarczycy. Rzadziej niedoczynność tarczycy występuje po chirurgicznym usunięciu wola, po leczeniu jodem promieniotwórczym choroby Gravesa-Basedowa lub przebytych zakażeniach wirusowych albo zatruciach. Choroba jest częsta u kobiet, szczególnie między 40, a 60 r.ż., rzadziej występuje u mężczyzn.

Objawy kliniczne. Początkowe objawy niedoczynności tarczycy są mało znamienne i z tego powodu większość przypadków tej choroby pozostaje nie rozpoznana przez wiele miesięcy, a nawet lat. Pacjenci skarżą się na łatwe męczenie, duszność wysiłkową, senność, uczucie zimna, nawet w ciepłej porze roku. Chorzy podają skargi rta obrzęki powiek, rąk, sztywnienie mięśni i bóle stawowe. Masa ciała zwiększa się, choć łaknienie jest zmniejszone i pacjenci jedzą znacznie mniej niż w okresie poprzednim. Występuje uporczywe zaparcie stolca. Głos jest ochrypły. Pamięć słabnie, koncentracja myśli jest upośledzona. Zdolność do wykonywania pracy, zarówno fizycznej (z powodu spowolnienia ruchów), jak i umysłowej (z powodu senności i osłabienia pamięci), jest wyraźnie zmniejszona. U kobiet miesiączki przedłużają się i występują nieregularnie, u mężczyzn występuje impotencja. Włosy ulegają przerzedzeniu.

W badaniu przedmiotowym zwraca uwagę ochrypły głos, o niskim brzmieniu, powolna mowa, spowolnienie wszystkich ruchów. Skóra jest sucha, zimna na kończynach, często szorstka i łuszcząca się. Twarz jest charakterystycznie zmieniona, bladosi-na, „nalana”, z obrzękami powiek górnych i dolnych, zwężeniem szpar powiekowych, co nadaje jej wyraz senności. Obrzęk zajmuje powieki, policzki, nasadę nosa; niekiedy obrzmiała jest czerwień wargowa. Częste jest opuszczenie powiek górnych (blepharo-ptosis), ze zwężeniem szpar powiekowych. Pacjenci dla ułatwienia widzenia często odchylają głowę ku tyłowi. Brwi są uniesione ku górze i zwykle przerzedzone na obwodzie. Owłosienie głowy jest także przerzedzone; włosy są łamliwe, bez połysku, nie dają się układać w loki i fale. Ponadto u kobiet wypada owłosienie w dołach pachowych. U większości pacjentów stwierdza się nadwagę; tkanka tłuszczowa jest obfita, szczególnie na brzuchu. Występuje podwójny podbródek, obrzęk szyi, wypuklenie dołków nadobojczykowych. Granice stłumienia bezwzględnego serca są poszerzone, czynność serca zwolniona, 50—-60/min, tony serca ciche i głuche. Odruchy ścięgnowe, szczególnie odruch ze ścięgna piętowego (Achillesa), są osłabione i zwolnione.

Badania laboratoryjne. Stężenie tyroksyny w surowicy jest obniżone poniżej 26 nmol/1 (2 (ig/100 ml). W mniejszym stopniu ulega obniżeniu poziom trójjodotyroniny w surowicy, natomiast stężenie hormonu tyreotro-powego (TSH) wzrasta do bardzo wysokich wartości, powyżej. 20 mj./l. Poziom jodu związanego z białkiem spada poniżej* 315 nmol/1 (4 ng/100 ml). Podstawowa przemiana materii jest niska, zwykle 15—30% poniżej normy. W ponad połowie przypadków wzrasta stężenie cholesterolu ponad 7,8 nmol/1 (300 mg/100 ml). Jodochwytność tarczycy jest zmniejszona i zwykle wynosi po 24 h 3—15%, podczas gdy u zdrowych 30—60%.

Zapis odruchu (refleksogram) ze ścięgna piętowego ujawnia w 80% przypadków wyraźne przedłużenie czasu trwania odruchu, zwłaszcza fazy rozkurczowej i nieprawidłowe ukształtowanie krzywej, że spłaszczeniem początkowego okresu fazy rozkurczu.

Elektrokardiografu jest patologiczny u 90% chorych (co ma szczególnie duże znaczenie u młodszych wiekiem): występuje spłaszczenie lub odwrócenie załamków T w odprowadzeniach standardowych i znad lewej komory; ponadto często stwierdza się niski woltaż zespołów QRS lub obniżenie odcinka ST w tych samych odprowadzeniach oraz bradykardię.

Na radiogramie klatki piersiowej widoczne jest znaczne powiększenie sylwetki serca.

Opadanie krwinek w !/s przypadków jest przyspieszone, zwykle w granicach 25—60 mm po 1 h, ale zdarzają się przypadki z bardzo wysokim opadaniem, powyżej 100 mm. Częsta jest niedokrwistość niedobarwliwa.

Leczenie. Zasadniczym sposobem leczenia jest podawanie brakujących w ustroju hor-? monów tarczycy, zwykle tyroksyny 100—200 (ig/d. Skuteczne są także preparaty suszonej tarczycy: zwykle podaje się raz dziennie 1— —2 drażetki Thyreoideum po 0,2 mg jodu. Po kilku dniach leczenia następuje ożywienie ospałych dotąd chorych, ustępują obrzę-g ki twarzy, powiek i rąk, zmniejsza się ma-j sa ciała, choć łaknienie się zwiększa, ruchy palców rąk stają się . coraz sprawniejsze, skóra zaczyna się łuszczyć, znika stałe uczucie zimna. Stopniowo wzrastają siły chorych, u-stępuje łatwe męczenie się i duszność wysiłkowa. Wyniki badań laboratoryjnych wykazują zdecydowaną poprawę: wzrasta przemiana materii, zmniejsza się stężenie w surowicy , cholesterolu, a zwiększa -p tyroksyny i trójjodotyroniny. Ustępują zmiany ekg i, refleksogramu. W niektórych przypadkach utrzymywania się resztkowych objawów niedoczynności tarczycy zwiększa się dawkę leku do 3 tabl. Thyreoideum po 0,2 mg jodu na dzień. Leczenie należy stosować stale, bez przerw, bowiem jego przerwanie po 2— —4 tygodniach powoduje nawroty objawów chorobowych. 

W przypadkach współistnienia niedoczynności tarczycy i nadciśnienia często występuje choroba wieńcowa. Leczenie tych chorych powinno być bardzo ostrożne i pod stałą kontrolą lekarską. Zwykle ogranicza się dawki Thyreoideum do 1 draż., 0,06 mg jodu dziennie, co daje zmniejszenie objawów niedoczynności tarczycy, a nie nasila choroby wieńcowej. Większe dawki Thyreoi-, deum (potrzebne dla całkowitego usunięcia objawów niedoczynności tarczycy) wywołują zwykle gwałtowne nasilenie bólów dusznicowych.

Preparaty suszonej tarczycy zawierają nie-" zbyt ściśle określone ilości hormonów, stąd w większości krajów zostały wyparte przez leki Zawierające czyste, syntetyczne hormony tarczycy: tyroksynę, trójjodotyroninę, lub też oba hormony łącznie. Najczęciej za granicą stosuje się tyroksynę doustnie w dawce dziennej 100—200 |xg. Lek ma gwaranto-! wane działanie i powoduje ustąpienie wszystkich objawów niedoczynności tarczycy. Nie zachodzi potrzeba dodatkowego podawania trójjodotyroniny, ponieważ tyroksyna w u-stroju ulega przemianie i po odłączeniu jednego atomu jodu ulega konwersji do trójjodotyroniny. W Polsce ze względu na brak produkcji tyroksyny nadal podaje się preparaty suszonej tarczycy, jednak w badaniach naukowych lub w przypadkach niepowodzeń lecznicznych albo uczulenia na Thyreoideum konieczne jest podawanie preparatów tyroksyny z importu (firmy Merck, Henning itp.).

 

Podobne prace

Do góry